< Pytanie biblijne dotyczące Listu do Filemona

Pytanie: Jakie znaczenie ma krótka księga Listu do Filemona w Biblii?

Odp.: Biorąc pod uwagę, że jest to list apostoła Pawła i że został on uznany za Pismo Święte przez wczesny Kościół, powinniśmy cenić List do Filemona jako Słowo Boże, nawet gdybyśmy (hipotetycznie rzecz biorąc) nie dostrzegali w nim żadnej wartości.

Jednak w tej krótkiej księdze dostrzegamy wielką wartość. Podczas gdy wiele innych ksiąg porusza kwestie doktryny i praktyki, List do Filemona daje nam dobry przykład tego, jak należy postępować wobec współwyznawców w delikatnych sprawach.

Paweł stwierdza, że ten niewolnik, który wcześniej był bezużyteczny dla Filemona, stał się odtąd użyteczny zarówno dla Filemona, jak i dla Pawła. Kluczowym czynnikiem tej przemiany z bezużyteczności w użyteczność była duchowa przemiana, która nastąpiła, gdy Onesimus przyjął Chrystusa jako Zbawiciela.

List do Filemona pokazuje również, że choć Bóg tolerował wówczas niewolnictwo, nie była to Jego doskonała wola.

Wreszcie List do Filemona można nazwać księgą przebaczenia. Filemon poniósł stratę finansową, uwalniając Onesimusa, a Onesimusowi nie przebaczono częściowo ani warunkowo, lecz całkowicie. Paweł zachęcał Filemona do przebaczenia, ale nie nakazał mu tego, ponieważ przebaczenie musi być dobrowolne.

P: Jaki jest zarys Listu do Filemona?

O: Oto jeden ze sposobów spojrzenia na List do Filemona

Flm 1-3 Pozdrowienia od Pawła

Flm 4–7 Podziękowania i modlitwa za Filemona

Flm 8–17: Apel w sprawie zbiegłego niewolnika

Flm 18–22: Stosunek Pawła do Onesimusa

Flm 23–25: Pozdrowienia końcowe i błogosławieństwo

Pytanie: Co jest tak niezwykłego w pozdrowieniu Pawła zawartym w 1 w. Listu do Filemona?

Odp.: W swoich innych listach Paweł zazwyczaj wspomina o swoim autorytecie jako apostoła, sługi Chrystusa itp., ale w tym osobistym, a jednocześnie publicznym liście do Filemona nie wspomina o niczym z tego. Zamiast tego Paweł po prostu mówi, że jest więźniem. Paweł wie, jak to jest, gdy ktoś stoi nad nim.

Ale czyim więźniem jest Paweł? Został uwięziony z powodu oskarżeń ze strony przywódców żydowskich. Został przewieziony do Rzymu przez rzymskich żołnierzy i osadzony w rzymskim więzieniu. Jednak Paweł nie postrzega tego w ten sposób. Zamiast tego Paweł mówi, że jest więźniem Chrystusa Jezusa. Tym, który jest odpowiedzialny za uwięzienie go i za uwolnienie (lub nie), jest Chrystus Jezus, a Jezus celowo chciał, aby Paweł cierpiał jako więzień, dając świadectwo innym. I Paweł nie ma nic przeciwko temu.

Pytanie: W Liście do Filemona 1 i 2 Liście do Tymoteusza 1:8, w jaki sposób Pan uczynił Pawła więźniem?

Odp.: Paweł nie został uwięziony przez Jezusa; Paweł został uwięziony z powodu Jezusa, jak pokazuje 2 List do Tymoteusza1:12 . Rzymianie, którzy go pilnowali, z pewnością nie postrzegali tego w ten sposób. Paweł miał jednak wybór. Ponieważ Duch Święty ostrzegł go przed uwięzieniem poprzez proroka Agabusa, Paweł mógł uciec, ale świadomie wybrał tę drogę, wiedząc, że doprowadzi go ona do uwięzienia.

P: Co jest niezwykłego w imieniu Apphia, o którym mowa w Liście do Filemona 2?

Odp.: W kulturze greckiej regionu jońskiego imię Apphia jest zdecydowanie imieniem niegreckim, występującym w inskrypcjach frygijskich.

Pytanie: Dlaczego w Liście do Filemona, w wersetach 4–5, Paweł zwraca się do Filemona w ten sposób?

Odp.: Paweł chwali Filemona nie za jego miłość do świętych (wierzących w Chrystusa), ale raczej za jego miłość do wszystkich świętych, o czym Filemon się przekona, że obejmuje ona teraz również Onesimusa.

Filemon cieszył się opinią człowieka kochającego i pobożnego, a Paweł najpierw mu o tym przypomina i chwali go za to, zanim prosi go, by zasłużył na tę reputację i wyświadczył Pawełowi przysługę.

Pytanie: Dlaczego w Liście do Filemona 10, 2 Liście do Tymoteusza 1:2, Liście do Tytusa 1:4 i 1 Liście do Koryntian 4:17 Paweł nazwał Onesimusa, Tymoteusza i Tytusa swoimi synami, skoro Jezus w Ewangelii Mateusza 23:9 powiedział, by nikogo nie nazywać swoim ojcem?

Odp.: List do Filipian2:22 pokazuje, że Paweł nazwał Tymoteusza swoim synem nie ze względu na więzy biologiczne, ale dlatego, że Tymoteusz był mu tak bliski jak syn w służbie Ewangelii.

Onesimus był dla Pawła tak samo przydatny jak syn i tak samo mu drogi, gdy Paweł przebywał w Rzymie.

Użycie metafory, która nie jest dosłownie prawdziwa, nie jest kłamstwem, gdy zarówno mówiący, jak i słuchający zdają sobie sprawę, że jest to metafora.

Pytanie: Czy w Liście do Filemona 10 znajdują się jakieś pozabiblijne dowody na istnienie Onesimusa?

Odp.: W rzeczywistości mogą istnieć. W „Historii kościelnej” Euzebiusza 3:36 wspomniany jest list Ignacego do Efezjan (rozdz. 1). Ignacy wymienia tam Onesimusa jako pastora. Nie stwierdza się jednak wyraźnie, że był to ten sam Onesimus.

P: Dlaczego w Liście do Filemona 10–15 Paweł toleruje niewolnictwo?

Odp.: Paweł poruszył temat niewolnictwa w 1 Liście do Koryntian 7:20-23. Paweł pośrednio nakazuje Filemonowi uwolnić Onesimusa. Jeśli chodzi o to, dlaczego Paweł nie zakazał całkowicie niewolnictwa, zobacz omówienie Listu do Efezjan 6:5-8 i Listu do Efezjan 6:9.

P: Dlaczego w Liście do Filemona 11 Paweł nazywa Onesimusa „niegdyś bezużytecznym”?

Odp.: W języku greckim imię Onesimus oznacza „użyteczny”. Paweł stosuje tu grę słów, ponieważ Onesimus był zbiegłym niewolnikiem Filemona. Niewolnik, który uciekł, nie jest zbyt przydatny.

P: Dlaczego w Liście do Filemona 12 Paweł jest przekonany o posłuszeństwie Filemona, skoro w rzeczywistości nie nakazał mu niczego?

Odp.: Paweł powiedział Filemonowi, że choć jako apostoł miał prawo mu rozkazywać, to zamiast tego jedynie zachęcał go do uwolnienia Onesimusa. Paweł był więc przekonany o posłuszeństwie Filemona wobec Boga. Jeśli Filemon uznał, że powinien przyjąć, przebaczyć i uwolnić swojego chrześcijańskiego brata, Paweł był przekonany, że Filemon uczyni to, co podoba się Bogu. Jak pisze Jakub w Liście do Jakuba4:17 : „Kto więc wie, co należy czynić, a nie czyni tego, ten popełnia grzech”.

Pytanie: Co zasadniczo mówi Paweł w fragmentach Listu do Filemona 12–15?

Odp.: Są cztery rzeczy.

1. Paweł prosi Filemona o coś, co wyjaśni w czwartym punkcie. (List do Filemona 8)

2. Onesimus stał się synem Pawła w wierze, chrześcijaninem. (List do Filemona 10)

3. Paweł odesłał Onesimusa z powrotem do Filemona. (List do Filemona 12)

4. Paweł prosi Filemona, aby uwolnił Onesimusa, swojego zbiegłego niewolnika, którego Paweł odesłał z powrotem do Filemona.

Często ufamy Chrystusowi, głosząc ewangelię, ale nie musimy mieć pewności, że dana osoba ją przyjęła. Głosimy ewangelię najlepiej, jak potrafimy, a następnie pokładamy nadzieję w Duchu Świętym, że przyniesie to owoce, ponieważ nie wiemy na pewno, czy ktoś naprawdę podąża za Chrystusem, czy nie. Jednak w tym przypadku Paweł musiał zaufać, że Filemon naprawdę został zbawiony, biorąc pod uwagę to, jak potraktuje Onesimusa. Bywają sytuacje, w których musimy podjąć decyzję, czy wierzyć, że ktoś jest prawdziwym chrześcijaninem, czy nie. Możemy przyglądać się jego uczynkom, ale nie zawsze znamy motywację stojącą za nimi. Miejmy nadzieję, że kiedy ufamy – lub nie – nie popełnimy błędu, ale jeśli już tak się stanie, lepiej jest popełnić błąd po stronie zaufania niż po stronie sceptycyzmu.

Pytanie: Co oznacza wyrażenie „w ciele” w Liście do Filemona 16?

Odp.: Dosłowne brzmienie to „w ciele”, jak podaje dosłowne tłumaczenie Jaya P. Greena. „W ciele” to tłumaczenie stosowane w wersjach ESV, KJV, NKJV, „NASB ” z 2020 r. oraz NRSV. Istnieją cztery interpretacje.

Osobiście: „osobiście i w Panu” – BSB

Jako przyjaciel: „w ciele i w Panu” oznacza, że Onesimus miał mu służyć fizycznie i dzielić z nim wspólnotę jako wierzący. Prawdopodobnie dlatego NIV tłumaczy to jako „jako człowiek”. (The Believer’s Bible Commentary, str. 215) Biblia NET podaje: „mówiąc po ludzku”.

Być może nadal niewolnik: „w ciele” odnosi się do relacji międzyludzkiej, ale może to również oznaczać utrzymanie relacji pan–niewolnik. (The Bible Knowledge Commentary: New Testament, str. 773)

Biologiczny brat: Filemon i Onesimus byli braćmi z krwi. Innymi słowy, Filemon zniewolił własnego brata. Pogląd ten przedstawia książka „1001 Bible Questions Answered”, str. 314, jednak rzadko się go podziela.

Wspólnym elementem wszystkich interpretacji jest przywrócenie pewnego rodzaju naturalnej relacji

W tłumaczeniu Williamsa znajduje się tutaj parafraza: „zarówno jako sługa, jak i jako chrześcijanin”

Pytanie: Co jest istotne w znaczeniu słowa „partner” w Liście do Filemona 17?

Odp.: Nie oznacza to po prostu ogólnie „partnera”, ale bardziej konkretnie partnera biznesowego lub współpracownika.

Pytanie: Czy fragment Listu do Filemona 17–18 stanowi przykład doktryny przypisanej sprawiedliwości?

Odp.: Książka „1001 Bible Questions Answered” (str. 67–68) potwierdza to. Tak jak nasze grzechy zostały zapisane na „konto” Chrystusa, tak Paweł zaoferował spłatę wszystkiego, co Onesimus był winien Filemonowi.

Istnieją dwa podobieństwa między tym wydarzeniem a odkupieniem Chrystusa.

1. Nie jest niesprawiedliwe, że Paweł pokrywa długi Onesimusa. Paweł zgłosił się do tego z własnej woli, tak jak Chrystus zgłosił się z własnej woli za nas.

2. Nie ma wzmianki o tym, czy to Paweł zapłacił te długi, czy też Onesimus, ani czy Filemon umorzył jakiekolwiek długi. Podobnie oferta Chrystusa jest skierowana do wszystkich, ale spłata nie następuje w przypadku tych, którzy nie chcą przyjąć Chrystusa.

Różnice: Większość analogii nie jest idealna, podobnie jak ta. To od Filemona zależało, czy skorzysta z oferty Pawła. Onesimus nie miał tu zbyt wiele do powiedzenia. Natomiast my jesteśmy zbawieni z łaski „przez wiarę”, a jak pokazuje List do Hebrajczyków 4:2, przesłanie ewangelii nie miało dla niektórych żadnej wartości, ponieważ nie było połączone z wiarą.

Pytanie: Czy w Listach do Filemona 17–19 Filemon lub inni chrześcijanie nie obawialiby się, że ich niewolnicy mogą zapytać Pawła, kiedy będą mogli uciec do niego? Innymi słowy, co z „efektem domina” polegającym na zachęcaniu innych niewolników do ucieczki oraz precedensem, w którym panowie nie karali ich za to?

Odp.: Szacuje się, że co najmniej połowa ludności zamieszkującej Imperium Rzymskie stanowili niewolnicy. W przeszłości Rzymianie musieli zmagać się z kilkoma buntami niewolników i bardzo poważnie traktowali sprawę zbiegłych niewolników. Niemniej jednak Filemon nie powinien był martwić się o „efekt domina”; nie powinien był postępować niewłaściwie tylko po to, by nie stworzyć kłopotliwego precedensu, i my również nie powinniśmy tego robić. W rzeczywistości stworzyłoby to precedens – nie dla niewolników, ale dla chrześcijańskich panów, aby byli życzliwi wobec swoich niewolników i praktykowali cnotę ich uwalniania.

P: Jaka zasada teologiczna jest przedstawiona w Liście do Filemona 18?

Odp.: Jest to zasada restytucji. Jeśli ktoś coś ukradł lub postąpił źle, a otrzymał przebaczenie, powinien mimo to zwrócić to, co ukradł. W miarę możliwości powinien naprawić wyrządzoną krzywdę.

Pytanie: Kiedy, zgodnie z Listem do Filemona 18, powinniśmy dokonać restytucji za innych?

O: Gdyby Onesimus ukradł pieniądze – czy to na podróż do Rzymu, czy z innego powodu – powinien je zwrócić. Można by również powiedzieć, że Onesimus „ukradł” Filemonowi równowartość jednego niewolnika. Ludzie powinni jednak dokonywać restytucji, a Onesimus prawdopodobnie nie był w sytuacji, w której mógłby to zrobić. Dlatego Paweł zaoferował, że spłaci to za niego. Być może zdarzają się dziś sytuacje, w których Bóg chce, abyśmy zrekompensowali straty innym lub w ich imieniu, nawet jeśli nie spoczywa na nas żaden prawny ani moralny obowiązek, by to uczynić. Tak jak Chrystus z a umarł za nas, gdy to my byliśmy winni, tak i my możemy rozważyć spłatę długu innego człowieka.

Należy jednak zachować równowagę. Bóg nie chce, abyśmy byli „współsprawcami” osób uzależnionych lub rozrzutnych. Paweł pisze w 2 Liście do Tesaloniczan 3:10: „Bo już wtedy, gdy byliśmy u was, nakazaliśmy wam: «Kto nie chce pracować, niech też nie je»” (BSB). Nie powinniśmy po prostu dawać pieniędzy, ale dawać mądrze. Oczywiście możemy uniknąć problemu nieroztropnego dawania, po prostu nigdy niczego nie dając. Jest to jednak zbyt uproszczone rozwiązanie, a Bóg tego nie chce.

Niektórzy ludzie są biedni, pracują tak ciężko, jak tylko potrafią, może nawet na trzech etatach, a i tak nie są w stanie związać końca z końcem. Inni są biedni z powodu kosztów związanych ze stanem zdrowia – swoim lub swojej rodziny. Wyobraźcie sobie, jak wielką zniewagą dla tych ludzi jest stwierdzenie: „są biedni, to pewnie z powodu lenistwa”. Musimy być mądrzy, ale musimy też być hojni.

Czasami ktoś może poprosić nas o wypłacenie odszkodowania, ponieważ w jego mniemaniu jesteśmy do tego zobowiązani, podczas gdy my naprawdę nie uważamy, że ponosimy za to odpowiedzialność; w naszym własnym przekonaniu nie mamy takiego obowiązku. Czy mimo wszystko powinniśmy po prostu wypłacić odszkodowanie? Czasami odpowiedź brzmi „tak” – aby być dobrym świadkiem i światłem na świecie.

Pytanie: Ile dokładnie straciłaby osoba, uwalniając niewolnika, o czym mowa w Liście do Filemona 19?

Odp.: W tamtych czasach młody, zdrowy, niewykwalifikowany niewolnik płci męskiej kosztował około 500 denarów, a jeden denar stanowił dzienną pensję zwykłego robotnika. Innymi słowy, jest to około półtora roku wynagrodzenia. Nie wiemy jednak, jakim niewolnikiem był Onesimus. Wielu niewolników posiadało wysokie kwalifikacje i pracowało jako księgowi, nauczyciele, korepetytorzy oraz urzędnicy państwowi. Być może więc Onesimus był wart więcej. Rzymski pisarz Cyceron w dziele „Q. Rosc. 28” wspomina o jednym niewolniku, kupionym za 3 000 denarów, który został wyszkolony i był teraz wart 50 000 denarów. Ponadto nie wiemy, czy Onesimus okradł Filemona, kiedy uciekł; musiał przecież skądś zdobyć pieniądze na podróż do Rzymu.

Pytanie: Dlaczego w Liście do Filemona 19 Paweł przypomina Filemonowi, że ten jest mu winien swoją duszę?

Odp.: Ze względu na Onesimusa Paweł zachowuje się tutaj dość stanowczo. Paweł w istocie mówi: „Jeśli ty, Filemonie, jesteś mi wdzięczny za to, że podzieliłem się z tobą Ewangelią, aby zbawić twoją duszę, okaż swoją wdzięczność, uwalniając Onesimusa z niewoli”.

Pytanie: Czy w Liście do Filemona 19 Paweł postąpił niewłaściwie, będąc tak stanowczym i surowym?

Odp.: Nie. Paweł kochał zarówno Filemona, jak i Onesimusa. Paweł wiedział, że uwolnienie niewolnika wiązało się z finansowym poświęceniem i choć było to trudne, Filemon powinien to zrobić. Czasami chrześcijanie powinni być bardziej stanowczy w sprawach dotyczących dobra, dla dobra innych.

Pytanie: Dlaczego w Liście do Filemona 24 i w Liście do Kolosan 4:14 Paweł jest z Demasem, skoro w 2 Liście do Tymoteusza 4:10 Demas odwrócił się, ponieważ kochał ten świat?

Odp.: Podobnie jak inni, Demas najpierw pomagał w służbie, a później się odwrócił. Czy Demas kiedykolwiek powrócił i czy został zbawiony? Możemy mieć taką nadzieję, ale nie mamy na ten temat żadnych informacji.

P: Czy w Liście do Filemona Filemon postąpił zgodnie z prośbą Pawła?

Odp.: List do Filemona tego nie mówi. Być może pozostawiono tę kwestię otwartą, ponieważ w naszym życiu zdarzają się sytuacje, w których – podobnie jak Filemon – wiemy, że Bóg chce, abyśmy zrobili coś, co jest w bezpośredniej sprzeczności z naszą kulturą lub naszymi naturalnymi impulsami i pragnieniami.

Z drugiej strony Filemon nie podarł listu (skoro zachował się do dziś), co może wskazywać, że postąpił zgodnie z prośbą Pawła.

P: Czy znamy kogoś jeszcze, kto napisał list w imieniu zbiegłego niewolnika?

Odp.: Tak. Około 60 lat później pogański namiestnik Pliniusz Młodszy napisał list do Sabinianusa w imieniu zbiegłego niewolnika należącego do Sabinianusa. Wspomina o tym „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 11, str. 456.

Rzymski pisarz Cyceron wspomina w swoich pismach o trzech zbiegłych niewolnikach. Jeden z nich był przetrzymywany w więzieniu. Czasami zakładano im opaski na oczy i zmuszano do chodzenia w kółko przez cały dzień, aby kręcić kamieniem młyńskim, tak jak robią to zwierzęta.

Pytanie: Kiedy powstał List do Filemona?

Odp.: Ponieważ list ten został napisany, gdy Paweł był więźniem, a także po tym, jak Paweł przemierzył ten region, istnieją dwa prawdopodobne okresy.

lata 58–60 n.e., kiedy Paweł przebywał w więzieniu w Rzymie

56 r. n.e., kiedy Paweł był uwięziony w Efezie.

Mniej prawdopodobną opcją jest okres, kiedy Paweł był więziony w Cezarei.

XIX-wieczni liberalni uczeni ze szkoły tybingenskiej, tacy jak F.C. Baur, uważali, że list ten został napisany przez kogoś innego w II wieku, ale próbowali oni podważyć przypisywane autorstwo niemal każdej księgi Nowego Testamentu, więc nie jest zaskoczeniem, że zaprzeczali również, jakoby Paweł napisał List do Filemona.

Większość chrześcijan opowiada się za późniejszą datą, ale Onesimus mógł szukać schronienia zarówno w Efezie, jak i w Rzymie.

Pytanie: Jakie są podobieństwa między Listem do Filemona a Listem do Kolosan?

Odp.: Uczeni nie są zgodni co do tego, czy obie księgi powstały w tym samym czasie, czy w odstępie kilku lat. Jedna z nich była jednak listem do zboru, a druga – listem skierowanym zarówno do konkretnej osoby, jak i do zboru (Flm 2). W każdym razie oto podobieństwa.

1) Kolosy, wraz z Hierapolis i Laodyceą, leżały we Frygii, a imię Apphia było imieniem frygijskim.

2) „Łaska i pokój wam od Boga, naszego Ojca” (Flm 3 i Kol 1,2b)

3) Oba listy przypisuje się Pawłowi i Tymoteuszowi, choć treść Listu do Filemona jest oczywiście wyłącznie dziełem Pawła. Tymoteusz mógł jednak pełnić rolę skryby Pawła.

4) W obu listach pojawia się wzmianka o Archippusie (Kol4:17 , Flm 2)

5) „wiara w Chrystusa Jezusa i miłość, jaką żywisz do wszystkich świętych” (Kol 1:4) oraz „wiara w Pana Jezusa i twoja miłość do wszystkich świętych” (Flm 5)

6) „Ja, Paweł, własnoręcznie piszę to pozdrowienie” (Kol 4,18a). „Ja, Paweł, piszę to własnoręcznie” (Flm 19)

7) Kończą się słowami: „Łaska niech będzie z wami” (Kol 4,18b) oraz „Łaska Pana Jezusa Chrystusa niech będzie z waszym duchem” (Flm 25)

Pytanie: Jakie dowody mamy w Liście do Filemona, że ta księga powinna znaleźć się w Biblii?

Odp.: Szczerze mówiąc, ponieważ List do Filemona jest tak krótką księgą, nie mamy tak wielu odniesień do niego, jak do innych ksiąg. Oto trzy powody, dla których wiemy, że powinien on znaleźć się w Biblii.

1. Napisał ją Paweł, a był on apostołem. Piotr potwierdził w 2 Liście Piotra 3:15-16, że słowa Pawła są Pismem Świętym.

2. Sam Paweł określił się mianem apostoła w 1 Liście do Tymoteusza 1:1; 2:7, Liście do Rzymian 1:1; 1 Liście do Koryntian 1:1; 9:1, 2 Liście do Koryntian 1:1, 11:5; Liście do Galatów 1:1, Liście do Efezjan 1:1; Liście do Kolosan 1:1; 2 Liście do Tymoteusza 1:1; Liście do Tytusa 1:1.

3. Świadectwa wczesnego Kościoła

Kanony Muratoriusza (170–210 r. n.e.), ANF, tom 5, str. 603, wspominają, że Paweł w swoich listach pisał do siedmiu kościołów: do Koryntian (2 listy), Efezjan, Filipian, Kolosan, Galatów, Tesaloniczan (2 listy) oraz Rzymian. Paweł napisał również List do Filemona, List do Tytusa oraz dwa listy do Tymoteusza.

Tertulian (198–220 r. n.e.) wspomina, że Marcion nie „podjął fałszywych działań” wobec Listu do Filemona, choć nie podał tytułu tej księgi. Tertulian, „Przeciw Marcionowi”, księga 5, rozdz. 21, s. 473 (domniemanie)

Orygenes (225–253/254 r. n.e.) cytuje List do Filemona 14: „Paweł z roztropnością mówił do Filemona w Liście do Filemona w sprawie Onesimusa: Aby twoje dobro nie wynikało z przymusu, lecz z wolnej woli”. Homilie na Jeremiasza, homilia 28, rozdz. 2, s. 224

Po soborze nicejskim

Euzebiusz z Cezarei (326–339–340 r. n.e.) odnosi się do „towarzyszy broni”, podobnie jak List do Filemona 2, ale jest to najbliższe odniesienie do Listu do Filemona, jakie posiada.

Hilary z Poitiers (355–367/368) cytuje pierwszą połowę Listu do Filemona 1: „Przeczytajcie Apostołów: Paweł, sługa Chrystusa, chlubi się swoimi więzami. Zobaczmy, czy ten «więzień Jezusa Chrystusa»”. O Trójcy Świętej, księga 4, rozdz. 39, s. 83

Atanazy z Aleksandrii (367 r. n.e.) nie odwołuje się do żadnych konkretnych wersetów z Listu do Filemona, ale wymienia księgi Nowego Testamentu w „Liście świątecznym” nr 39, str. 552

„Synopsis Scripturae Sacrae” (350–370 r. n.e. lub V wiek) wymienia List Pawła do Filemona jako część Nowego Testamentu. Cytuje cały 1 rozdział Listu do Filemona.

Kanony z Cheltenham (= Katalog Mommsena) (ok. 360–370 r. n.e.)

Efraim Syryjczyk (350–378 r. n.e.)

Cyryl z Jerozolimy (ok. 348–386 r. n.e.) (domniemanie)

Synod w Laodycei (we Frygii) (343–381 r. n.e.) – kanon 60, str. 159, wymienia księgi Starego i Nowego Testamentu. Kanon 59, str. 158, stwierdza, że w kościele można czytać wyłącznie księgi kanoniczne Starego i Nowego Testamentu.

Ambrosiaster (po 384 r. n.e.) odwołuje się do Listu do Filemona 2,6,12,25

Amfilochiusz w „Iambi ad Seleucum” (394 r. n.e.)

Jan Chryzostom (396 r. n.e.) spisał trzy kazania na temat Listu do Filemona. W homilii 1 stwierdza, że Paweł napisał ten list do Filemona, człowieka godnego podziwu.

Syryjski katalog św. Katarzyny (ok. 400 r. n.e.)

Epifaniusz z Salaminy (360–403 r. n.e.) (domniemanie)

Papież Innocenty I z Rzymu (ok. 405 r. n.e.)

Rufinus (374–406 r. n.e.)

Sobór w Kartaginie (218 biskupów) (393–419 r. n.e.) (domniemane)

Hieronim (373–420 r. n.e.) omawia księgi Nowego Testamentu. Wymienia konkretnie każdą z czterech Ewangelii, listy Pawła do siedmiu kościołów, List do Hebrajczyków, a także listy Pawła do Tymoteusza, Tytusa i Filemona. Następnie Hieronim omawia Dzieje Apostolskie. Potem omawia siedem listów Jakuba, Piotra, Jana i Judy. Na koniec omawia Apokalipsę św. Jana. List 53, rozdz. 9, s. 101–102.

Hieronim (373–420 r. n.e.) odwołuje się do Listu do Filemona 2, 6, 12

Augustyn z Hippony (388–430 r. n.e.)

Jan Kasjan (ojciec semipelagianizmu) (419–430 r. n.e.)

Dowody dotyczące heretyków i fałszywych ksiąg

Heretyk Marcion przyjął List do Filemona do swojego kanonu, zgodnie z „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 11, str. 453.

Heretyk Pelagiusz (416–418 r. n.e.) odwołuje się do Listu do Filemona 2,6,12

Pelagiański heretyk Teodor z Mopsuestii (392–423/429 r. n.e.) odwołuje się do Listu do Filemona 6,25

Wszystkie te teksty zachowały się do dziś.

Pytanie: Skąd wiemy, że dzisiejszy List do Filemona jest wiarygodnym zachowaniem tego, co zostało pierwotnie napisane?

Odp.: Istnieją co najmniej trzy dobre powody.

1. Bóg obiecał zachować swoje słowo w Księdze Izajasza 55:10–11; Księdze Izajasza 59:21; Księdze Izajasza 40:6–8; 1 Liście Piotra 1:24–25 oraz Ewangelii Mateusza 24:35.

2. Świadectwo wczesnego Kościoła. W poprzednim pytaniu wymieniono kilku autorów, którzy odwoływali się do wersetów z Listu do Filemona.

3. Najwcześniejsze zachowane rękopisy Listu do Filemona wykazują niewielkie różnice w treści, ale nie zawierają żadnych błędów o znaczeniu teologicznym.

Manuskrypt p87 zawiera fragmenty Listu do Filemona 13–15, 24 (częściowo) oraz 25b z lukami (ok. 125 r. n.e.). Pismo ręczne jest niemal identyczne jak w manuskrypcie p46.

W publikacji „The Complete Text of the Earliest New Testament Manuscripts” na str. 608 podano, że pierwotni redaktorzy datowali p87 na „początek III wieku”, ponieważ pismo jest niemal identyczne z p46, a p46 uważano wcześniej za pochodzący z III wieku. Ponieważ obecnie wiadomo, że p46 jest starszy, datuje się go na połowę lub koniec II wieku. Drugim dowodem jest to, że litery zarówno w p46, jak i w p87 są niemal identyczne z tymi z papirusu Oxyrhynchus 841 (druga ręka, 120–130 r. n.e.). Trzecim dowodem jest to, że p87 wykazuje „zaskakujące podobieństwa” do p52, datowanego na początek II wieku.

str. 61 List do Rzymian 16:23, 25–27; 1 List do Koryntian 1:1–2, 2–6; 5:1–3, 5–6, 9–13; List do Filipian 3:5-9, 12-16; List do Kolosan 1:3-7, 9-13; 1 List do Tesaloniczan 1:2-3; List do Tytusa 3:1-5, 8-11, 14-15; List do Filemona 4-7. ok. 700 r. n.e.

ok. 700 r. n.e. – 1968 r. – Tekst Nowego Testamentu.

Około 700 r. n.e. – 1975 – Aland i in., wydanie trzecie.

ok. 700 r. n.e. – 1998 – Aland i in., czwarte wydanie poprawione.

Sinaiticus [Si] 340–350 r. n.e.

List do Filemona nie zachował się w manuskrypcie Vaticanus [B]

Aleksandryjski [A] ok. 450 r. n.e.

Koptyjski bohairski [Boh] III/IV wiek

koptyjski sahidyjski [Sah] III/IV wiek

Efraemowy Rescriptus [C] V w.

I Washington D.C., V w. (Flm 2, inne?)

Claromontanus [D] V/VI w.

W książce „The Text of the New Testament” (str. 167), wydanej w 1968 r., podano, że istnieje co najmniej 10 rękopisów uncjałowych (z czterema korektorami) oraz 42 rękopisy minuskulowe.

Więcej informacji na temat wczesnych rękopisów Listu do Filemona można znaleźć na stronie www.BibleQuery.org/PhilemonManuscripts.html.