< Pytanie biblijne dotyczące Księgi Ezdrasza

Pytanie: Kto napisał Księgę Ezdrasza (Ezr 1:1)?

Odp.: Księga Ezdrasza nie podaje tego wprost. Ezdrasz był uczonym skrybą i jest bardzo prawdopodobne, że napisał tę księgę między 456 a 444 r. p.n.e. Użycie pierwszej osoby w rozdziałach 7–10 Księgi Ezdrasza wskazuje, że to właśnie Ezdrasz był autorem, choć możliwe jest, że niektóre fragmenty zostały spisane później przez kogoś innego.

Styl Księgi Kronik i Księgi Ezdrasza jest podobny, więc być może Ezdrasz napisał obie te księgi.

Zazwyczaj uważa się, że niektóre wydarzenia opisane w Księdze Ezdrasza miały miejsce przed wydarzeniami z Księgi Nehemiasza, a inne w tym samym czasie. Z drugiej strony, w Księdze Nehemiasza 3:1 czytamy, że kiedy Nehemiasz przebywał w Jerozolimie, arcykapłanem był Eliaszyb, a w Księdze Ezdrasza 10:6 jest napisane, że Ezdrasz udał się do komnaty Jehohanana, syna Eliaszyba. Z drugiej jednak strony, w Księdze Ezdrasza 10:6 nigdzie nie jest powiedziane, że Eliaszyb był arcykapłanem, kiedy Ezdrasz udał się do jego komnaty.

Niektórzy krytycy liberalni twierdzą, że Księga Ezdrasza i Księga Nehemiasza zostały napisane znacznie później, za czasów Aleksandra Macedońskiego (ok. 330 r. p.n.e.), ponieważ w Księdze Nehemiasza 12:11,22 wspomniany jest Jaddua, a za czasów Aleksandra żył arcykapłan o tym samym imieniu. Niekoniecznie jednak chodzi o tego samego Jadduę. Bardziej prawdopodobne jest, że późniejszy Jaddua był wnukiem tego wcześniejszego (podobnie jak w przypadku imion Tobiasz i Artakserkses). Podobnie uważa się, że Józef Flawiusz pomylił okresy perskie, ponieważ było dwóch królów o imieniu Artakserkses i dwóch o imieniu Dariusz.

P: Jakie są interesujące cechy Księgi Ezdrasza 1:1–10:44?

Odp.: Około jedna czwarta tej księgi jest napisana w tak zwanym „aramejskim języku cesarskim” (wersety 4:7–6:18 oraz 7:12–26), a są to głównie dokumenty urzędowe. Księga Daniela jest również napisana zarówno w języku hebrajskim, jak i aramejskim. Księga Ezdrasza liczy łącznie 280 wersetów, z czego tylko 109 to narracja, 44 to listy, a 10 to modlitwy. Zawiera 111 wersetów poświęconych spisowi ludności. Pierwsze dwa wersety Księgi Ezdrasza są identyczne z ostatnimi dwoma wersetami 2 Księgi Kronik. Rozdział 2 Księgi Ezdrasza i rozdział 7 Księgi Nehemiasza są praktycznie takie same. (Jeśli więc chcesz nauczyć się na pamięć fragmentów Pisma Świętego i uzyskać podwójną korzyść…). To sprawia, że niektórzy uważają, iż ten sam autor napisał Księgę Ezdrasza i 2 Księgę Kronik. Bardziej prawdopodobnym scenariuszem jest jednak to, że 2 Księga Kronik została napisana po Księdze Ezdrasza, a Księga Ezdrasza była jednym ze źródeł, z których korzystał kronikarz.

Pytanie: Jakie rękopisy z tego okresu zachowały się do dziś w Księdze Ezdrasza?

Odp.: Oprócz Biblii istnieje wiele pism greckich i innych, ale ta odpowiedź dotyczy wyłącznie fizycznych pism, które archeolodzy faktycznie odnaleźli i które zachowały się do dziś. Oto niektóre z nich, pochodzące z okresu od 850 r. p.n.e. do około 400 r. p.n.e.

Kamień Moabicki (850 r. p.n.e.)

W Deir Alla w Dolinie Jordanu w ćwiczeniu pisarskim ucznia trzykrotnie pojawia się wzmianka o Balaamie, synu Beora. Datowano je metodą radiowęglową na 800/760 r. p.n.e.

Teksty Salmanasara III (836 r. p.n.e.) w Asyrii. Wspomnienie o ludach Medów i Tubalczyków.

Teksty Sargona (732 r. p.n.e.) w Asyrii. Wspomina się w nich o ludzie Tubal.

Teksty Sargona II (722–705 r. p.n.e.)

Asyryjskie „Słowa Ahiqara” (700–400 r. p.n.e., w języku aramejskim i prawdopodobnie akadyjskim) (angielskie tłumaczenie tego tekstu znajduje się w tomie 2 „Pseudepigrafów Starego Testamentu”, str. 494–507).

Wiele innych asyryjskich zapisów

Liczne zapisy babilońskie

Perska skała w Behistun

Aramejska kopia inskrypcji z Behistunu na wyspie Elefantynie w południowym Egipcie

Babilońska kopia inskrypcji z Behistunu na kolumnie

Cylinder Cyrusa (ok. 538 r. p.n.e.). Jego zdjęcie można obejrzeć w książce Rose Book of Charts, Maps & Time Lines, str. 78.

W papirusach z Elefantiny (Cowley nr 21) Dariusz nakazuje tamtejszym Żydom obchodzić Święto Przaśników. Zob. „The Expositor’s Bible Commentary”, str. 649.

Papyry z Elefantiny, Cowley nr 30 (407 r. p.n.e.). List podyktowany przez Jedaniasza do Bagohiego, namiestnika Judy, z prośbą o pomoc w odbudowie świątyni „YHW” w Elefantinie. W liście tym wspomniani są synowie Sanballata [sn’blt], zwanego namiestnikiem Samarii. Autor datował ten list na 25 listopada 407 r. p.n.e. Egipcjanie i perski namiestnik Vidranga zniszczyli świątynię w Elefantynie w 419 r. p.n.e.

Papyry samarytańskie z Wadi ed-Daliyeh (WDSP 11 strona przednia 13) wspominają o Sanballacie [sn’blt].

Ostraka z wyspy Elefantyn.

Dokumenty bankowe z Murashu w Nippurze. Teksty te zawierają nazwiska 2 500 osób, z których 70 to Żydzi.

Papyry samarytańskie

Notatka autorstwa Bagoasa, perskiego namiestnika Judy.

Ponad 30 tabliczek znalezionych w Susie oraz 1 tabliczka z Borsippy wymieniają aż czterech perskich urzędników o imieniu „Marduku” lub „Marduka”.

Dwa napisy w salach w jaskiniach położonych 11 mil na zachód od Ammanu w Jordanii wspominają o „Tobiah” w języku aramejskim. (Od 590 r. p.n.e. aż do 200 r. p.n.e.)

Pytanie: Jaki jest zarys treści Księgi Ezdrasza?

Odp.: Oto ogólny zarys.

1–6 Powrót i odbudowa Świątyni

..1–2 Powrót pod przewodnictwem Zorobabela (538 r. p.n.e.)

…1 Dekret Cyrusa i przygotowania

….2 Lista 50 tys. powracających

..3–6 Odbudowa Świątyni

….3 Wzniesienie ołtarza i fundamentów świątyni

….4 Sprzeciw za panowania Cyrusa, Ahaswerusa i Artakserksesa

…5 Dalszy sprzeciw za panowania Dariusza

…6 Ukończenie budowy świątyni za panowania Dariusza

7–10 Powrót i odbudowa społeczności

..7–8 Powrót pod przewodnictwem Ezdrasza (458 r. p.n.e.)

….7 Dekret Artakserksesa I

….8 Lista 4–5 tys. powracających i ich podróż

..9–10 Odbudowa społeczności

.…9 Małżeństwa mieszane i modlitwa Ezdrasza

.…10 Wyznanie grzechów i przymierze ludu

Pytanie: Dlaczego cała treść Księgi Ezdrasza (Ezr 1:1–10:44) została umieszczona właśnie w tej księdze?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia. Niektórzy uważają, że można było pominąć część szczegółów. Z drugiej strony, można było dodać więcej szczegółów, a być może nawet dokumenty. Wydaje się jednak, że nadrzędnym powodem umieszczenia tych treści przez Ezdrasza było pokazanie i udokumentowanie, w jaki sposób Bóg wypełnił swoje proroctwo dotyczące przywrócenia Żydów do Ziemi Obiecanej po siedemdziesięciu latach niewoli.

P: Dlaczego w Księdze Ezdrasza 1:1 rok ten nazwano pierwszym rokiem panowania Cyrusa, króla Persji, skoro – jak wspomina „Przewodnik po Biblii” Asimova (str. 435) – był on królem Persji już przed podbojem Babilonii?

Odp.: Cyrus został królem Anszanu w 559 r. p.n.e., a królem Medów i Persów w 550 r. p.n.e. Był to jednak pierwszy rok jego panowania nad tym rozległym imperium Babilonu i Persji. William H. Shea przeanalizował ponad 400 miejsc, w których nadano Cyrusowi tytuł, i w 90 procentach przypadków nazywano go „królem Babilonu, królem ziem”. Cylinder Cyrusa określa Cyrusa jako „króla świata, wielkiego króla, prawowitego króla, króla Babilonu, króla Sumeru i Akadu, króla czterech stron świata”. Shea odkrył również, że Cyrus po raz pierwszy został nazwany „królem ziem” na początku 538 r. p.n.e., ale dopiero pod koniec tego samego roku zaczęto go nazywać „królem Babilonu, królem ziem”. Uważa on, że powodem tego jest fakt, iż tytuł króla Babilonu nosił wówczas namiestnik Gubaru, aż do swojej śmierci w tym samym roku.

Podobnie jak książę, który zostaje królem, jako swój pierwszy rok wymienia okres panowania, a nie sprawowania urzędu księcia, tak i pierwszy rok panowania Cyrusa liczy się od momentu, gdy został cesarzem imperium. „Imperium” to obejmowało Babilon jako jedną ze swoich stolic.

Pytanie: Czy w Księdze Ezdrasza 1:1 70 lat może odnosić się do czasu trwania Imperium Babilońskiego, czy też do okresu istnienia Świątyni, jak sugeruje sceptyczny „Przewodnik po Biblii” Asimova (str. 436–437, 449)?

Odp.: Odnosi się to do okresu, w którym Juda pozostawała w niewoli babilońskiej. Najpierw przyjrzyjmy się dokładnie temu, co twierdzi Biblia, a następnie temu, co potwierdza historia.

W Księdze Jeremiasza 25:11-12 i 29:10,16 czytamy:

1) Kraj Judy stanie się pustkowiem, a jego mieszkańcy będą służyć Babilonowi przez siedemdziesiąt lat.

2) Po 70 latach Babilonia zostanie ukarana (Jeremiasz 25:12)

3) Jeremiasz 29:10 dodaje, że po 70 latach wygnańcy powrócą.

4) Jeremiasz 29:16 dodaje, że nie wszyscy pójdą na wygnanie.

Chociaż nie jest tam powiedziane, że Jerozolima zostanie całkowicie zniszczona, można to wywnioskować. Nie podano jednak, jak długo Jerozolima miała pozostawać w ruinie. To właśnie służba Babilonowi, a nie zniszczenie Jerozolimy, miała trwać 70 lat zgodnie z proroctwem.

Historycznie rzecz biorąc, Juda pozostawała w niewoli babilońskiej od 605 r. p.n.e. do 538 r. p.n.e. Stanowi to około 68 naszych lat. Jednak proroctwa były formułowane w oparciu o religijny rok księżycowy, który liczył 360 dni.

Pytanie: Czy w Księdze Ezdrasza 1:1 rzeczywiste wygnanie trwało tylko 49 lat, od 587/586 do 538 r. p.n.e., jak twierdzi sceptyczny „Przewodnik po Biblii” Asimova (str. 436)?

Odp.: Wiele osób zostało wygnanych w 605 r. p.n.e. na pełne 70 lat. Sprawę komplikuje fakt, że inni byli na wygnaniu tylko przez 49 lat. Niezależnie od tego, proroctwo dotyczyło tego, że Juda miała służyć Babilonowi przez 70 lat.

P: Dlaczego w Księdze Ezdrasza 1:1-4 król perski postanowił pomóc Żydom?

Odp.: Ostatecznym powodem jest to, że Bóg skłonił Cyrusa do tego czynu. Ponadto król perski nie tylko zezwolił Żydom na powrót, ale archeolog Rassam odkrył tak zwany „Cylinder Cyrusa”, na którym Cyrus opisał swoje zdobycie Babilonu i ogłosił, że inne narody również mogą powrócić do swoich domów. Nie ma dowodów na to, że Cyrus wierzył w prawdziwego Boga; raczej używał imienia boskiego, mówiąc o Żydach, tak samo jak używał imion innych bogów, mówiąc o innych narodach.

Cylinder Cyrusa zawiera między innymi następujący fragment: „Niech wszyscy bogowie, których osiedliłem w ich świętych miastach, codziennie proszą Bela i Nebo o długie życie dla mnie” (Bel i Nebo byli bóstwami babilońskimi).

Pytanie: Co jeszcze, zgodnie z Cylindrem Cyrusa, jest napisane w Księdze Ezdrasza 1:1-4?

Odp.: XIX-wieczny krytyk biblijny Julius Wellhausen i wielu innych wątpiło, czy kiedykolwiek wydano dekret zezwalający Żydom na powrót do ojczyzny. Jednak Cylinder Cyrusa został odkryty przez Rassama w 1879 roku; na tej samej stronie znajduje się jego fotografia. Cylinder Cyrusa był przede wszystkim narzędziem propagandowym, za pomocą którego Cyrus chciał pokazać Babilończykom, że jest ich przyjacielem, a nie tylko zdobywcą, któremu należy się sprzeciwiać. Cyrus nazywał siebie „Królem Świata, Wielkim Królem, Prawowitym Królem, Królem Babilonu, Królem Sumeru i Akadu, Królem Czterech Stron Świata” (str. 89). Napisano tam również: „Kiedy ja, pełen dobrych zamiarów, wkroczyłem do Babilonu, ustanowiłem siedzibę władzy w pałacu królewskim pośród jubel i radości. Wielki bóg Marduk sprawił, że wielkoduszni mieszkańcy Babilonu… mnie przyjęli. Codziennie starałem się oddawać mu [Mardukowi] cześć. Moje liczne oddziały poruszały się swobodnie po Babilonie. Nie pozwoliłem nikomu terroryzować ziemi [Sumeru] i Akkadu. Dbałem o potrzeby Babilonu i wszystkich jego świątyń, aby zapewnić im dobrobyt”. (str. 87) Twierdzi się tam również, że Cyrus wkroczył do miasta „bez walki i bitwy”. Jest to prawda, ponieważ Cyrus wkroczył do miasta 17 dni po tym, jak Persowie przeprowadzili atak z zaskoczenia i zdobyli miasto.

Cylinder Cyrusa mówi również o wygnanych ludach: „Zgromadziłem (również) ich dawnych mieszkańców i zwróciłem im ich siedziby.” (str. 91)

Pytanie: Dlaczego w Księdze Ezdrasza 1:5-11 król perski okazał się tak hojny, przekazując Ezdraszowi złoto i srebro?

Odp.: Pismo Święte podaje jeden powód i ledwie sugeruje drugi prawdopodobny powód.

Po pierwsze, w Księdze Ezdrasza 1:7 czytamy, że wśród przedmiotów zwróconych przez króla znalazły się przedmioty świątynne, które Babilończycy zabrali Izraelitom. Zwycięzcy zazwyczaj zabierali bożki podbitych ludów, ale ponieważ w Jerozolimie nie było bożków, zabrali zamiast tego wyposażenie świątyni. W perskim Cylindrze Cyrusa, opisującym moment, w którym Persowie odesłali ludy zniewolone do ich domów, wspomniano również o zwróceniu im ich bogów.

Po drugie, w Księdze Ezdrasza 1:6 czytamy, nieco tajemniczo, że sąsiedzi powracających „wspierali ich” (BSB), zgodnie z dekretem króla z Księgi Ezdrasza 1:4, aby „mężczyźni z tego regionu pomagali im srebrem, złotem, dobrami i bydłem” (BSB). Dlaczego król miałby tego chcieć? Aby to zrozumieć, musimy przyjrzeć się ówczesnej sytuacji politycznej.

Król Dariusz I był ojcem Kserksesa I i mężem Estery. Kserkses I został zamordowany w swojej sypialni przez Artabanusa, dowódcę królewskiej gwardii, w 465 r. p.n.e. Król wspomniany w Księdze Ezdrasza, Artakserkses I, był trzecim synem Kserksesa i Amestris. Miał wówczas zaledwie 18 lat. Jednak w tym samym roku Artakserkses zdołał zabić zarówno Artabanusa, jak i jednego ze swoich starszych braci, imieniem Dariusz, a także pokonać w bitwie swojego drugiego starszego brata, Histaspesa. Wkrótce jednak wybuchło powstanie w Egipcie (460–454 r. p.n.e.), wspierane przez 200 greckich statków. Megabiz, perski satrapa Syrii, pokonał egipskich buntowników w 454 r. p.n.e., obiecując łaskę przywódcy egipskich buntowników, Inarusowi. Niestety, Inarus został przebity na rozkaz matki Artakserksesa I, królowej Amestris, co skłoniło Megabiza do buntu. W samym środku tych wydarzeń, w 458 r. p.n.e., król zachęcił Ezdrasza i kolejnych wygnańców do powrotu do Jerozolimy. Król perski pragnął mieć lojalne państwo buforowe na wschód od Egiptu i na południe od Syrii. Dlatego też, jak pokazują wersety z Księgi Ezdrasza 1:4-6, logiczne jest, że król perski chciał, aby powracający zostali „wsparci” (BSB).

Pytanie: Co należy zrobić, jeśli zgodnie z Księgą Ezdrasza 1:5-11 niespodziewanie spadnie na ciebie hojne błogosławieństwo?

Odp.: Oczywiście należy za to chwalić Boga i dziękować Mu, ale to nie wszystko. Należy opowiedzieć innym o tym, co uczynił Bóg. Można też zastanowić się, czy Bóg nie obdarzył cię tym błogosławieństwem w jakimś konkretnym celu. Być może otrzymałeś je po to, byś mógł pomóc innym. Należy jednak zachować ostrożność; może się okazać, że zyskasz wielu nowych „przyjaciół”, ale niekoniecznie będą to prawdziwi przyjaciele.

P: Co oznaczają imiona tych Żydów wymienione w Księdze Ezdrasza 1:8?

Odp.: Mithredath oznacza „dany przez Mitrę”. Mitra był jednym z głównych perskich bogów stojących po stronie dobra. Zerubbabel oznacza „potomek Babilonu”, gdzie się urodził.

Szeszbazar to imię niehebrajskie o niejasnym znaczeniu. Być może było to inne imię Shenazara, a Shenazar był czwartym synem Jekoniasza (1 Kronik3:18 ), byłego króla Judy, a zatem wujem Zerubbabela. To wyjaśniałoby, dlaczego Szeszbazar nazywany był księciem Judy.

Niektórzy twierdzą, że Szeszbazar mógł być inną nazwą Zerubbabela. Jednak posiadanie dwóch niehebrajskich imion nie miałoby zbytniego sensu. Inni twierdzą, że Szeszbazar mógł być innym imieniem dla Szaltiela, który najwyraźniej zmarł wkrótce po wmurowaniu kamienia węgielnego. Albo też Szeszbazar mógł być namiestnikiem Żydów tuż przed Zerubbabelem, a gdy Szeszbazar zmarł, jego obowiązki przejął Zerubbabel. Ponadto Szeszbazar prawdopodobnie nie jest Zerubbabelem, ponieważ o Zerubbabelu, synu Szaltiela, mowa jest w Księdze Ezdrasza 5:2, podczas gdy o Szeszbazarze, księciu Judy, wspomina się w czasie przeszłym jako o tym, który położył fundamenty świątyni w Księdze Ezdrasza 5:16.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Ezdrasza 1:9-10 suma wymienionych przedmiotów, wynosząca 2 499, nie zgadza się z całkowitą liczbą przedmiotów ze złota i srebra, wynoszącą 5 400, podaną w Księdze Ezdrasza1:11 ?

Odp.: Lista zawiera wyłącznie naczynia, patelnie (?), miski i inne większe przedmioty. Łączna suma, obejmująca być może również niektóre połamane fragmenty, zawiera rzeczy niewymienione na liście. Różnica w liczbach jest zbyt duża, by można ją było uznać jedynie za błąd typograficzny.

P: Czy w Księdze Ezdrasza 2:1-70 Żydzi prosperowali pod panowaniem Persów?

Odp.: Tak. Oprócz Biblii dysponujemy dowodami pozabiblijnymi, że radzili sobie całkiem dobrze.

W Nippurze zachowało się wiele glinianych tabliczek należących do zamożnych bankierów znanych jako „Murashu i Synowie”, którzy udzielali pożyczek. W tekstach tych wymieniono nazwiska 2 500 osób, z czego 70 to nazwiska żydowskie. Co ciekawe, z glinianych tabliczek wynika, że wielu z tych Żydów posiadało zarówno imiona żydowskie, jak i nieżydowskie. Ponadto w 28 spośród 200 osad w okolicy Nippuru odnotowano obecność Żydów.

W pobliżu Asuanu w południowym Egipcie znajdował się żydowski garnizon wojskowy, który zbudował świątynię/synagogę poświęconą „Yaho”.

Według aramejskich papirusów i ostraków, w których wspomina się o szabacie i Paschę, na wyspie Elefantynie w południowym Egipcie mieszkało wielu Żydów. W papirusie Cowleya nr 21 Dariusz II nakazał żydowskiej kolonii na wyspie Elefantynie obchodzić Święto Przaśników.

Pytanie: Jaka była szacowana liczba Izraelitów przed wygnaniem, zgodnie z Księgą Ezdrasza 2?

Odp.: Szacuje się, że w VIII wieku w królestwie północnym mieszkało od 500 000 do 700 000 Izraelitów, a w Judzie od 220 000 do 300 000 Izraelitów.

Pytanie: Skoro, jak podano w Księdze Ezdrasza 2, w Imperium Perskim rozproszonych było szacunkowo od 1,5 do 3 milionów Izraelitów i Żydów, dlaczego do Jerozolimy powróciło jedynie około 50 000 osób?

O: Większość z nich była nieposłuszna i nie chciała powrócić, choć nieliczni mogli być niewolnikami i nie mieli wyboru. Sam Ezdrasz przyznał w Księdze Ezdrasza 9:15, że stanowili oni jedynie niewielką resztkę. Izraelici zostali wygnani ponad 200 lat wcześniej i prawie wszyscy ulegli asymilacji, tracąc swoją tożsamość narodową. W „Przewodniku po Biblii” Asimova (str. 437) trafnie zauważono, że „fakt, iż ofiarowali cenne przedmioty, aby pomóc tym, którzy planowali wyruszyć w podróż, wskazuje, że byli oni dość zamożni i być może nie widzieli sensu w opuszczaniu miejsca, w którym żyło im się dobrze i bezpiecznie, a które stało się dla nich domem”. W rzeczywistości powracający zasiedlili jedynie tereny o wymiarach około 25 mil z północy na południe i 32 mil ze wschodu na zachód, z czego jedna trzecia stanowiła pustynię.

Z tabliczek Murashu wiemy również, że wielu Żydów cieszyło się dobrobytem. Było to około 730 glinianych tabliczek dotyczących pożyczek udzielonych przez bankiera z Nippur o imieniu Murashu oraz jego synów. Jako dłużnicy Murashu pojawia się na nich około 60 żydowskich imion.

Oczywiście to szlachetne, że Żydzi, którzy zdecydowali się pozostać, przekazali pieniądze na rzecz tych, którzy powrócili do domu. Jednak Bóg nie chciał ich darowizn; Bóg chciał, aby sami powrócili do domu.

Pytanie: Jak długo, zgodnie z Księgą Ezdrasza 2, trwałaby podróż z Babilonu do Jerozolimy?

Odp.: Zajęłoby to około czterech miesięcy. Jednak Ezdrasz nie wspomniał o tym, ponieważ nacisk położono na odbudowę, a nie na trudy powrotu.

Pytanie: Jakie różnice w liczbach występują między Księgą Ezdrasza 2:1-70 a Księgą Nehemiasza 7:7-72?

Odp.: Oto dwie listy i różnice między nimi. W następnym pytaniu omówiono przyczyny tych różnic.

(W Księdze Nehemiasza jest też mowa o 50 misach.)

Apokryficzna Księga 1 Ezdrasza również wymienia powracających. Znajduje się w niej 25 947 mężczyzn z Izraela (w porównaniu z 24 144 u Ezdrasza i 25 406 u Nehemiasza), 5 288 kapłanów (w porównaniu z 4 289 u Ezdrasza i Nehemiasza), 341 lewitów, śpiewaków i strażników bram (w porównaniu z 341 w Księdze Ezdrasza), 372 sług świątynnych (w porównaniu z 392 w Księdze Ezdrasza i Księdze Nehemiasza) oraz 652 mężczyzn o nieznanym pochodzeniu (w porównaniu z 652 w Księdze Ezdrasza).

Łączna liczba osób jest znacznie większa niż ta wymieniona, więc lista nie jest wyczerpująca. Na przykład u Ezdrasza pojawia się rodzina Magbisha, a u Nehemiasza nie. Łączna liczba może również obejmować plemiona północne oraz kobiety i dzieci.

Spośród 50 wspólnych liczb występuje łącznie 22 różnice. Istnieje 12 różnic jednocyfrowych, a Nehemiasz podaje większą liczbę w 7 z nich. Występuje 10 różnic wielocyfrowych, a w 7 z nich większą liczbę podaje Księga Nehemiasza. Dla porównania przyjrzyjmy się tekstowi hebrajskiemu w zestawieniu z grecką Septuagintą: w Księdze Ezdrasza występują 2 różnice (obie jednocyfrowe), a w Księdze Nehemiasza 10 różnic (z czego 5 to różnice jednocyfrowe).

P: Jak dokładnie starożytni skrybowie przekazywali listy liczb w Księdze Ezdrasza 2:1-70 i Księdze Nehemiasza 7:7-72?

Odp.: Oto dwa przykłady do porównania zaczerpnięte ze starożytnych dokumentów.

Armia Frady: Perski napis na skale w Behistun podaje, że armia Frady miała 55 243 poległych i 6 572 jeńców w kolumnie babilońskiej. Aramejskie tłumaczenie znalezione na wyspie Elefantyna w Egipcie podaje, że liczba jeńców wynosiła 6 972, co różni się o jedną cyfrę od napisu na skale w Behistun. W duplikacie kolumny babilońskiej znalezionym w Babilonie liczba jeńców wynosiła 6 973, co stanowi różnicę o jedną cyfrę w stosunku do tłumaczenia aramejskiego.

Armia buntowników Frawartisha: Perski napis na skale w Behistun podaje, że w armii buntowników Frawartisha zginęło 2 045 osób, a 1 558 wzięto do niewoli. W kopii aramejskiej liczba jeńców wynosi ponad 1 575.

Przykłady te pochodzą pierwotnie z pracy F.W. Königa, Relief und Inschrift des Königs Dareios I am Felsen von Bagistan (Leiden: Brill, 1938), s. 48, 45.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Ezdrasza 2:1–70 liczby powracających osób różnią się od tych podanych w Księdze Nehemiasza 7:7–72?

Odp.: Prawdopodobnie wynika to z połączenia kilku przyczyn.

Proste błędy kopistów: W zachowanych rękopisach występują pewne błędy kopistów. Wiele z nich polega na zmianie lub pominięciu jednej cyfry. W porównaniu tekstu hebrajskiego z Septuagintą występują 2 różnice w Księdze Ezdrasza (obie dotyczą pojedynczych cyfr) oraz 10 różnic w Księdze Nehemiasza (z czego 5 dotyczy pojedynczych cyfr). Można by zatem oczekiwać, że proste błędy kopistów wyjaśniają około2 to 5 , a być może nawet do 10 z 22 różnic. Ponieważ w Księdze Nehemiasza liczby są większe tylko w 7 z 12 różnic dotyczących pojedynczych cyfr, nie ma statystycznie istotnej tendencji wskazującej, że w jednej z nich liczby są większe.

Listy cyfr: Różnice mogą wynikać z użycia „list cyfr”, w których pionowa kreska oznaczała „1”, a pozioma – „10”, a początek litery hebrajskiego słowa me’ah oznaczał setki. Prowadziłoby to do większej liczby błędów przy przepisywaniu.

Zmiana sposobu zapisywania liczb: Około tego czasu zmienił się sposób, w jaki Hebrajczycy zapisywali liczby. Wcześniej Hebrajczycy używali starych „okrągłych liter”, a następnie przeszli na „kwadratowe” litery. Mogło to powodować więcej błędów kopistów. Słownik biblijny Wycliffe’a (str. 667) wspomina, że Moabici posługiwali się dialektem języka hebrajskiego i w IX wieku p.n.e. nadal używali starych, okrągłych liter. Encyklopedia Britannica, tom 1 (1956), str. 684, podaje: „najwcześniejsze zapisy w języku aramejskim sięgają około 800 r. p.n.e.… Alfabet z tego okresu niewiele różni się od alfabetu z Kamienia Moabickiego”. Stwierdza się tam, że istniały dwie tendencje, które ukształtowały się w okresie panowania Persów:

1) poszerzenie górnych części liter bet, dalet i res oraz 2) zaokrąglenie kątów i pojawienie się ligatur. Można by się spodziewać, że wyjaśnia to większą liczbę błędów.

Listy sporządzono w różnych momentach: spośród 10 różnic w liczbach wielocyfrowych Księga Nehemiasza podaje wyższą liczbę w 7 przypadkach. Z jednej strony różnice te prawdopodobnie nie wynikają z powrotu większej liczby wygnańców, ponieważ sumy są dokładnie zgodne. Z drugiej strony, w przypadku powracających w wymienionych rodach i wioskach mogło znaleźć się więcej osób. Księga Ezdrasza 2:1 mówi, że jest to lista sporządzona z tych, którzy opuścili Babilon, najwyraźniej przed ich przybyciem do Jerozolimy. Mogły mieć miejsce decyzje podjęte w ostatniej chwili o przyłączeniu się do jakiegoś rodu lub wsi.

Różne listy: Jak powstały te listy? Nie chodzi o to, że Bóg podyktował te liczby skrybie, ale raczej o to, że dwie lub więcej osób dokonało liczenia i sporządziło te listy. Prawdopodobnie były to pierwotnie odrębne listy, ponieważ: Księga Ezdrasza rozdziela mężczyzn z Betlejem i Netofy, podczas gdy Księga Nehemiasza łączy ich. W Księdze Nehemiasza brakuje Magbisza. Wymieniono kolejność Lod itp. oraz Jerycha. Księga Nehemiasza dzieli liczby bardziej szczegółowo niż Księga Ezdrasza.

Lista Nehemiasza była kopią. Należy zwrócić uwagę, że w Nehemiasza 7:5 nie jest powiedziane, iż była to dokładnie prawidłowa liczba osób, które powróciły. Nehemiasz po prostu stwierdza, że znalazł listę i oto, co na niej było zapisane. Lista mogła być nieprawidłowa, ale Nehemiasz wiernie przekazuje to, co na niej widniało. Konsekwencje tego faktu omówiono w następnym pytaniu.

Pytanie: W jaki sposób fragmenty z Księgi Ezdrasza 2:1-70 i Księgi Nehemiasza 7:7-72 odnoszą się do kwestii nieomylności?

Odp.: Niektórzy krytycy nieomylności postrzegają rozbieżności między tymi listami jako jedno z najpoważniejszych wyzwań dla nieomylności Biblii. W rzeczywistości tak nie jest. Najpierw „fałszywy trop”, czyli błędna odpowiedź; następnie typowa odpowiedź chrześcijańska; a na koniec najbardziej prawdopodobna odpowiedź.

Błędna odpowiedź: Obie listy są poprawne, ale różnią się, ponieważ zostały sporządzone w nieco innym czasie. Zanim sporządzono późniejszą listę, przybyło jeszcze kilka osób, niektórzy odeszli, a ofiary były inne.

Jednak łączna liczba osób, które dołączyły, i tych, które odeszły, musiała się dokładnie zgadzać, ponieważ ogólne sumy są identyczne. Byłoby to wysoce nieprawdopodobne, gdyby obie listy były całkowicie poprawne, ale sporządzone w różnym czasie.

Powszechna odpowiedź: Chociaż nie dysponujemy oryginalnymi rękopisami, nieomylność [rzekomo] oznacza, że obie listy musiały być identyczne w oryginalnych rękopisach. Jednak za różnice w liczbach, które powinny być wspólne dla obu list, odpowiada połączenie prostych błędów kopistów oraz zmiana alfabetu, która miała miejsce w tym okresie i spowodowała więcej błędów kopistów. (Nic nie stoi na przeszkodzie, by jedna lista zawierała szczegóły, których brakuje na drugiej.)

Jednak 22 różnice na 50 liczb to duża liczba rozbieżności, nawet biorąc pod uwagę zmianę pisowni, która miała miejsce mniej więcej w tym czasie.

Najbardziej prawdopodobna odpowiedź: Nehemiasz bezbłędnie skopiował listę, która była mu dostępna (a lista ta zawierała błędy). Była ona wystarczająco dokładna, by dać ogólny obraz tego, ilu powróciło, ale zastrzeżenie Nehemiasza ostrzega nas, że nie ma gwarancji, iż lista ta jest wolna od błędów. Jest to analogiczne do tego, że Biblia bezbłędnie odnotowuje błędy faryzeuszy, pochopność Jeftego i głupotę Abrahama, nie mówiąc nam wprost, czy mamy w to wierzyć i czy mamy tak samo postępować.

Dlaczego Biblia nie podała nam dokładnych liczb dotyczących wszystkich osób z czasów Nehemiasza? Prawdopodobnie dlatego, że nie ma to znaczenia. 1 List do Tymoteusza 1:4 i List do Tytusa 3:9 mówią nam, że nie powinniśmy poświęcać się bezkończącym się genealogiom.

Pytanie: Która z list zawartych w Księdze Ezdrasza 2:1-70 i Księdze Nehemiasza 7:7-72 jest bardziej poprawna?

Odp.: Chociaż nie możemy być tego pewni, lista z Księgi Ezdrasza jest prawdopodobnie bardziej poprawna z następujących powodów:

1. Apokryficzna Księga 1 Ezdrasza również wymienia powracających i jest bardziej zgodna z Księgą Ezdrasza. Jedna z różnic między wersją hebrajską a Septuagintą w Księdze Nehemiasza sprawiłaby, że dwie liczby podane przez Nehemiasza zgadzałyby się z Księgą Ezdrasza. Zatem przynajmniej tłumacze Septuaginty uważali, że Księga Ezdrasza jest bardziej poprawna.

2. Sam Nehemiasz stwierdził, że była to lista, którą znalazł, nie twierdząc jednak, że wszystko na niej zawarte jest poprawne.

Jednak w obu tekstach występują pojedyncze błędy skrybów. Poniżej przedstawiono analizę niektórych z tych różnic, przy czym jako pierwszą podano liczbę z Księgi Ezdrasza.

200 a 245 śpiewaków (Księga Nehemiasza 7:68). Prawdopodobnie Księga Ezdrasza jest poprawna, ponieważ skryba mógł przypadkowo przejąć liczbę 245 z Księgi Nehemiasza 7:67. Następnie mógł pominąć Księgę Nehemiasza 7:68.

61 000 drachm w porównaniu z sumą 41 000. Prawdopodobnie liczba 61 000 w Księdze Ezdrasza jest literówką i powinna brzmieć 41 000.

Pytanie: Czy w Księdze Ezdrasza 2:2,14 Nehemiasz, Mordechaj i Bigwaj to te same osoby, co w Księdze Nehemiasza i Księdze Estery?

Odp.: Nie, nie są. Namiestnik (Tirszata) Nehemiasz przybył do Jerozolimy w 445 r. p.n.e., około 13 lat po tym, jak Ezdrasz już tam przebywał. Mordechaj i Estera pojawili się później, a imię Bigwaj, oznaczające po persku „szczęśliwy”, nie byłoby niczym niezwykłym.

P: Dlaczego, Państwa zdaniem, Ezdrasz (i Bóg) zamieścił w Księdze Ezdrasza 2:3-70 tak długą listę imion?

Odp.: Z ludzkiego punktu widzenia wiedza o tym, kto powraca, budziła pewne podekscytowanie. Po drugie, było to również „sprawdzanie”, kto spośród powracających był prawdziwym Izraelitą. Po trzecie, przyszłe pokolenia mogłyby spojrzeć wstecz i na podstawie tych imion powiedzieć: „Ja też do tego należę”. Z Bożego punktu widzenia Bóg czuwa nad każdym szczegółem tego, kto co robi.

Było to „wywołanie z imienia” tych, którzy porzucili wygodę i komfort miejsca, w którym się znajdowali, i zobowiązali się do udziału w służbie, zamiast po prostu pozostawać na uboczu.

P: Jeśli, jak czytamy w Księdze Ezdrasza 2:6-7, wierzący odszedł od Boga i chce powrócić, co byś mu poradził?

O: Przede wszystkim zapewnij go, że Bóg przebacza i że Bóg go przyjmie. W zależności od tego, co zrobił, jeśli to możliwe, niech zrekompensuje to, co zabrał lub zniszczył. Być może ponosi on konsekwencje swojego grzechu; choć Bóg mógłby te konsekwencje usunąć, często tego nie robi. Jeśli jednak wytrzyma Bożą dyscyplinę i zdecyduje się teraz podążać za Nim, Bóg może obdarzyć go błogosławieństwem wynikającym z jego odnowionego posłuszeństwa wobec Niego.

Co ciekawe, w Księdze Ezdrasza 2:6 niektórzy z powracających pochodzili z Pahat-Moabu. Nazwa ta oznacza „namiestnik Moabu” i może odnosić się do Rubenitów, których asyryjski król Tiglat-Pileser III osiedlił w Moabie. Inni powracający pochodzili z Elamu, jak podano w Księdze Ezdrasza 2:7. Elam leży w południowo-zachodnim Iranie, a niektórzy Izraelici zostali tam przymusowo osiedleni.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Ezdrasza 2:42 powróciło tak wielu strażników bram, bo aż 139?

Odp.: Szacuje się, że przed wygnaniem było około 5 000 strażników bram, więc większość z nich nie powróciła. Strażnicy bram nie tylko stali przy bramie; dbali o teren i w zasadzie pełnili również funkcję dozorców. W rzeczywistości nasze słowo „dozorca” pochodzi od łacińskiego słowa oznaczającego drzwi, janua. Ci ludzie mieli więc stałą, ale nisko płatną pracę. Być może nie rozpraszało ich dążenie do wzbogacenia się w imperium babilońskim, a później perskim.

P: Co robi się, gdy w służbie znajduje się w „ziemi niczyjej”, o której mowa w Księdze Ezdrasza 2:59-63?

Odp.: Ci mężczyźni twierdzili, że mogą pełnić funkcję kapłanów, ale nie istniały żadne zapisy potwierdzające, że pochodzili z rodu kapłańskiego. Albo rzeczywiście byli potomkami kapłanów, ale zapisy zaginęły, albo w rzeczywistości nie byli kapłanami (i zdawali sobie z tego sprawę), albo być może ich rodzice i dziadkowie twierdzili, że pochodzą z rodziny kapłańskiej, ale się mylili. W związku z tym namiestnik (Tirszata), którym był Nehemiasz, postanowił, że nie będą pełnić funkcji kapłańskich, dopóki nie rozstrzygnie tej sprawy kapłan posiadający Urim i Tummim. Nie mamy informacji, kiedy – ani czy w ogóle – zapadła decyzja w sprawie większości z nich. Jednak jedna rodzina kapłańska, synowie Koza/Hakkoza z Księgi Ezdrasza 2:61, została później uznana za rodzinę kapłańską. Meremot, syn Uriasza z Księgi Ezdrasza 8:33, który był synem Uriasza, syna Hakkoza z Księgi Nehemiasza 3:4,21, został zaliczony do grona kapłanów w Księdze Nehemiasza 3.

Kiedy wydaje się, że masz okazję pełnić ważną funkcję, a droga do tego zostaje ci zablokowana (słusznie lub niesłusznie), co możesz zrobić? Możesz stać się zgorzkniały lub przynajmniej rozczarowany. Albo, jeśli Bóg zamknął drzwi, możesz zamiast tego służyć w inny sposób, przechodząc przez drzwi, które Bóg otworzył. Jak powiedział pewien chrześcijanin: „rozczarowanie jest Jego wyznaczeniem”. Bóg nie dba o to, jak wysoką pozycję zajmujesz wśród ludzi; zależy Mu na twoim sercu w służbie dla Niego.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Ezdrasza 2:64 podano, że cała rzesza liczyła 42 360 osób, skoro zsumowanie list w Księdze Ezdrasza, Księdze Nehemiasza i 1 Księdze Ezdrasza daje odpowiednio 29 818, 31 089 i 30 143 mężczyzn?

Odp.: „Całe zgromadzenie” obejmowałoby kobiety i dzieci. Oznacza to, że podczas tej migracji przybyło stosunkowo niewiele kobiet i dzieci; większość stanowili mężczyźni. To wyjaśnia, dlaczego mogła istnieć duża presja, by zawierać małżeństwa z osobami spoza Izraelitów.

P: O jaką kwotę chodzi w Ezd 2,69?

Odp.: 61 000 drachm złota to około 1 000 funtów (500 kilogramów), a 5 000 min srebra to około 3 ton (2,9 ton metrycznych).

Pytanie: Jakie są sposoby, dzięki którym my, jako chrześcijanie, możemy dziś „wstać i dać o sobie znać”, o czym mowa w Księdze Ezdrasza 2:70?

Odp.: Możemy się wyróżnić, nie zaniedbując wspólnych spotkań, jak nakazuje List do Hebrajczyków 10:25. Możemy głosować na szanowanych kandydatów, którzy nie popierają niegodziwych spraw. Podobnie jak zamożni przywódcy z Księgi Ezdrasza 2:69-70, możemy dobrowolnie ofiarowywać pieniądze na dzieło Boże. Możemy publicznie nosić imię chrześcijanina.

P: W jaki sposób przebudzenie opisane w Księdze Ezdrasza 3:1-12 różniło się od przebudzenia Jozjasza z 2 Kronik 34?

Odp.: W przypadku odrodzenia za panowania Jozjasza lud jeszcze tuż przed nim pozostawał w nieposłuszeństwie, musiał odnaleźć egzemplarz Prawa i znajdował się wówczas pod ogromnym zagrożeniem (Asyria). Było to odrodzenie oparte na skrusze pod groźbą kary.

W przypadku odrodzenia pod przewodnictwem Ezdrasza ludzie już wcześniej pokutowali za bałwochwalstwo, zapoznali się z Prawem i przybyli tam, aby odbudować Świątynię i miasto. Było to odrodzenie poświęcenia i odbudowy.

Podsumowując, pierwsze odrodzenie polegało na odwróceniu się od zła, natomiast odrodzenie pod przewodnictwem Ezdrasza polegało na podążaniu naprzód w celu budowania. Oba rodzaje odrodzeń mają swoje właściwe miejsce.

Pytanie: Dlaczego, jak wynika z Księgi Ezdrasza 3:2, zbudowanie ołtarza dla Boga miało być trudniejsze niż się spodziewano?

Odp.: Aby zbudować go w tym miejscu, musieli najpierw usunąć gruz z ruin pierwszej świątyni. Ludy z okolicy również byłyby przeciwne ich wysiłkom. Siódmy miesiąc, o którym tu mowa, przypadałby na wrzesień–październik 537/536 r. p.n.e.

Z drugiej strony rząd perski nie miałby nic przeciwko kolejnemu ołtarzowi. Według książki „Major Cities of Bible Times” (str. 32–48) teksty babilońskie wspominają o 50 świątyniach oraz 180 kapliczkach na świeżym powietrzu poświęconych bogini Isztar, 300 kapliczkach poświęconych bogom Igigi oraz 1200 kapliczkach poświęconych bogom Anunnaki. Żydzi chcieli zbudować tylko jedną. (zaczerpnięte z „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 4, str. 622)

Pytanie: Dlaczego w Księdze Ezdrasza 3:8 do służby wyznaczono Lewitów w wieku 20 lat i starszych, skoro Księga Liczb 4:3,47 i 1 Kronik 23:3,24,27 wskazują, że tylko Lewici w wieku 30 lat i starsi mogli pełnić posługę, a Księga Liczb8:24 mówi, że tylko Lewici w wieku 25 lat i starsi mogli pracować w Namiocie Spotkania?

Odp.: Zarówno w Księdze Ezdrasza2:40 , jak i w Księdze Nehemiasza7:43 jest napisane, że powróciło jedynie 74 Lewitów. Prawdopodobnie uznano, że trzeba wykorzystać młodszych Lewitów, ponieważ było ich tak niewielu.

P: Czy w Księdze Ezdrasza 3:10 i Księdze Aggeusza 1:15 budowa miała miejsce w 520 r. p.n.e. za panowania Dariusza I, czy też rozpoczęła się za panowania Cyrusa II około 537 r. p.n.e., jak podaje Księga Ezdrasza 3:8-13?

Odp.: Obie wersje są prawdziwe. Budowa rozpoczęła się w 537 r. p.n.e. za panowania Cyrusa II, została wstrzymana na 16 lat z powodu sprzeciwu, a wznowiona za panowania Dariusza I w 520 r. p.n.e. Została ukończona w latach 516/515 p.n.e.

P: Dlaczego w Księdze Ezdrasza 3:11-13 i Księdze Aggeusza 2:1-9 jedni się radowali, a inni płakali?

Odp.: Podobna sytuacja ma miejsce po ukończeniu budowy świątyni w Księdze Aggeusza 2:1-9. To trochę tak, jakby zapytać, czy szklanka jest w połowie pełna, czy w połowie pusta. Przez te wszystkie ponad 70 lat (od 587/586 r. p.n.e.) nie było ołtarza ani świątyni, a teraz świątynia była wreszcie odbudowywana, by składać w niej ofiary Bogu. Z drugiej jednak strony ten skromny początek wydawał się tak nieistotny w porównaniu z dawną wspaniałością Świątyni Salomona i jej dziedzińców. Niektórzy skupiali się na tym, co było i co mogło być. Inni skupiali się na osiągniętych postępach i przyszłości, jaką one obiecywały.

Pytanie: Jaka jest chronologia wydarzeń w 4 rozdziale Księgi Ezdrasza?

Odp.: Oto chronologia poszczególnych części 4. rozdziału Księgi Ezdrasza. Należy zauważyć, że Kserkses i Artakserkses I to dwie różne osoby. Należy również zwrócić uwagę, że budowano cztery rzeczy: ołtarz, fundamenty świątyni, pozostałą część świątyni oraz mury Jerozolimy.

Pytanie: Kim dokładnie byli Samarytanie, o których mowa w Ezdrasza 4:2?

Odp.: Samarytanie byli mieszanym ludem zamieszkującym na północ od Jerozolimy. Była to mieszanka ubogich Izraelitów z królestwa północnego oraz nielicznych podbitych ludów, których sprowadził król asyryjski Sargon II (722–705 p.n.e.), a także większej drugiej grupy sprowadzonej za panowania króla Esarhaddona (681–669 p.n.e.) oraz trzeciej grupy sprowadzonej za panowania jego syna Aszurbanipala (669–627 p.n.e.). Wydaje się jednak, że Babilończycy nie sprowadzili żadnych ludów do Samarii.

Pod względem religijnym czcili Prawdziwego Boga oraz inne bóstwa. W 1962 roku Beduini, którzy odkryli zwoje znad Morza Martwego, znaleźli również jaskinię w Wadi Daliyeh. Znajdowało się w niej od dwustu do trzystu szkieletów rodzin, które uciekły przed Aleksandrem Macedońskim w 331 r. p.n.e. W pozostawionych przez nich pismach wiele imion odzwierciedlało edomickie, aramejskie, moabskie, kananejskie i babilońskie bożki.

Pytanie: Czy w Księdze Ezdrasza 4:2 Samarytanie szczerze oferowali pomoc Żydom?

Odp.: Prawdopodobnie nie byli szczerzy, ale mogli chcieć przeniknąć do grona robotników. Samarytanie siłą powstrzymali odbudowę murów, ponieważ góra Gerizim w Samarii stanowiła „konkurencję” jako centrum kultu. Samarytanie prawdopodobnie uważali, że zgodnie z Księgą Ezdrasza 4:2 nie ma żadnej sprzeczności między świątynią poświęconą Bogu a ich eklektycznym kultem. Jednak Żydzi słusznie odrzucili pomoc Samarytan, ponieważ ci, oprócz Jedynego Prawdziwego Boga i złotych cielców, czcili również innych bogów (2 Król. 17:34). Odrzucenie Samarytan spowodowało jednak, że sprzeciwili się oni budowie.

W przeciwieństwie do tego, sceptyczny „Przewodnik po Biblii” Asimova (str. 441) uważa, że Samarytanie byli w tej kwestii szczerzy. Jeśli jednak szczerze pragnęli budowy świątyni, to gdy nie pozwolono im pomóc, próbowali zniechęcić i sprawić kłopoty ludziom (Ezdrasza 4:4). Wynajęli doradców, czyli przekupili ich (Ezdrasza 4:5). W końcu napisali list, w którym oskarżyli ich o chęć wzniesienia muru w celu buntu przeciwko Persom (Ezdr. 4:6). Jeśli byli szczerzy, jak twierdzi Asimov, to dlaczego później zniechęcali ich i napisali list z oskarżeniami?

P: Dlaczego w Księdze Ezdrasza 4:3 Żydzi odmówili przyjęcia pomocy z zewnątrz?

Odp.: Jeśli potrzebujesz jedzenia lub artykułów pierwszej potrzeby, pomoc od niewierzących jest zazwyczaj w porządku. Ale jeśli robisz coś dla Bożego dzieła, lepiej jest mieć wolontariuszy wierzących niż niewierzących. Czy powinniśmy przyjmować pomoc od niewierzących na potrzeby Bożej służby? 3 List Jana 7 również wspomina o nieprzyjmowaniu pomocy od pogan. Jedną rzeczą jest przyjmowanie pomocy, by rozdać ją ubogim, a inną – przyjmowanie pomocy, by głosić ewangelię.

P: Jak zareagować w sytuacji opisanej w Księdze Ezdrasza 4:7-16, gdy z wielkim poświęceniem ciężko pracujesz dla królestwa Bożego, a nagle cała twoja praca zostaje zniweczona przez przeciwników?

Odp.: Ludzie mogli się zniechęcić lub po prostu się poddać. Jednak ten sam król perski, Artakserkses, pozwolił im później odbudować mury pod przewodnictwem Nehemiasza, począwszy od roku 445/444 p.n.e. Po pierwsze, zła opozycja wobec Bożego dzieła nie powinna być ani nieoczekiwana, ani przygnębiająca. Jeśli opozycja spotkała Mojżesza, Jozuego, Ezdrasza i Nehemiasza, Jezusa, Pawła i innych apostołów, dlaczego miałbyś udawać zaskoczonego, gdyby kiedykolwiek spotkała ciebie?

Po drugie, w baseballu istnieje powiedzenie: „nie zamieniaj jednego błędu w dwa”. Jeśli popełnisz żenujący błąd, na przykład przepuszczając piłkę po ziemi między nogami lub upuszczając piłkę w locie, możesz czuć się tak źle, zamartwiając się tym, że nie zauważysz kolejnej piłki lecącej w twoją stronę i tę również zepsujesz. Kiedy popełnisz poważny błąd, musisz się pozbierać, postanowić, że będziesz dalej próbować lub spróbujesz jeszcze mocniej, i iść dalej. Kiedy jedna szansa się zamyka, bądź gotowy na moment, gdy otworzy się kolejna.

Pytanie: Dlaczego fragmenty z Księgi Ezdrasza 4:8–6:18 oraz 7:12–26 zostały napisane w języku aramejskim?

Odp.: Nic nie wskazuje na to, że Ezdrasz lub jego sekretarze musieli pisać w tym samym języku. Być może różne części spisały różne osoby. Również Księga Daniela 2:4b-7:28 została napisana w języku aramejskim, podobnie jak Księga Jeremiasza 10:11.

List Samarytan do króla był w języku aramejskim, dlatego sensowne jest zacytowanie tego listu w języku aramejskim.

P: Kim są Dehawici, o których mowa w Księdze Ezdrasza 4:9?

A: Dawniej uważano, że byli to Daoi z Herodota oraz Dahae z Pliniusza i Wergiliusza. Lud ten zamieszkiwał tereny na wschód od Morza Kaspijskiego. Obecnie uważa się jednak, że hebrajskie słowo to nie jest nazwą ludu, lecz słowem „di-hu”, które oznacza „to znaczy”. W ten sposób w Księdze Ezdrasza 4:9 czytamy: „Elamici z Susa” (BSB), lub bardziej dosłownie: „mężczyźni z Susa, to znaczy Elamici”.

Pytanie: W Księdze Ezdrasza 4:13, ile dokładnie podatku pobierali królowie perscy?

Odp.: Według „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 4, str. 631–632, w całym imperium król perski pobierał szacunkowo od 25 do 35 milionów dolarów amerykańskich rocznie. Palestyna była częścią piątej satrapii, która zgodnie z Herodotem, księga 3, rozdziały 89–97, została obciążona podatkiem w wysokości zaledwie 350 talentów srebra, czyli 680 000 dolarów amerykańskich. Inne regiony musiały również wnosić wkłady rzeczowe, które często przewyższały wkłady pieniężne. Palestyna nie musiała wnosić żadnych wkładów rzeczowych, dlatego Persowie nakładali na nią raczej niewielkie podatki.

Pytanie: Jak wierzący powinni reagować, gdy są niesłusznie oskarżani o podżeganie do buntu i powstanie, o czym mowa w Księdze Ezdrasza 4:15,19?

Odp.: Podżeganie do buntu oznacza zdradę wobec rządu, a powstanie oznacza bunt. Zakładając, że w rzeczywistości nie dopuścili się zdrady, wierzący powinni zaprzeczyć zarzutom. Nie należy jednak formułować zaprzeczenia w sposób tak nieprecyzyjny, by wzbudzało ono dodatkowe podejrzenia. Bardzo ogólnie rzecz biorąc, zaprzeczenie powinno być mniej więcej tak samo długie jak sam zarzut.

P: Czy w Księdze Ezdrasza 4:23 odbudowa świątyni została wstrzymana z powodu obcych armii, czy też z powodu obojętności ludu, jak mówi Księga Aggeusza 1:2?

Odp.: Armia mogła spowodować tymczasowe wstrzymanie prac, ale gdy już się one zatrzymały, to obojętność ludu uniemożliwiła ich wznowienie, nawet po tym, jak w 522 r. p.n.e. było to już dozwolone.

P: Czy w Księdze Ezdrasza 5:1 ci prorocy to ci sami, którzy napisali księgi Biblii?

Odp.: Tak, Aggeusz i Zachariasz to te same osoby. Aggeusz głosił od sierpnia do grudnia 520 r. p.n.e., a Zachariasz prorokował od października/listopada 520 r. p.n.e. przez dwa lata.

P: Czy w Księdze Ezdrasza 5:1 oraz w Księdze Zachariasza6:14 Zachariasz był synem Iddo, czy też synem Berekiasza, syna Iddo, jak podano w Księdze Zachariasza 1:1?

Odp.: Zachariasz był synem Berekiasza i wnukiem Iddo. W językach semickich słowo oznaczające „syna” może oznaczać potomka.

Pytanie: Co było istotnego w wizycie Tattenaja, o której mowa w Księdze Ezdrasza 5:3?

Odp.: Tattenai był urzędowym śledczym rządowym (frasaka) lub inkwizytorem (patifrasa). Zorobabel i Żydzi prawdopodobnie obawiali się, że Tattenai natychmiast nakazuje wstrzymanie budowy. Kiedy zapytał, czy Żydzi mają uprawnienia do budowy świątyni lub murów, błędna odpowiedź mogłaby natychmiast zatrzymać budowę obu obiektów.

Wydaje się, że Tattenai nie był ani za, ani przeciw Żydom; po prostu chciał, by przestrzegano prawa i uprawnień. Kiedy odpowiedzieli mu rozsądnie, opowiadając o dekrecie Cyrusa i zwrocie wyposażenia świątyni, Tattenai wysłuchał ich, ale nie uwierzył im bez potwierdzających dowodów z perskich archiwów. Tattenai dał jednak Żydom kredyt zaufania i zezwolił na kontynuowanie budowy w trakcie trwania poszukiwań. Cechą charakterystyczną większości przełożonych jest to, że oni sami również mają przełożonego. Tattenai nie chciał, by Dariusz dowiedział się, że pozwala na zaniedbania. Dlatego Tattenai „przekazał w górę” odpowiedzialność Dariuszowi. Tattenai wyjaśnił wszystko Dariuszowi, który podjął poszukiwania edyktu.

Jeden z komentatorów, Batten, w 1913 roku błędnie utożsamił Tattenaja z Ushtannu, satrapą sprawującym władzę nad całym Babilonem i terenami za Eufratem. Jednak archeolodzy odkryli babiloński dokument z dnia 5 czerwca 502 r. p.n.e., w którym wspomniano o „Ta-at-tan-ni” jako o pahacie (gubernatorze), który był podwładnym satrapy.

Pytanie: Czy w Księdze Ezdrasza 5:7 Dariusz musiał zajmować się wieloma listami od swoich urzędników?

Odp.: Archeolodzy odkryli kilka tysięcy tekstów pochodzących ze stolicy Persepolis z lat 509–494 p.n.e. oraz ponad 100 tekstów z lat 492–458 p.n.e.

Jeśli chodzi o odpowiedź króla, w Xanthos w Licji, w południowo-zachodniej Azji Mniejszej, znajduje się pogańska świątynia z podobnym dekretem zezwalającym wydanym przez króla perskiego. Jest on napisany w języku greckim, licyjskim i aramejskim. Cyrus odnowił świątynie w Uruk i Ur. Kambyzes odnowił świątynię w Sais w Egipcie. Dariusz odbudował świątynię w Hibis w Egipcie.

Pytanie: Co jest interesującego w sposobie, w jaki opowiedzieli Tattenajowi swoją historię w Księdze Ezdrasza 5:11?

Odp.: Z tego, co tu zostało powiedziane, wynika, że to NIE Nabuchodonozor był ostatecznie odpowiedzialny za zniszczenie świątyni i wywóz ludu; odpowiedzialny był Bóg, a Nabuchodonozor był jedynie Jego narzędziem. To Bóg to uczynił, a winę ponoszą ich przodkowie z powodu swoich grzechów.

P: Co oznacza imię „Zerubabel” w Księdze Ezdrasza 5:16?

Odp.: Oznacza ona „dziecko/potomek Babilonu”, ponieważ Zerubabel tam się urodził.

P: Dlaczego w Księdze Ezdrasza 6:1 Persowie przeszukiwali archiwa w Babilonie, skoro stolicą Persji była Susa?

Odp.: Przeszukiwali archiwa (dosłownie „dom ksiąg”) w Babilonie, ale nie znaleźli żadnego dekretu. Jednak dzięki opatrzności tabliczki te znajdowały się w Ekbatanie (Achmetha) w Medii i tam je odnaleźli. Imperium Perskie miało cztery stolice: Susę (lub Szuszan), Persepolis, Ekbatanę i Babilon. Spośród tych czterech stolic dekret znaleziono w Ekbatanie, ponieważ najwyraźniej właśnie tam Cyrus spędził lato w 538 r. p.n.e., kiedy to sporządził ten dekret. Ogólnie rzecz biorąc, królowie perscy spędzali zimę w Babilonie, a lato w Susie lub Ekbatanie. Na marginesie, Księga Ezdrasza 6:2 jest jedyną wzmianką o Ekbatanie w Biblii.

P: Jakie znaczenie ma ten dekret w Księdze Ezdrasza 6:1?

Odp.: Król szanował edykt poprzedniego króla. Dlatego Dariusz chętnie pomógł Żydom, zarówno dlatego, że mieli oni upoważnienie od Cyrusa, jak i dlatego, że Jerozolima mogła stanowić fortecę buforową przeciwko Egiptowi lub ewentualnym buntownikom. Odnalezienie tego starożytnego dekretu przyniosło więc Żydom ulgę. Należy zauważyć, że Dariusz nie tylko uszanował ten dekret, ale w wersetach 8–10 hojnie zapewnił środki i materiały do odbudowy, a w wersetach 11–12 zagroził karą każdemu, kto sprzeciwiłby się odbudowie. (Darius nabił na pal 3 000 Babilończyków po buncie Babilonu, zgodnie zarówno z inskrypcją z Behistunu, jak i z księgi 3 Herodota, rozdział 159.) Gdyby Darius próbował przypodobać się Żydom, aby byli mu lojalni, byłby to właściwy sposób, by to osiągnąć.

Zgodnie z 1 Księgą Machabejską 7:23; 12:11; 2 Księgą Machabejską 3:35; 13:23 oraz dziełem Józefa Flawiusza „Starożytności żydowskie”, księga 12, nr 2.5, regularnie składano ofiary za króla.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Ezdrasza 6:8 perski król miałby zapłacić ogromną sumę pieniędzy na odbudowę świątyni Żydów w Jerozolimie?

Odp.: Królowie często budowali świątynie, co służyło również „praktycznemu” celowi, jakim było pozyskanie lojalnych poddanych. Cyrus odnowił również świątynię w Uruk, świątynię Enunmakha w Ur oraz świątynie w Babilonie. Archeolodzy odkryli notatkę dotyczącą świątyni żydowskiej, sporządzoną przez Bagoasa, perskiego namiestnika Judy, oraz Delaiah. Napisano w niej: „aby odbudować ją w tym samym miejscu, tak jak była wcześniej, a ofiary zbożowe i kadzidło miały być składane na ołtarzu tak jak dawniej”.

Ponadto Dariusz poprosił Żydów, aby modlili się za niego i jego synów, jak podaje Księga Ezdrasza 6:10 (por. 1 Księga Machabejska 7:33).

Pytanie: Jakie znaczenie ma uroczystość opisana w Księdze Ezdrasza 6:15-22?

Odp.: Coroczne święto Paschy upamiętniało ochronę, jaką Bóg zapewnił Izraelitom, gdy wychodzili z Egiptu podczas Wyjścia. Przez ponad 70 lat nie mogli obchodzić tego święta w świątyni, ponieważ nie mieli świątyni – została ona zburzona 12 sierpnia 586 r. p.n.e. Jednak po upływie tego czasu byli niezmiernie radośni, że wreszcie mogli świętować w nowo poświęconej świątyni.

P: Jak opisany w Księdze Ezdrasza 6:17-22 świątynia i ofiary mają się do tych z czasów Salomona?

Odp.: Świątynia ta miała 90 stóp wysokości i 90 stóp szerokości. Podczas jej poświęcenia złożono w ofierze 100 byków, 200 baranów, 400 baranków i 12 kóz. Ofiara ta może wydawać się imponująca, dopóki nie porównamy jej ze świątynią Salomona.

W czasach Salomona świątynia miała 90 stóp długości, 30 stóp szerokości i 45 stóp wysokości, zgodnie z 1 Królów 6:2. Była ozdobiona szlachetnym cedrem i złotem. Podczas jej poświęcenia złożono w ofierze 22 000 wołów i 120 000 owiec, zgodnie z 1 Królów 8:63.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Ezdrasza 6:22 Dariusz jest tu nazwany „królem Asyrii”, skoro był królem Persji?

Odp.: Imperia asyryjskie i babilońskie obejmowały rozległe terytoria, zanim Persowie podbili je wszystkie. Zamiast próbować zasymilować wszystkich z perską kulturą, uznali za najlepsze rozwiązanie pozwolenie podbitym ludom na zachowanie własnej tożsamości. Tak więc Persja była dla Persów (i Medów), a Dariusz był królem Persji, Babilonii, Asyrii, Syrii, Azji Mniejszej i Egiptu.

P: W Ezdrasza 7:1 – kiedy miały miejsce wydarzenia opisane w tym rozdziale?

Odp.: Między Księgą Ezdrasza 6 (w 516 r. p.n.e.) a Księgą Ezdrasza 7 (458 r. p.n.e.) upłynęło 57/58 lat. W międzyczasie miały miejsce wydarzenia opisane w Księdze Estery. Ezdrasz przybył w okresie, gdy Egipt, z pomocą Aten i Związku Delijskiego, tymczasowo zdołał zbuntować się przeciwko Persji w latach 460–454 p.n.e.

Pytanie: Czy w Księdze Ezdrasza 7:1 Seraja był ojcem Ezdrasza?

Odp.: Nie, ponieważ kapłan Seraja został stracony przez Babilończyków w 588/587 r. p.n.e., a Ezdrasz i jego towarzysze podróżowali między 8 kwietnia a 4 sierpnia 458 r. p.n.e. Jeszua, o którym mowa w Księdze Ezdrasza 2:2, był prawdopodobnie wnukiem Seraji. Ezdrasz był prawdopodobnie prawnukiem lub praprawnukiem Seraji. W języku hebrajskim słowo „syn” może oznaczać potomka. Seraja był znanym przodkiem, a Ezdrasz został nazwany na jego cześć.

Na marginesie, imię Seraja oznacza „Jahwe jest Księciem”, a imię Ezdrasz jest skróconą formą imienia Azariasz (Jahwe pomógł), które było powszechnie używane.

Pytanie: Czy w Księdze Ezdrasza 7:6 Ezdrasz mógł przybyć albo w 458 r. p.n.e., albo w 398 r. p.n.e.?

Odp.: Nie. Chociaż w Księdze Ezdrasza nie ma wyraźnego zaznaczenia „I” lub „II”, musi to być „I”, ponieważ rok 398 p.n.e. to zbyt późny okres, by Świątynia nie była jeszcze ukończona. Ponadto ludzie często rozróżniają dwóch królów o tym samym imieniu, gdy panuje już drugi z nich, ale nie rozróżniają ich, gdy żył tylko jeden z królów.

Ponadto czasy Ezdrasza i Nehemiasza musiały przypadać na panowanie Artakserksesa I, ponieważ papirus z Elefantiny (Cowley nr 30), datowany przez skrybę jako „November 25, 407 B.C. ”, wspomina o Sanballacie [sn’blt], namiestniku Samarii, o którym mowa w Księdze Nehemiasza.

Pytanie: Co oznacza wyrażenie „biegły pisarz” w Księdze Ezdrasza 7:6, Psalmie 45:1 i Księdze Przysłów 22:29?

Odp.: Hebrajskie słowo „mahir” oznacza dosłownie „szybki” lub „zwinny”. Oznacza to, że był on biegły w swojej pracy i potrafił sprawnie wykonywać powierzone mu zadania. Dowodem na to jest szczegółowa relacja Ezdrasza z podróży. Co ciekawe, w stolicy Persepolis znaleziono ponad 300 perskich tekstów podróżniczych, więc dokumentowanie oficjalnych podróży było wówczas normą.

P: Czy w Księdze Ezdrasza 7:17 istnieje jakiś precedens, w którym perski król zezwoliłby kapłanowi niebędącemu Persem na przywrócenie składania ofiar i przywrócenie (nieperskich) praw religijnych?

Odp.: Tak, ponieważ król najwyraźniej troszczył się o to, by lud nadal przestrzegał własnych zwyczajów, co stanowiło część posłuszeństwa wobec Persji. Bardzo podobny przypadek można znaleźć w dekrecie Dariusza I skierowanym do Udjahorresneta, egipskiego kapłana, który przywrócił religię egipską w Sais w Egipcie. Dariusz powierzył mu zadanie zebrania „mędrców Egiptu” w celu skodyfikowania egipskich praw zarówno w egipskim piśmie demotycznym, jak i w języku aramejskim. Skrybom w Egipcie zajęło to od 518 do 503 r. p.n.e.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Ezdrasza 8:15 fakt, że wśród nich nie było lewitów, miał tak duże znaczenie?

Odp.: Król wyraźnie zaznaczył, że mieli oni udać się tam, aby propagować posłuszeństwo wobec Tory, a wśród nich nie było Lewitów. Ponadto, biorąc pod uwagę transport całego mienia, Ezdrasz chciał, aby to właśnie Lewici zajmowali się wyposażeniem świątyni. Dlatego Ezdrasz udał się do miasta Kasifii, gdzie mieszkało wielu Lewitów, i przekonał 38 Lewitów oraz 220 sług świątynnych do powrotu do Jerozolimy (Ezdrasz 8:18-20).

P: Dlaczego w Ezd 8:15-21 modlili się teraz o bezpieczeństwo?

Odp.: Niewielka grupa wygnańców (1 772 mężczyzn, co mogło oznaczać łącznie od 3 000 do 5 000 osób) wyruszyła w 900-milową podróż powrotną. Otrzymali około 25 ton srebra, 3,75 tony złota oraz przedmioty z brązu. Obawiali się zasadzki po drodze, jak wspomina Księga Ezdrasza 8:31. Ezdrasz, który nie był perskim urzędnikiem, nie poprosił o eskortę wojskową, podczas gdy Nehemiasz, urzędnik dworski, uczynił to w Księdze Nehemiasza 2:7-9. Oba rozwiązania były właściwe.

Pytanie: Czy w Ezdrasza 8:17 mowa jest o tym samym Iddo, który był ojcem Zachariasza, o którym mowa w Księdze Zachariasza 1:1?

Odp.: Nie, ponieważ Zachariasz prorokował przed wydarzeniami opisanymi w Księdze Ezdrasza 7–8, więc ojciec Zachariasza prawdopodobnie nie żył już w tym czasie. Mogło to jednak być imię syna lub wnuka ojca Zachariasza, noszącego to samo imię.

P: Dlaczego w Księdze Ezdrasza 8:21-22 pościli, a nie poprosili Persów o ochronę?

Odp.: Żydzi już raz zwrócili się z prośbą do króla. W Księdze Ezdrasza 8:22-23 czytamy, że ponowne proszenie o oddziały wydawałoby się dziwne, skoro już wcześniej stwierdzono, że to Bóg ich ochroni. Oczywiście jednym ze środków, jakich Bóg mógłby użyć do ochrony Żydów, mogłyby być wojska perskie. Jednak, jak wskazuje książka „1001 Bible Questions Answered” (str. 315), jedną rzeczą jest przyjęcie pomocy, która jest dobrowolnie oferowana, a inną – proszenie o pomoc.

Pytanie: Skoro w Ezdrasza 8:25-29 ufasz sługom i przywódcom Boga, czy nadal dopuszczalne jest przeprowadzanie kontroli finansowych i audytów w odniesieniu do nich?

Odp.: Oczywiście. Właśnie dlatego Ezdrasz zważył srebro, złoto i inne przedmioty (Ezdrasz 8:25), kiedy je im przekazywał, a oni ponownie je zważali (Ezdrasz 8:29), aby upewnić się, że nic z tego nie zginęło. Zostali z góry poinformowani, że po przybyciu na miejsce odbędzie się drugie ważenie. Czasami mogą się zdarzyć nieuczciwi ludzie, których się nie podejrzewa. Dlatego dobrze jest, aby słudzy Boży, którzy zarządzają pieniędzmi i bogactwami, poddawali się audytom i rozliczali się z finansów. Jeśli jesteś uczciwą osobą, której powierzono pieniądze lub inne rzeczy, nie powinieneś czuć się urażony, że poproszono cię o poddanie się audytowi. Dobrze jest stosować kontrole finansowe nie tylko po to, by zapobiegać kradzieżom, ale także po to, by pokazać wszystkim – zarówno w kościele, jak i poza nim – że istnieją mocne dowody na to, iż pieniądze nie zostały sprzeniewierzone.

Pytanie: Czy monety wymienione w Ezd 8:27, 1 Krn 29:7 i Neh 7:70 to perskie dariki czy greckie drachmy?

Odp.: Są to albo perskie dariki, albo lokalnie bite srebrne monety wzorowane na greckich drachmach.

Archeolodzy odkryli kilka „drachm” z czasów perskich w Bet-Zur (Khirbet et-Tubeiquah), na południe od Jerozolimy i 4 1/2 mil (7 km) na północ od Hebronu. Drachmy te nie zostały wybite w Grecji, lecz w Judzie w „stylu drachmy”. W jednym z artykułów napisano, że Żydom pozwolono bić własne srebrne monety z nazwą prowincji „Yehud” zapisanej archaicznym pismem hebrajskim. W czasach perskich w Palestynie istniała lokalna mennica.

Istnieje jednak również druga teoria. Hebrajskie słowo „darkemonim”, a także podobne słowo w Księdze Ezdrasza 8:27 i 1 Księdze Kronik 29:7, „adarkonim”, mogą odnosić się do perskiego darika, który był złotą monetą nazwaną na cześć perskiego słowa oznaczającego złoto: „dari”. Żołnierz otrzymywał jedną z tych monet miesięcznie jako wynagrodzenie.

Pytanie: W Księdze Ezdrasza 9:1-2 – kiedy należy powiedzieć komuś o grzechach innej osoby, a kiedy należy milczeć?

Odp.: Przede wszystkim należy zdać sobie sprawę, że istnieje pokusa plotkowania, czyli bezkrytycznego opowiadania wszystkim, a plotkowanie jest grzechem. Poza tym, dla chwały Bożej, należy ustalić, co należy powiedzieć, w jakim stopniu szczegółowości i komu. Niektórzy przywódcy przyszli do Ezdrasza, ponieważ był on duchowym przywódcą wspólnoty, a Ezdrasz musiał podjąć działania, ostrzegając ludzi przed tym grzechem i wykluczając ze zgromadzenia tych, którzy trwali w grzechu.

Gdy dochodzi do grzechu, krąg osób, które powinny wiedzieć o sytuacji lub o dyscyplinie kościelnej, obejmuje z grubsza tych, którzy już wiedzieli, że coś się dzieje, oraz przywódców pełniących rolę duchowych nadzorców. Muszą oni wiedzieć, co się stało, ale nie muszą znać wszystkich „GSD”, czyli szczegółów dotyczących rażącego grzechu.

Pytanie: Dlaczego w Ezdrasza 9:1-2; Wyjścia 34:16 i Powtórzonego Prawa 7:1-3 wielu żydowskich mężczyzn poślubiło pogańskie żony?

Odp.: Najwyraźniej z niewoli powróciło znacznie więcej mężczyzn niż kobiet. Chcieli się ożenić, a wyglądało na to, że Bóg nie zapewniał im w tej chwili żony, więc wzięli sprawy w swoje ręce.

Drugi powód mógłby wskazać Malachiasz, który prorokował w okresie między rozdziałami 6 a 7 Księgi Ezdrasza. W Malachiasza 2:11 wspomniano o mężczyznach, którzy rozwodzili się ze swoimi żonami z młodości i poślubiali inne kobiety.

Zakaz ten nie wynikał z różnicy rasowej, ponieważ Mojżesz poślubił Kuszitkę, a Rut była Moabitką. Również Aramejczycy i Elamici byli Semitami, ale problem polegał na tym, że czcili innego boga. Być może właśnie dlatego każde małżeństwo musiało zostać zbadane. Jeśli żona przeszła na judaizm, tak jak Rút, wówczas była uważana za Żydówkę i mogła pozostać. Dlatego zbadanie tych spraw małżeńskich zajęło aż trzy miesiące.

Smutny jest widok tych mężczyzn. Zaczęli dobrze, porzucając wygody życia w Mezopotamii i Persji oraz odpowiadając na wezwanie do powrotu do Jerozolimy. Nie zakończyli jednak tego dobrze. Po powrocie, gdy poślubili swoje pogańskie żony, dzieci dorastały, ucząc się albo czcić pogańskich bogów, albo przynajmniej przekonując się, że nie ma większego znaczenia, których bogów się czci.

Ale dlaczego dzieci miałyby odejść wraz z matkami? Zarówno w kulturze żydowskiej, jak i babilońskiej, gdy małżeństwo kończyło się rozwodem, dzieci pozostawały z matką. Zgodnie z 137. artykułem Kodeksu Hammurabiego dzieci musiały dorosnąć, zanim rozwiedziona żona mogła ponownie wyjść za mąż.

Pytanie: Co oznacza, gdy Żyd rozdziera swoje szaty (Ezr 9:3; Lb 14:6; Joz 7:6; Est 4:1; Jb 1:20; Iz 36:22; Jr 41:5; Mt 26:65)?

Odp.: Ezdrasz początkowo mógł być bardzo szczęśliwy z powrotu do Jerozolimy, ale jego radość była krótkotrwała, a sytuacja stała się bolesna. Rozdzieranie szat było zwyczajowym znakiem wielkiego smutku, rozpaczy lub bluźnierstwa. Niszczy to szaty w taki sposób, że nie da się ich naprawić, dlatego robi się to tylko w przypadku czegoś uznanego za niezwykle poważne. Kiedy Hiob stracił swoje dzieci, bogactwo i wszystko inne, rozdarł swoje szaty. Ezdrasz postrzegał ten problem jako równie poważny.

P: Jak poważne było to ustępstwo, o którym mowa w Księdze Ezdrasza 9:3-10?

Odp.: Ten kompromis nie był całkowitym odrzuceniem Boga, ale połączeniem próby podążania za Bogiem z dalszym popełnianiem grzechu polegającego na zawieraniu małżeństw poza wspólnotą wierzących. Ezdrasz uznał to za sprawę tak poważną, że rozdarł swoje szaty. Ezdrasz modlił się i pościł przez cały dzień, zanim udzielił odpowiedzi. W Księdze Ezdrasza 9:6 Ezdrasz odczuwał wstyd przed Bogiem z powodu tego, co uczynili ci inni ludzie. Ezdrasz i inni przywódcy tak bardzo, tak bardzo ciężko pracowali, by poprowadzić lud do właściwego oddawania czci Bogu i posłuszeństwa Mu, a potem wielu z nich odwróciło się i uczyniło to.

Ezdrasz dostrzegł, że kompromis z pogańskimi bogami sprowadził Izrael i Judę na manowce od czasów Sędziów aż do wygnania, a teraz był świadkiem tego, jak historia ma się powtórzyć. Ezdrasz był zdecydowany przerwać ten cykl.

Pytanie: Czy w świetle Ezdrasza 9:3-10 oraz 1 Listu do Koryntian 7:10-16 dzisiejszy chrześcijanin może zawrzeć związek małżeński z osobą niewierzącą?

Odp.: Nie. 2 Kor 6,14-18 pokazuje, że nie powinniśmy wiązać się w jarzmo z niewierzącymi. Jeśli jednak zawarłeś związek małżeński z osobą niewierzącą – czy to dlatego, że stałeś się chrześcijaninem po ślubie, czy też z powodu własnego grzechu – 1 List do Koryntian 7:10-16 mówi, że nie powinieneś dążyć do rozwodu. Jeśli to współmałżonek domaga się rozwodu, jest to dopuszczalne; w 1 Liście do Koryntian 7:15 jesteśmy wezwani do pokoju. Nie powinniśmy jednak sami inicjować rozwodu.

Jeśli współmałżonek zmarł, można ponownie zawrzeć związek małżeński, ale i tak małżeństwo to powinno być w Panu (1 List do Koryntian 7:39).

Paweł w 1 Liście do Tymoteusza 5:14 wręcz zaleca i zachęca młode wdowy do ponownego małżeństwa. Ci, którzy uważają, że należy zniechęcać wdowy do ponownego małżeństwa, postępują wbrew temu, czego Bóg nauczał przez apostoła Pawła (przepraszam, Hieronimie). Starszy lub diakon powinien być „mężem jednej kobiety”, zgodnie z 1 Listem do Tymoteusza 3:2,12. Wdowy, które są utrzymywane przez kościół, nie powinny ponownie wychodzić za mąż, zgodnie z 1 Listem do Tymoteusza 5:9.

Pytanie: Jak to się dzieje, że w Księdze Ezdrasza 9:3-10 niektórzy członkowie zboru zaczynają bardzo dobrze, a kończą bardzo źle?

Odp.: Księga Ezdrasza 9–10 stanowi smutne zakończenie tej skądinąd radosnej księgi. Korach, Achán, Gedeon, Judasz, Ananiasz i Safira oraz Demas – wszyscy oni zaczynali dobrze, a kończyli źle. Demas w ogóle nie musiał zgłaszać się na ochotnika, by towarzyszyć Pawłowi w jego podróży misyjnej, ale uczynił to w godny podziwu sposób. Potem jednak pokochał świat i odwrócił się od wiary. Ludzie mogą przez jakiś czas podążać za Bogiem, ale odwracają się, jeśli czują, że Bóg nie spełnił ich warunków, na jakich chcieli za Nim podążać, mają w sobie korzeń goryczy lub ich wiara jest zachwiana przez hipokryzję, którą dostrzegają u niektórych innych.

Pytanie: Jak powinniśmy zareagować, gdy dowiadujemy się, że wierzący dopuścił się poważnego grzechu (por. Ezdr 9,3-10)?

Odp.: Nie należy zbyt pochopnie mówić: „To nic takiego, Bóg jest z ciebie bardzo zadowolony, bez względu na to, jak bardzo się buntujesz i profanujesz Jego Święte Imię”. W rzeczywistości nie należy w ogóle stwarzać takiego wrażenia. Jest to bardzo poważna sprawa, nie tylko dla samego wierzącego, ale także dla innych – zarówno chrześcijan, jak i niechrześcijan – którzy są świadkami postępowania tego wierzącego. Powinniśmy być zasmuceni i starać się doprowadzić tę osobę do skruchy.

Zauważ, że Ezdrasz był zasmucony i czuł wstyd, mimo że sam nie popełnił tych złych czynów. Był jednak zasmucony tym, że lud Boży to uczynił, a on sam jako część tego ludu był za to współodpowiedzialny.

Pytanie: Co uczynił Ezdrasz w Ezdrasza 10:2-3?

Odp.: Ezdrasz, bardzo mądrze, nie zrobił nic. Było całkiem jasne, co należało uczynić. Ezdrasz płakał i kłaniał się Bogu, pozwalając ludziom dojść do oczywistego wniosku co do tego, co powinni uczynić.

P: Czy w Księdze Ezdrasza 10:11, 19, 44 Ezdrasz postąpił niewłaściwie, zmuszając żydowskich mężczyzn do rozwodu z ich nieżydowskimi żonami, jak twierdzi „Przewodnik po Biblii” Asimova na str. 452?

Odp.: Nie. Wiedzieli, że popełnili błąd, poślubiając te pogańskie żony, a rozwód był dozwolony w Starym Testamencie. W tamtym czasie Żydzi toczyli „walkę o życie”, by uchronić swoją religię i kulturę przed zagubieniem w wyniku asymilacji.

Ponadto, choć jest to sprzeczne z nauką Pawła zawartą w 1 Liście do Koryntian 7:12, Paweł jeszcze się nie urodził, a zasady dotyczące małżeństwa obowiązujące wszystkich po przyjściu Jezusa różnią się od wcześniejszych zasad dotyczących Żydów w czasach Starego Testamentu.

P: Czy w Księdze Ezdrasza 10:12 chodzi o to, że inni ludzie mówią ci, że powinieneś coś robić, i nie widzisz w tym żadnych złych konsekwencji, ale nie zamierzasz tego robić, ponieważ wiesz, że jesteś oddzielony jako dziecko Boże?

Odp.: Mogą to być imprezy, seks poza małżeństwem, upijanie się, narkotyki lub inne złe rzeczy, które inni uważają za dopuszczalne i sądzą, że ty też możesz je robić. Być może uda ci się uniknąć konsekwencji, przynajmniej do końca tego życia. Ale jeśli zdasz sobie sprawę, kim jesteś – dzieckiem Bożym – nie będziesz robić tych rzeczy, po prostu dlatego, że nie będziesz tego chciał, ponieważ pragniesz podobać się swojemu Panu.

P: Co jest interesującego w danych liczbowych podanych w Księdze Ezdrasza 10:44?

Odp.: Ogółem około 111, czyli 0,4%, spośród 28 774 mężczyzn zawarło małżeństwa mieszane. Jednak wśród Lewitów 6 z 74, czyli 8,1%, a wśród strażników bram 3 ze 139, czyli 2,2%, zawarło małżeństwa mieszane. Tak więc wśród lewitów (ale nie wśród kapłanów) i strażników bram odnotowano nieproporcjonalnie dużą liczbę małżeństw mieszanych. Jednym z możliwych wyjaśnień tego zjawiska jest fakt, że pierwotnie Ezdrasz nie miał w swojej grupie żadnych lewitów. Ezdrasz zatrzymał się więc w Kasifii i przekonał kilku lewitów, by do niego dołączyli. Być może początkowo nie byli do tego zbyt chętni i nie wiemy, czy poślubili obce żony przed powrotem do Judy, czy po nim. Tak czy inaczej, ci, którzy najlepiej znali prawo, mieli najwięcej małżonek pochodzących z pogańskich środowisk.

Z drugiej strony starsi sprawdzali każde małżeństwo. Jeśli żona przeszła na judaizm, była uznawana za Żydówkę i nie było w tym nic złego.

Chociaż mężczyźni oddalili wówczas swoje niewierzące żony, później Nehemiasz musiał zmierzyć się z tą samą sytuacją, o czym mowa w Księdze Nehemiasza 10:31.

Pytanie: Jakie są najwcześniejsze rękopisy z Księgi Ezdrasza, które zachowały się do dziś?

Odp.: Zwoje znad Morza Martwego: (ok. 1 r. p.n.e.) 1 egzemplarz Księgi Ezdrasza i Nehemiasza (4Q117). Był to niewielki fragment. (Program radiowy „Issues etc.” z 17 kwietnia 1999 r.)

4Q117 to trzy fragmenty Księgi Ezdrasza 4:2–6 (hebrajski); 4:9–11 (aramejski);5:17 –6:5 (aramejski). Łącznie 50 słów w całości lub we fragmentach

Ogółem w zwojach znad Morza Martwego zachowało się 14 wersetów spośród 280 wersetów Księgi Ezdrasza (5%).

Ezr 4:2-6,9-11;5:17 ; 6:1-5. Więcej szczegółów można znaleźć w książce „The Meaning of the Dead Sea Scrolls” na stronie 423.

Chrześcijańskie rękopisy Biblii, pochodzące z około 350 r. n.e., zawierają Stary Testament, w tym Księgę Ezdrasza.

Manuskrypt Watykański (325–350 r. n.e.) zachował całą Księgę Ezdrasza.

Manuskrypt Sinaiticus (340–350 r. n.e.) zachował całą Księgę Ezdrasza, począwszy od Ezdrasza 9:9.

Manuskrypt Aleksandryjski (ok. 450 r. n.e.) zachował całą Księgę Ezdrasza.

P: Którzy z wczesnych pisarzy odnosili się do Księgi Ezdrasza?

Odp.: Jedynym przednicejskim pisarzem chrześcijańskim, który odniósł się lub nawiązał do wersetów z Księgi Ezdrasza, był Orygenes (225–254 r. n.e.), który nawiązał do niej. Powiedział on: „Ale ktoś inny powie, że świątynia, o której mowa, nie była tą zbudowaną przez Salomona, gdyż ta została zniszczona w okresie niewoli, lecz świątynią zbudowaną za czasów Ezdrasza, w odniesieniu do której można wykazać, że czterdzieści sześć lat jest całkiem dokładnym okresem”. Komentarz Orygenesa do Ewangelii św. Jana, księga 10, rozdz. 22, str. 403.

Po soborze nicejskim

Euzebiusz z Cezarei (318–339/340 r. n.e.)

Atanazy (367, 325–373 n.e.)

Ambroży z Mediolanu (370–390 r. n.e.)

Grzegorz z Nazjanzu (330–391 r. n.e.) wspomina o Ezdraszu w swoim wierszu poświęconym Pismu Świętemu. Wiersz Grzegorza (w języku greckim) znajduje się w tomie 37 dzieła Migne’a „Patrologia Graeca”, kolumny 471–474 (Carmina Dogmatica, księga 1, sekcja 1, Carmen XII).

Pacian z Barcelony (342–379/392 r. n.e.) nawiązuje do Ezdrasza.

Epifaniusz z Salaminy (domniemanie) (360–403 r. n.e.)

Rufinus (374–406 r. n.e.)

Jan Chryzostom (zm. 407 r. n.e.) cytuje Księgę Ezdrasza

Sobór Kartagiński (219 biskupów) (393–419 r. n.e.)

Sulpiciusz Sewer (363–420 r. n.e.)

Hieronim (373–420 r. n.e.) omawia księgi Starego Testamentu. W szczególności omawia Księgę Rodzaju, Księgę Wyjścia, Księgę Kapłańską, Księgę Liczb, Księgę Powtórzonego Prawa, Pięcioksiąg, Księgę Hioba, Jezusa, syna Nave [Jozue], Księgę Sędziów, Księgę Rut, Księgi Samuela, Księgi Królów (2 księgi), dwunastu proroków: Ozeasza, Joela, Amosa, Obadiasza, Jonasza, Micheasza, Nahuma, Habakuka, Sofoniasza, Aggeusza, Zachariasza, Malachiasza, Izajasza, Jeremiasza, Ezechiela, Daniela, Estery, Ezdrasza, Nehemiasza. List 53, rozdz. 7–8, str. 99–101.

Papież Leon I z Rzymu (440–460 r. n.e.) nawiązuje do Księgi Ezdrasza.

Pytanie: Jakie są różnice w tłumaczeniu Księgi Ezdrasza między tekstem hebrajskim/aramejskim a grecką Septuagintą?

Odp.: Oto kilka różnic w tłumaczeniu, skupiających się głównie na Księdze Ezdrasza 2, gdzie najpierw podano tekst hebrajski/aramejski, a następnie grecki.

Ezr 2:1 „synowie prowincji, którzy powrócili z niewoli, spośród tych, którzy zostali wygnani” vs. „ludzie tej ziemi, którzy powrócili, spośród liczby uwięzionych, którzy zostali uwolnieni”

Ezr 2:2 „z mężczyzn ludu” vs. „z ludu”

52 liczby (167 cyfr w języku angielskim) z Księgi Ezdrasza 2:3-69 w języku hebrajskim i greckiej Septuagincie są dokładnie zgodne, z wyjątkiem:

Ezr2:24 : „42” w porównaniu z „43”

Ezr2:39 : „1 017” a „1 007”

(Dwie literówki na 52 liczby to różnica około 4%, a dwie cyfry na 167 to różnica 1%).

Ezr2:25 „Kiriath Arim” vs. „Kiriath Jearim” (Znamy Kiriath Jearim, ale nie Kiriath Arim, więc Arim jest prawdopodobnie literówką)

Ezr4:23 „zmusić do zatrzymania się” kontra „zmusić do zatrzymania się przy pomocy koni i [uzbrojonego] oddziału”.

Bibliografia do tego pytania: tłumaczenie hebrajskie pochodzi z „Literal Translation” Jaya P. Greena, a tłumaczenie Septuaginty – z przekładu Sir Lancelota C.L. Brentona pt. „The Septuagint: Greek and English”. Wykorzystano również „The Expositor’s Bible Commentary” oraz przypisy w Biblii NASB, NIV 1985, NKJV i NRSV.

O ile nie zaznaczono inaczej, cytaty z Pisma Świętego pochodzą z Biblii „The Holy Bible, Berean Standard Bible” (BSB), która została udostępniona w domenie publicznej: https://berean.bible