< Pytanie dotyczące Biblii z Księgi Jozuego

Pytanie: Jaki jest główny przekaz Księgi Jozuego?

Odp.: Księga Jozuego jest interesująca, ponieważ można ją interpretować na co najmniej trzech poziomach.

1. Księga Jozuego opowiada o tym, jak Bóg poprowadził Izraelitów do podboju Palestyny.

2. Stanowi ona kulminację Księgi Wyjścia oraz początek życia Izraelitów w Palestynie.

3. Księga ta przede wszystkim pokazuje, jak wybór posłuszeństwa prowadzi do zwycięstwa i błogosławieństwa, a w drugiej kolejności – jak nieposłuszeństwo prowadzi do porażki. Księga Sędziów zawiera podobne nauki, ale kolejność jest odwrotna, a Księga Sędziów dostarcza wielu dodatkowych lekcji dotyczących różnych rodzajów nieposłuszeństwa. Wreszcie, Księga Jozuego jest dla nas przydatna, ponieważ możemy uczyć się na przykładzie tego pobożnego przywódcy.

Pytanie: W Joz 1,4, w jaki sposób Bóg dał Izraelitom ziemię Hetytów, skoro Hetyci mieszkali na północy od Izraela, na terenie dzisiejszej Turcji?

Odp.: Księga Jozuego 1:4 nie odnosi się do ziemi dzisiejszej Turcji. Hetyci mieli raczej kolonię w środkowej części Kanaanu, która obejmowała miasto Gibeon.

P: Czym jest „Wielkie Morze” z Księgi Jozuego 1:4?

Odp.: „Wielkie Morze” to nazwa, jaką stosowali na Morze Śródziemne.

P: Jakiego rodzaju dobrobyt jest obiecany w Księdze Jozuego 1:8?

Odp.: Bóg obiecuje Jozuemu sukcesy wojskowe. Sam Jozue nigdy nie stał się szczególnie zamożny. Chociaż Bóg obdarza chrześcijan sukcesami na wiele sposobów, powinniśmy uważać, aby nie dać się zwieść złej miłości do pieniędzy. Jedyne, co możemy powiedzieć o dobrobycie finansowym, to to, że w tym życiu możemy być tak zamożni jak Jezus i Paweł, a oni nie posiadali zbyt wiele.

P: Co oznacza wyrażenie „czym się zajmujesz” w Księdze Jonasza 1:8?

Odp.: Może to oznaczać „czym się zajmujesz (jaki masz zawód)”, albo „co robisz (na tym statku)”.

P: Dlaczego w Księdze Jonasza 1:8-10 ludzie się przestraszyli, gdy Jonasz powiedział, że czci Tego, który stworzył morze i ląd? Przecież i tak nie czcili Jedynego Prawdziwego Boga.

Odp.: Nie wierzyli w Jedynego Prawdziwego Boga, ale najwyraźniej też Go nie wykluczali. Poganie mieli skłonność do akceptowania nowych bóstw, a jeśli pojawiało się twierdzenie, że On stworzył morze, to w tych okolicznościach z tym Bogiem należało się liczyć. Niektórzy ludzie są tacy również dzisiaj. Nie akceptują Jedynego Prawdziwego Boga, ale też Go nie wykluczają. Lubią pozostawać neutralni.

P: Czy słowa z Joz 1,11 padły przed Joz 3,1, czy po?

Odp.: Możliwe są obie opcje; narracja jest uporządkowana ściśle chronologicznie. Ogólnie rzecz biorąc, w Biblii nie można zakładać, że coś musi być ułożone chronologicznie, chyba że jest to wyraźnie zaznaczone.

P: Czy w Księdze Jonasza 1:11-15 marynarze postąpili słusznie, wyrzucając Jonasza za burtę, skazując go na to, co wydawało się pewną śmiercią?

Odp.: Zazwyczaj nie. Byli jednak zdesperowani, a kiedy Jonasz im to nakazał, zrobili to, co uważali za konieczne. Może wydawać się surowe, że Bóg zmusił ich do wyrzucenia Jonasza za burtę na pewną, jak się wydawało, śmierć, ale Bóg wykorzystał to, by dać życie wielu poganom.

P: Dlaczego w Joz 1:15 musieli przejąć tę ziemię, skoro Bóg już im ją dał w Joz 1:3?

Odp.: Jest tu ważna lekcja do wyciągnięcia. Bóg już wcześniej ogłosił, że ta ziemia należy do nich. Jednak przed nimi wciąż czekała ciężka praca związana z przejęciem Bożej obietnicy. Dzisiaj, aby odnieść zwycięstwo, często trzeba współpracować z Bogiem, aby przejąć to, co On dał.

P: Czy w Księdze Jonasza 1:16 marynarze stali się wierzącymi w prawdziwego Boga?

Odp.: Pismo Święte nie mówi tego wprost. Albo:

a) nawrócili się i czcili wyłącznie prawdziwego Boga,

b) po prostu zaczęli teraz bardzo szanować prawdziwego Boga i składali Mu ofiary, kontynuując jednocześnie składanie ofiar swoim bożkom.

Pytanie: Czy w Księdze Jozuego 2:1 Rachab była naprawdę tylko gospodynią?

Odp.: Nie była, zgodnie z Listem do Hebrajczyków 11:31 i Listem Jakuba 2:25. Poza Biblią to samo potwierdza 1 List Klemensa (96–98 r. n.e.), rozdz. 12, tom 1, str. 8, napisany w latach 96–98 n.e. „Nelson Study Bible” na str. 355 podaje, że hebrajskie słowo użyte w tym miejscu oznacza zwykłą gospodynię, niezwiązaną z świątynią religijną.

Przypis w tłumaczeniu NIV brzmi: „Lub być może gospodyni”, ale w tym przypadku jest to nieprawidłowe.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 2:1 pobożni mężowie udali się do domu takiego jak dom Rachab?

Odp.: Pobożni mężczyźni nie powinni tego robić dzisiaj. Księga Przysłów 5:8 mówi, w kontekście pokusy, że mężczyźni nie powinni nawet zbliżać się do drzwi kobiety rozwiązłej. Jednak w odpowiedzi należy wziąć pod uwagę trzy kwestie.

1. Księga Przysłów 5:8 nie została jeszcze napisana, a od ludzi nie oczekiwano przestrzegania przykazań, które nie zostały jeszcze objawione.

2. Biblia ani nie pochwala, ani nie potępia miejsca, w którym się zatrzymali.

3. Hebrajskie słowo oznaczające karczmarza i prostytutkę jest takie samo. Rachab z pewnością należała do tej drugiej grupy, jak pokazują List do Hebrajczyków 11:31 i List Jakuba 2:25. Jednak może istnieć kulturowy powód, dla którego istnieje tylko jedno słowo na określenie obu tych ról. Być może pokoje w gospodach i innych miejscach noclegowych miały podwójne przeznaczenie, a dla ludzi o nienagannych obyczajach były one po prostu miejscami do spania. W takim przypadku, jeśli każda gospoda pełniła również funkcję miejsca prostytucji, pobyt pobożnych mężczyzn w gospodzie z pobożnych powodów mógł być nieunikniony.

Pytanie: Czy w Księdze Jozuego 2:4-9 Bóg nagrodził Rachab za kłamstwo?

Odp.: Biblia nigdzie nie mówi, że Bóg nagrodził Rachab za kłamstwo, ale List do Hebrajczyków 11:31 wskazuje, że Bóg nagrodził Rachab za jej zaufanie do Niego. Poza tym chrześcijanie nie są co do tego zgodni i istnieją dwie odpowiedzi.

1. Niektórzy twierdzą, że kłamstwo Rachab było postępowaniem sprawiedliwym. Okłamywanie złych ludzi jest dopuszczalne, aby ocalić niewinne życie oraz w czasie wojny. W „New Geneva Study Bible” (str. 298) czytamy: „Oszustwo jest niezbędną taktyką wojenną”.

2. Inni twierdzą, że kłamstwo Rachab nie było postępowaniem sprawiedliwym. Rachab nie znała jednak Prawa Bożego, a Bóg wynagrodził ją za to, że podążyła za Nim, mimo jej niedoskonałej wiedzy. Książka „735 Baffling Bible Questions Answered” (Odpowiedzi na 735 zagadkowych pytań biblijnych), str. 88, wskazuje, że Bóg błogosławi grzeszników pomimo ich grzechów, ponieważ wszyscy ludzie są grzesznikami.

Zobacz także omówienie Listu do Hebrajczyków 11:31 oraz Listu św. Jakuba 2:25.

Pytanie: Czym jest „brod” (pisane małą literą „b”) w Księdze Jozuego 2:7?

Odp.: Jest to płytkie miejsce w rzece, przez które można przejść.

Pytanie: Co ma znaczenie w przypadku szkarłatnej nici w Joz 2:18-21 i Joz 6:22-23?

Odp.: Dla Rachab i Izraelitów była to po prostu umowa między nimi, mająca na celu ocalenie życia jej rodziny.

Ireneusz z Lyonu (182–188 r. n.e.) w dziele „Przeciw herezjom”, tom 4, rozdz. 20.12, str. 492, wspomina, że szkarłatna nić zwisająca z okna przypomina krew baranka paschalnego, którą Izraelici w Egipcie smarowali swoje drzwi. Możemy również dostrzec w tym nawiązanie do różowoczerwonej krwi Jezusa, która została przelana za nas. Tak więc w pewnym sensie my również mamy szkarłatną nić jako symbol naszej ochrony przed gniewem Bożym.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 3:7 Bóg chciał „wywyższyć” Jozuego?

Odp.: Bóg chciał, aby lud podziwiał Jozuego. Dzięki temu ludzie chętniej będą mu posłuszni i będą mu ufać. List do Filipian 2:29 pokazuje, że pobożni ludzie powinni być doceniani i czczeni.

P: Dlaczego w Księdze Jozuego 3:9-16 Jozue zaatakował ze środka Kanaanu?

Odp.: Widzimy, że z militarnego punktu widzenia miało to sens. Atak w centrum oddzielił około 1,1 miliona mieszkańców północy od 900 000 na południu. Ciekawe jest to, że strategia Jozuego polegająca na ataku na Kanaan najpierw w centrum, aby oddzielić północ od południa, była najwyraźniej znana brytyjskiemu marszałkowi polowemu Edmundowi H. Allenby'emu. Zastosował on tę samą strategię podczas I wojny światowej, aby wyzwolić Palestynę spod panowania Turków, i on również odniósł zwycięstwo.

P: Czy w Księdze Jozuego 3:9-13 mieli trudności z przekroczeniem rzeki Jordan?

O: Dla Boga nie stanowiło to żadnego problemu. Rzeka Jordan w okolicy Jerycha miała przez większość roku szerokość od 80 do 100 stóp, ale podczas wiosennej powodzi jej szerokość sięgała aż mili. Szpiedzy mogli przejść przez płytkie, około 3 stóp głębokie brody, przez które jednocześnie mogło przejść tylko kilka osób. Wydawałoby się, że Izraelici potrzebowaliby bardzo szerokiego brodu albo musieliby zrobić długi objazd. Jednak Bóg miał szybszy sposób, o którym Jozue poinformował lud w Księdze Jozuego 3:9-13.

Był to cud, ponieważ wody ustały, „gdy tylko stopy kapłanów dotknęły wody” (Jozue 3:15-16), a oni przeszli po suchym lądzie (Jozue 3:17).

Pytanie: Skoro w Księdze Jozuego 3:10 Bóg obiecał bez wątpienia wypędzić Kananejczyków przed nimi, dlaczego niektórzy z nich pozostali nawet w czasach Sędziów?

Odp.: Bóg nie powiedział, że wygna Kananejczyków, ale że wygna ich przed nimi. W przypadkach, gdy przestawali walczyć z Kananejczykami, nie byli oni wyganiani.

Nawet dzisiaj toczą się bitwy, w których Bóg będzie z nami, abyśmy zwyciężyli, ale jeśli odmówimy walki, nie odniesiemy zwycięstwa.

W pieśniach chrześcijańskich pojawia się motyw przekraczania Jordanu. Motyw ten oznacza śmierć i spokojne wejście do Ziemi Obiecanej w niebie. Nie jest to jednak dokładne odzwierciedlenie tego, czym Jordan był dla Izraelitów. Przekroczenie Jordanu oznaczało dla nich rozpoczęcie walki o to, co Bóg im obiecał. Miało to być ciężką pracą! Bóg powiedział Izraelitom, że mogą posiąść Ziemię Obiecaną, ale najwyraźniej Kananejczycy nie zrozumieli tego przesłania. Podobnie w naszym życiu Bóg obiecuje nam to, czego pragniemy, ale szatan nie wydaje się skłonny zrezygnować ze swojej władzy. Tak jak Izraelici, musimy być odważni i domagać się tego, co zostało obiecane. Podobnie jak Jozue, nie powinniśmy iść na kompromis, ale poprzez posłuszeństwo i ciężką pracę musimy pokonać czekające nas trudności.

Pytanie: Czy od czasu opisanych w Księdze Jozuego 3:15-16 rzeka Jordan kiedykolwiek przestała płynąć?

Odp.: Tak, od czasu przeprawy Jozuego rzeka Jordan zatrzymywała swój bieg również w innych momentach. W 1927 roku osuwisko w pobliżu miasta Adam zablokowało rzekę na 20 godzin. Jednak to, że koryto Jordanu stało się suchym lądem tuż po tym, jak kapłani wkroczyli do rzeki, jest niewytłumaczalne bez mocy Bożej. Musiało to być niesamowite przeżycie dla Izraelitów, którzy obserwowali, jak rzeka nagle wysycha, a zgodnie z Księgą Jozuego 4:18 równie nagle wracała na swoje miejsce.

P: Czy Izraelici przekroczyli Jordan w miejscu opisanym w Joz 3:17, czy też w Joz 4:5, 10-11?

Odp.: Oto kolejność wydarzeń.

1. Kapłani wnieśli Arkę do środka rzeki Jordan i tam pozostali, jak stwierdza pierwsza połowa Księgi Jozuego 3:17.

2. Podczas gdy kapłani tam przebywali, lud przeszedł na drugą stronę, jak stwierdza druga połowa Księgi Jozuego 3:17.

3. Mężczyźni wzięli dwanaście kamieni i przenieśli je z zachodniego (kananejskiego) brzegu rzeki na środek, jak mówi Księga Jozuego 4:5.

4. Kapłani, którzy przez cały ten czas stali na środku Jordanu z Arką, w końcu przeszli na drugą stronę, gdy wszystko zostało już zrobione, jak mówi Księga Jozuego 4:10-11.

Nie jest jasne, czy mężczyźni przenieśli te dwanaście kamieni po tym, jak ostatni z ludu przeszedł na drugą stronę, czy też gdy część ludu wciąż jeszcze przechodziła.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 4:5-9 zabrano dwanaście kamieni?

Odp.: Służyły one jako pamiątka dla nich (Jozue 4:6), a jeden kamień był przeznaczony dla każdego plemienia (Jozue 4:5).

Warto zauważyć, że Jozue nie nalegał, by dwanaście plemion połączyło się w jedno, lecz raczej by czerpały radość ze swojej odrębności, jednocześnie kładąc nacisk na jedność w oddaniu Bogu i sobie nawzajem. Jako chrześcijanie nie musimy udawać, że różne kultury powinny być takie same. Z jednej strony nasze różnorodne kultury są powodem do radości i zachwytu. Z drugiej strony dają nam one różne perspektywy, co jest cenne, gdy pomagamy sobie nawzajem chronić się przed błędami i ślepymi punktami prowadzącymi do grzechu.

Załóżmy, że jesteś jednym z Izraelitów. Gdy Jozue poprosił o dwunastu ludzi, którzy mieliby wrócić na środek rzeki, by zabrać kamień, czy zgłosiłbyś się na ochotnika? Pamiętaj, że jedyną gwarancją, że rzeka nie cofnie się, było widzenie kapłanów i Arki pośrodku koryta rzeki.

Pytanie: Dlaczego w Joz 4,13 liczba wszystkich mężczyzn w armii z plemion zza Jordanu wynosiła około 40 000, skoro Lb 26,7.18.34 wskazuje, że liczba zdolnych do służby w armii była ponad dwukrotnie większa?

Odp.: Najpierw trzy uwagi, które nie są częścią odpowiedzi, a potem sama odpowiedź.

1. Księga Liczb 1 podaje wyniki innego spisu ludności, ale został on przeprowadzony 40 lat wcześniej, więc nie ma to związku z tym pytaniem.

2. Między drugim spisem ludności a inwazją upłynął krótki okres czasu, ale był on tak niewielki, że różnice nie przekroczyłyby około jednego procenta.

3. Ludzie z pokolenia Manassesa mieszkali po obu stronach rzeki Jordan, więc tylko ułamek z 52 700 osób z Manassesa mieszkał na wschód od Jordanu. Jednak pokolenia Gad i Ruben łącznie liczyły 84 230 osób, co stanowi liczbę większą niż około 40 000.

Odpowiedź wymaga uwzględnienia dwóch kwestii.

Nie wszyscy mężczyźni służyli w armii. Księga Powtórzonego Prawa 20:5-8 nakazywała żołnierzom pozostać w domu, jeśli właśnie zasadzili winnicę, zaręczyli się lub odczuwali strach. Pewien odsetek prawdopodobnie pozostał w domu, aby opiekować się stadami i chronić kobiety oraz dzieci.

Uchylający się od służby? Można by argumentować, że być może liczba mężczyzn faktycznie służących w armii powinna być wyższa. Być może liczba ta była właściwa, a może zbyt wielu mężczyzn twierdziło, że są tchórzliwi, albo samowolnie opuściło służbę. Ludzie nie zawsze robią to, co powinni.

Pytanie: Czy w Księdze Jozuego 4:19 dwanaście kamieni miało znaczenie kananejskie sprzed czasów Izraelitów, podobne do Stonehenge w Anglii, jak twierdzi „Przewodnik po Biblii” Asimova (str. 212), że jest to całkiem prawdopodobne?

Odp.: Nie, nie ma żadnych dowodów archeologicznych na to, że kamienie te miały jakiekolwiek znaczenie sprzed czasów Izraelitów. Gdyby Izraelici sami przynieśli te kamienie, nie byłoby tam żadnego kamiennego ołtarza sprzed ich przybycia.

P: Czy w Księdze Jozuego 4:19 religia izraelska przyswoiła sobie Gilgal, podobnie jak muzułmanie „przyswoili sobie Kaabę i świętość Mekki z pogańskiej przeszłości, a chrześcijaństwo przyswoiło sobie obchody Bożego Narodzenia z pogańskich obrzędów skupionych wokół przesilenia zimowego”?

Odp.: Nie. Istnieje tu kilka błędnych założeń.

1. Chociaż nazwa Gilgal może oznaczać wiele rzeczy, nie ma dowodów na to, że oznacza ona krąg kamieni.

2. Nie ma dowodów na to, że Gilgal miał znaczenie religijne dla Kananejczyków.

3. Nie ma dowodów na podobieństwo do Stonehenge.

Muzułmańskie hadisy Buchariego otwarcie przyznają, że przed pojawieniem się Mahometa plemię Kurajszytów miało w Ka’abie 360 bożków.

Chrześcijanie świętują Boże Narodzenie z okazji narodzin Chrystusa. Twierdzenie, że zwyczaj ten został przejęty z pogańskiego święta przesilenia zimowego, jest nieprawdziwe. Spośród około 25 rzymskich świąt obchodzonych w ciągu roku to właśnie podczas Saturnaliów (17–24 grudnia) niewolnicy byli tymczasowo uwalniani. Wielu chrześcijan było niewolnikami, więc naturalne byłoby, że świętowali w czasie, gdy cieszyli się chwilową wolnością.

Pytanie: Czy w Księdze Jozuego 4:24 wszyscy ludzie na ziemi wiedzieli o tym cudzie?

Odp.: Chociaż wszyscy mieszkańcy tej ziemi oraz ludy Bliskiego Wschodu niewątpliwie o tym słyszeli, Księga Jozuego 4:24 nie mówi, że wszyscy ludzie na świecie słyszeli o tym w tamtym czasie. Z drugiej strony, biorąc pod uwagę liczbę wydrukowanych Biblii oraz liczbę tłumaczeń Biblii, zbliżamy się do sytuacji, w której prawie 100% ludów świata słyszało o tym wydarzeniu.

P: Dlaczego, jak czytamy w Księdze Jozuego 5:2-5,7, Izraelici nie obrzezali swoich dzieci wcześniej?

Odp.: Pismo Święte nie precyzuje, czy wynikało to z nieposłuszeństwa, zaniedbania, czy też z faktu, że obrzezanie byłoby utrudnione podczas podróży.

Pytanie: Czym była „hańba Egiptu”, o której mowa w Księdze Jozuego 5:9?

O: „Wstyd” oznacza hańbę lub naganę. Wstydem nie było to, że Izraelici byli niewolnikami, ale ich nieposłuszeństwo po wyjściu z Egiptu. Dla przypomnienia: mniej więcej od połowy do dwóch trzecich ludności rzymskiej, kartagińskiej i greckiej stanowili niewolnicy.

P: Czy w Księdze Jozuego 5:13-15 ta niezwykła postać, którą ujrzał Jozue, znajdowała się po stronie Izraelitów, czy po stronie Kananejczyków?

O: Biblia wyraźnie mówi, że nie był On po żadnej ze stron. Oczywiście Bóg nie był po stronie Kananejczyków, ale ponieważ Jozue i Izraelici nie byli bezgrzeszni i doskonali, nie był On również po ich stronie. Dzisiaj możemy się zastanawiać, czy Bóg jest po naszej stronie i czy zawsze będzie spełniał nasze życzenia. Bóg nie jest po naszej stronie; to raczej my powinniśmy być po stronie Boga.

P: Kim dokładnie jest Wódz, o którym mowa w Joz 5:13-15?

Odp.: Jest to przedwcieleniowe pojawienie się Jezusa Chrystusa. Niektórzy chrześcijanie sądzą, że może to być archanioł Michał, ponieważ to Michał przewodził aniołom w walce przeciwko szatanowi w Apokalipsie 12:7-8. Jednak to Jezus pełni rolę Wodza w Apokalipsie 19:11-16.

Jednak argumentem rozstrzygającym jest to, że Wódz przyjął oddanie czci w Księdze Jozuego 5:14, a aniołowie Boży nie pozwalają ludziom oddawać im czci ani padać przed nimi na twarz, jak pokazuje Apokalipsa 22:8-9. Ponadto Wódz nakazał Jozuemu zdjąć obuwie, ponieważ ziemia, na której stał, była ziemią świętą (Jozue 5:15). Przypomina to sytuację, w której Mojżesz musiał zdjąć obuwie, gdy rozmawiał z Bogiem przy płonącym krzaku w Księdze Wyjścia 3:3-5.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 5:14, kiedy Jozue zdał sobie sprawę, że ten Wódz nie jest zwykłym człowiekiem, zareagował w taki sposób?

Odp.: Kolejność reakcji Jozuego ma znaczenie.

1. Najpierw Jozue upadł przed Nim twarzą do ziemi.

2. Po drugie, Jozue zapytał, czy dowódca ma dla niego jakieś przesłanie.

3. Kiedy Wódz polecił mu zdjąć obuwie na świętej ziemi, Jozue wykonał polecenie.

Dzisiaj, kiedy podążamy za Bogiem, ważne jest, abyśmy nie pomylili kolejności naszych reakcji. Wielbienie Boga poprzedza poznawanie faktów o Nim, a musimy poznać Bożą wolę, zanim będziemy mogli być posłuszni.

Pytanie: W Joz 5,14 – jaka więc dokładnie była wiadomość, którą otrzymał Jozue?

Odp.: Było to jasne przesłanie, choć nie wyrażone słowami, a raczej poprzez samą obecność Wodza. Przesłanie to polegało na tym, że Wódz czuwał nad Izraelitami i że nie mieli się czego obawiać.

P: Czy ziemia, na której stał Jozue (Joz 5,15), jest do dziś ziemią świętą?

O: Niekoniecznie. To Bóg uświęca rzeczy, a miejsca święte mogą zostać zbezczeszczone i wtedy przestają być święte.

P: Dlaczego w Księdze Jozuego 6 Bóg sprawił, że runęły mury Jerycha, a nie innych miast?

Odp.: Być może z tego samego powodu, dla którego Bóg nie robi wszystkiego dla wszystkich przez cały czas. Bóg nie tylko powierza nam zadania do wykonania na ziemi, ale jednym z powodów, dla których wybrani zostali stworzeni, było właśnie wykonywanie dobrych uczynków, zgodnie z Listem do Efezjan 2:10.

Pytanie: Czy w Księdze Jozuego 6 mury Jerycha runęły, ponieważ izraelscy saperzy wykopali tunel pod murami, podczas gdy Kananejczycy byli zajęci obserwowaniem marszu, jak twierdzi „Przewodnik po Biblii” Asimova na stronie 213?

Odp.: Być może jest to sprytna teoria, ale wiążą się z nią trzy problemy.

1. Maszerowali wokół murów tylko przez siedem dni, co nie wystarczyłoby na wykopanie tunelu pod murami. Należy pamiętać, że starożytni ludzie nie dysponowali ładunkami wybuchowymi, więc musieliby wykonać rozległe wykopy pod murami.

2. Wymagałoby to ogromnej precyzji podczas kopania, aby osiągnąć odpowiednią głębokość pod wzgórzem i ewentualnie pod rowem.

3. Nie ma żadnych wzmianek, by w tamtych czasach, 3400 lat temu, w ogóle rozważano koncepcję kopania pod murami miejskimi w celu ich podkopania. Pierwszym znanym przypadkiem próby podkopania murów miejskich była akcja Filipa V Macedońskiego (220–205 p.n.e.), który wykopał fałszywy tunel, a gdy żołnierze wyrzucili w powietrze wystarczającą ilość pyłu, by stworzyć wrażenie, że tunel jest już prawie gotowy, mieszkańcy poddali się. Rzymianie podkopali mury miejskie podczas oblężenia Ambracji, niedaleko Koryntu, w 189 r. p.n.e.

P: Czy Księga Jozuego 6 pokazuje, że jesteśmy zbawieni zarówno przez uczynki, jak i przez łaskę?

Odp.: Nie, choć niektórzy próbowali twierdzić, że tak jest. Ich argumentem jest to, że chociaż Bóg ze swojej łaski dał Izraelitom Jerycho bez żadnego wysiłku z ich strony (Jozue 6:2), to nie tylko musieli oni wierzyć, że mury upadną, ale także musieli okrążać miasto przez siedem dni, po 13 razy, zanim mury się zawaliły.

Jednak to nie ich marsz spowodował upadek murów; uczynił to Bóg w sposób nadprzyrodzony. Posłuszne wykonywanie uczynków rzeczywiście przynosi nam błogosławieństwa, ale mury Jerycha nie odnoszą się do ich zbawienia, lecz do pokonywania twierdz w ich życiu jako wierzących. Fałszywym uproszczeniem naszego stanowiska byłoby twierdzenie, że jesteśmy przeciwni uczynkom lub że uczynki nie mają nic wspólnego z życiem osoby zbawionej. Uczynki są wynikiem zbawienia, a nie jego warunkiem.

Pytanie: Czy w Księdze Jozuego 6:1-5 Jozue wiedział, dlaczego Bóg kazał Izraelitom okrążać miasto?

Odp.: W wersecie 6 Jozue dowiedział się, że siódmego dnia mury się zawalą. Jednak Jozue nie miał pojęcia, dlaczego Bóg postanowił postąpić w ten sposób. Możemy snuć teorie o trzęsieniach ziemi, murach zbudowanych na niestabilnych fundamentach itp., ale ostatecznie musimy uznać, że Bóg nie zawsze podaje nam powody, dla których chce postępować tak, jak postępuje.

Niektórzy ludzie uwierzą w coś lub będą posłuszni Bogu tylko wtedy, gdy w pełni zrozumieją wszystkie „jak” i „dlaczego”. Jozue wiedział jedynie to, czego uczy nas dzisiaj Księga Jozuego: że posłuszeństwo przynosi błogosławieństwo, a nieposłuszeństwo prowadzi do porażki. Bardziej posłuszne jest okazywanie posłuszeństwa nawet wtedy, gdy nie znamy wszystkich „dlaczego” i „jak”. Jedynym zastrzeżeniem jest to, że jeśli uważamy, iż Bóg mówi nam coś, co jest sprzeczne z tym, co mówi w Piśmie Świętym, możemy być pewni, że to nie Bóg nakazuje nam to zrobić.

Pytanie: Jak w Joz 6,4 Izraelici mogli maszerować wokół Jerycha przez siedem dni z rzędu, skoro mieli odpoczywać w szabat?

Odp.: Mieli odpoczywać w szabat od własnej pracy, a nie od wyraźnego nakazu Boga. Tertulian (piszący w latach 207/208 n.e.) był jednym z pierwszych, którzy odpowiedzieli na ten zarzut w dziele „Przeciw Marcionowi”, tom 2, rozdział 21, str. 313.

P: Dlaczego w Księdze Jozuego 6:18-19 Izraelici nie mogli zatrzymać łupów, skoro mogli zatrzymać łupy z innych miast?

Odp.: Bóg zazwyczaj wymaga, by pierwsze owoce pracy trafiały do Niego. Ponadto to nie Izraelici zburzyli mury Jerycha, lecz Bóg. Jak podano w książce „Czy archeologia może potwierdzić Stary Testament” (str. 32), jedną z niezwykłych rzeczy, jakie odkryli archeolodzy, są nietknięte pojemniki ze zbożem. Niemal nigdy nie znajduje się ich w miastach, które zostały podbite. Albo obrońcy zjadaliby je podczas oblężenia, albo zdobywcy by je zabrali.

P: Co wiemy o Jerychu na podstawie badań archeologicznych, o których mowa w Księdze Jozuego 6:20?

Odp.: Jerycho jest jednym z najstarszych znanych miast na świecie. Archeolodzy podają, że Jerycho zostało po raz pierwszy zbudowane około 7000 r. p.n.e., opuszczone około 4000 r. p.n.e. i odbudowane około 3200 r. p.n.e. Było to jedno z wielu miast zniszczonych przez Amorytów około 2300 r. p.n.e., odbudowanych przez nich, a następnie ponownie zniszczonych około 1400 r. p.n.e. Jerycho posiadało wieżę strażniczą oraz dwa mury: mur wewnętrzny o grubości 12 stóp oraz mur zewnętrzny o grubości 6 stóp i wysokości 35 stóp. Mur wewnętrzny znajdował się w odległości od 5 do 10 stóp od muru zewnętrznego. Mieszkańcy budowali domy na deskach między murami, i dom Rachab prawdopodobnie również tak wyglądał. Szpiedzy mogli więc wydostać się przez jej okno, by uciec z miasta. Jerycho było małym lub średniej wielkości miastem w Palestynie, położonym na wzgórzu o wysokości 11 stóp, o wymiarach 200 x 400 jardów. Wzgórze miało nachylenie 35 stopni, przez co taran nie był w stanie zbyt skutecznie zburzyć murów. Jerycho zajmowało 8 akrów; dla porównania Megiddo zajmowało 14 akrów, a Hazor, największe miasto, rozciągało się na 200 akrach. W Jerychu mieszkało co najwyżej 10 000 osób. Źródło wewnątrz miasta zapewniało zaopatrzenie w wodę, a Jerycho było silnie ufortyfikowane; jego zdobycie byłoby trudne. Te fakty obaj szpiedzy musieli zaobserwować i zgłosić Jozuemu.

Pytanie: Czy w Księdze Jozuego 6:20 istnieją dowody archeologiczne na nadprzyrodzone zawalenie się murów w Jerychu?

Odp.: Tak. W 1990 roku Bryant G. Wood odkrył solidne mury, duże ilości zboża (co wskazuje na krótkie oblężenie) oraz brak śladów grabieży (ponieważ zboże nadal tam było). To właśnie John Garstang jako pierwszy odkrył obfite ilości zwęglonego zboża. W książce „Hard Sayings of the Bible” (str. 182–183) wspomniano o pewnych dowodach wskazujących na trzęsienie ziemi o sile 8 stopni w skali Richtera, które mogło spowodować pęknięcia w murach. Wewnętrzne mury z cegły mułowej zawaliły się na zewnętrzny mur kamienny, tworząc dogodną rampę – dogodną, oczywiście, dla Izraelitów.

Kiedy miało miejsce to zdobycie miasta? Ceramika z Cypru wskazuje na okres między 1450 a 1400 r. p.n.e. Egipskie amulety z wyrytym imieniem ówczesnego faraona pochodzą z czasów aż do epoki Jozuego. Datowanie metodą węgla C-14 wskazuje na zniszczenie miasta w 1410 r. p.n.e. z dokładnością +/- 40 lat. Oprócz książki „Hard Sayings of the Bible” (str. 182–183) informacje zawarte w tej odpowiedzi zaczerpnięto z publikacji „When Critics Ask” (str. 136–137) oraz „Encyclopedia of Bible Difficulties” (str. 156–157). Dwie pierwsze pozycje odwołują się do artykułu Bryanta G. Wooda opublikowanego w czasopiśmie „Biblical Archaeology Review” (marzec/kwiecień 1990 r.).

Zob. również książkę „Pharaohs and Kings: A Biblical Quest”, str. 299–308, gdzie przedstawiono pogląd uczonego niebędącego chrześcijaninem na temat tego, dlaczego niektórzy badacze uważali niegdyś Jerycho za jedną z największych porażek archeologii biblijnej oraz w jaki sposób Rohl wykazał, że relacja Jozuego okazała się w tym przypadku prawdziwa.

Alfred Hoerth w swojej książce „Archeology and the Old Testament” (str. 209 i 210) pisze: „Dowody archeologiczne dotyczące upadku Jerycha od dawna budzą kontrowersje. Począwszy od 1907 roku Carl Watzinger prowadził wykopaliska na tym terenie i doszedł do wniosku, że w późnej epoce brązu (1550–1200) miasto to było niezamieszkane. W latach 30. XX wieku John Garstang prowadził wykopaliska w tym miejscu przez kilka sezonów i ogłosił, że odkrył zawalony podwójny mur miejski oraz dzielnicę mieszkalną („Miasto IV”) zniszczoną przez pożar – wszystko datowane na około 1400 rok. W latach 1952–1958 wykopaliska w Jerychu prowadziła Dame Kathleen Kenyon. Zgodziła się, że Garstang odkrył groby, fragmenty ceramiki oraz prawdopodobnie budynek (tzw. „budynek środkowy” Garstanga), a wszystko to datowało się na późną epokę brązu IIA (1450/1400–1350/1300). Jednak ona sama znalazła na miejscu jedynie kilka fragmentów murów z późnej epoki brązu oraz jeden mały dzbanek czerpakowy z tego okresu. Ponadto bardziej zaawansowane techniki wykopaliskowe Kenyon ujawniły, że podwójny mur miejski, który Garstang datował na czasy Jozuego, w rzeczywistości pochodził ze znacznie wcześniejszej wczesnej epoki brązu. Kenyon umiejscowiła zniszczenie Miasta IV na koniec środkowej epoki brązu II (około 1550 r.). Doszła do wniosku, że nie istniało żadne miasto otoczone murami, które Jozue mógłby podbić.

Dopiero na początku lat 80. XX wieku ostateczne publikacje dotyczące prac Kenyon stały się dostępne do analizy. Analiza ta skłoniła Bryanta Wooda (1990) do zgodzenia się, że podwójny mur rzeczywiście pochodził z dużo wcześniejszego okresu, ale doszedł on również do wniosku, że Miasto IV zostało zniszczone pod koniec późnej epoki brązu I (około 1400 r.), tak jak utrzymywał Garstang. Opierając swoją analizę Miasta IV na ceramice, skarabeuszach, a nawet datowaniu radiowęglowym, Wood stwierdził, że Kenyon w dużej mierze oparła swoje wnioski na braku pewnych rodzajów ceramiki importowanej oraz że pominęła znaczną ilość lokalnej ceramiki, z której część Wood datował na Późną epokę brązu. Jeśli Wood ma rację, to w Jerycho istnieją dowody potwierdzające wczesną datę wyjścia z Egiptu.

Przypis 9, str. 210: „Nie ma pełnej zgody co do wewnętrznej chronologii ani terminologii późnej epoki brązu. W zależności od wybranej chronologii późna epoka brązu I zakończyła się w 1450 lub 1400 roku. Konsekwencją tej zmienności jest to, że dowody na podbój mogłyby pochodzić albo z okresu przejściowego między późną epoką brązu I a późną epoką brązu II, albo całkowicie z okresu późnej epoki brązu II. Sprawę dodatkowo komplikuje fakt, że znaczna ciągłość kulturowa między tymi dwoma okresami czasami utrudnia określenie, kiedy zakończyła się późna epoka brązu I, a kiedy rozpoczęła się późna epoka brązu II. Być może zatem istnienie Miasta IV mogło sięgać aż do późnej epoki brązu II, zanim doszło do jego zniszczenia”.

Podczas gdy większość konserwatywnych biblistów datuje exodus na około 1450 r. p.n.e., niektórzy spekulują, że miało to miejsce około 1200 r. p.n.e. Nie ma jednak żadnych śladów osadnictwa w Jerychu z okresu około 1200 r. p.n.e.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 6:21 i kolejnych fragmentach ukarano Kananejczyków za składanie ofiar z ludzi, a nie inne ludy, takie jak Aztekowie czy Majowie?

Odp.: Bóg rzeczywiście ukarał te kultury poprzez podbój, zniszczenie ich cywilizacji i ogromne straty w ludziach. Jednak Bóg nie wymierza wystarczającej kary wszystkim ludziom i wszystkim kulturom w tym życiu. Stanie się to dopiero w Dniu Sądu Ostatecznego. Jak pokazał Jezus w Ewangelii Marka 13:1-6, Bóg nie wymierza jeszcze w tym życiu równej kary za równe grzechy.

P: Dlaczego w Księdze Jozuego 6:21 i kolejnych wersetach Bóg nakazał Izraelitom zabić wszystkich Kananejczyków, a nie inny lud?

Odp.: Kananejczycy praktykowali bałwochwalstwo, ale inne ludy również je praktykowały. Pismo Święte w Księdze Kapłańskiej 18:21-26 mówi jedynie, że ziemia została zbezczeszczona z powodu jej mieszkańców. Nie podaje powodu, ale możemy dostrzec co najmniej trzy przyczyny. Istnieją trzy aspekty religii kananejskiej, które były ogólnie szczególnie złe i stanowiły pokusę dla Izraelitów.

Ofiarowanie dzieci: (Księga Powtórzonego Prawa 12:30-31). Wykopaliska archeologiczne w Gezer i innych miejscach również wskazują na ofiarowanie niemowląt.

Prostytucja religijna: Był to powszechny element religii kananejskiej. Prostytucja to jedno, ale jest to jeszcze gorsze, gdy kapłani nakazują ci się w nią angażować, jeśli chcesz być dobrą, religijną osobą.

Homoseksualizm: Kananejczycy praktykowali go, ponieważ

1) tak mówi Księga Kapłańska 18:22-24 oraz

2) było to powszechne w Sodomie i Gomorze, a miasta te leżały blisko Kanaanu i dzieliły z nim tę samą kulturę.

Jak pisze Gleason Archer w książce „A Survey of Old Testament Introduction” (Moody Press, 1974, str. 279–280): „…dalsza historia Izraela bardzo dobitnie ilustruje poważne niebezpieczeństwo, jakie groziło Izraelowi tak długo, jak długo Kananejczykom pozwalano mieszkać pośród nich”.

Nie jest jednak jasne, czy homoseksualizm był tak powszechny jak składanie ofiar z dzieci i prostytucja religijna.

Pytanie: Jak można uzasadnić fakt, że w Księdze Jozuego 6:21 i kolejnych wersetach Bóg nakazał Izraelitom zabić wszystkich Kananejczyków?

Odp.: Odpowiedź jest krótka i prosta, ale jej zrozumienie może wymagać zmiany sposobu myślenia. Odpowiedź jest prosta: Bóg może robić, co tylko zechce. Poniższe wyjaśnienie (miejmy nadzieję) pomoże ci zrozumieć tę odpowiedź. Niezależnie od tego, czy zgadzasz się, że Bóg może robić, co zechce, czy też podoba ci się ta odpowiedź, przynajmniej możesz w pełni zrozumieć, co ona oznacza.

Odpowiedz „tak” lub „nie”

(Tak/Nie) Czy Bóg byłby sprawiedliwy, gdyby wydłużył życie ludzi?

(Tak/Nie) Czy Bóg byłby sprawiedliwy, gdyby skrócił długość życia ludzi?

(Tak/Nie) Gdy nadszedłby czas śmierci danej osoby, czy Bóg byłby sprawiedliwy, wybierając dowolny sposób, jaki by sobie zażyczył?

(Tak/Nie) Czy Bóg byłby sprawiedliwy, gdyby pozwolił niektórym ludziom żyć dłużej niż innym?

Jeśli na którekolwiek z powyższych pytań odpowiedziałeś „Nie”, przytocz odpowiedni przepis prawny, jeśli taki istnieje, wraz z podaniem źródła, na którym się opiera.

Bóg może czynić, co zechce, i może nakazywać, co zechce. Nawet gdyby Bóg podlegał naszym prawom (a nie podlega), nasze prawa nie próbują regulować tego, co Bóg może uczynić, tak samo jak nie regulują tego, co jest dozwolone w przypadku tornad i huraganów.

Ponieważ charakter Boga jest dobry, a wszystko, co On powiedział, jest prawdą, dany przykład mógłby zostać uznany za niesprawiedliwy ze strony Boga wtedy i tylko wtedy, gdyby był niezgodny z tym, co On objawił o swoim charakterze i działaniach.

Na szczęście Bóg nie jest taki, jak ten skrajny przykład. To, że Biblia mówi, iż Bóg jest miłujący, nie „zmusza” Go do bycia miłującym. Raczej Bóg był miłujący jako pierwszy i z własnej woli pragnął nam objawić, że jest miłujący, a jednocześnie sprawiedliwy, święty i obdarzony gniewem. Bóg prosi cię, byś za Nim podążał, ale nie błaga cię o to. Jeśli ci się to nie podoba, możesz iść własną drogą, a Bóg pójdzie swoją. Zastanów się jednak, dokąd zaprowadzi cię twoja własna droga…

Pytanie: W Księdze Jozuego 6:21 i kolejnych wersetach Bóg nie wydaje się zbyt miły. Czyż Bóg nie powinien zawsze być miły?

Odp.: Nie zawsze. W rzeczywistości Bóg często jest niezwykle miły (choć „miłujący” to trafniejsze słowo). Bóg jest tak miłujący, że Syn Boży przyszedł na ziemię, by cierpieć i umrzeć, by przelać swoją krew na krzyżu za nasze grzechy. Jednak wobec tych, którzy odrzucają Boga, i tych, którzy krzywdzą innych, Bóg nie jest miły. Zarówno w Starym, jak i w Nowym Testamencie Bóg nie waha się okazywać swojego gniewu tak często, jak my. Jeśli potrafisz dostrzec, że choć Bóg jest bardzo kochający, nie zawsze jest miły i nie ma takiego obowiązku, to przełamałeś jedno z największych błędnych przekonań na temat Boga panujących w naszej kulturze.

Pytanie: W Księdze Jozuego 6:25 pojawia się sformułowanie „…aż do dnia dzisiejszego” – kiedy więc spisano Księgę Jozuego?

Odp.: Wskazuje to, że Księga Jozuego została spisana za czasów Jozuego, jeszcze za życia Rachab. Oczywiście od tamtego czasu sporządzano jej kopie aż do dnia dzisiejszego.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 6:26 Jozue wypowiedział tę klątwę na tego, kto odbuduje Jerycho?

Odp.: Pismo Święte nie wyjaśnia, dlaczego Jozue wypowiedział tę klątwę, która się spełniła. Niektórzy mogliby twierdzić, że nie była to klątwa, a jedynie ostrzeżenie od Boga przed tym, co miało nastąpić. Jednak zamiast rzucać klątwę, Bóg równie dobrze mógł po prostu nie dopuścić do tego wydarzenia.

Dlaczego więc ta klątwa została rzucona? Ludzkie powody i boskie powody niekoniecznie są takie same. Oto dwie hipotezy.

Powód ludzki: Jozue był bardzo poruszony po pokonaniu Jerycha. Być może nie chciał widzieć odbudowy miasta, ponieważ symbolizowało ono opór wobec Boga i wobec niego samego.

Powód boski: Być może Bóg również nie chciał, aby to miasto, symbolizujące opór wobec ludu Bożego, zostało odbudowane przez kolejne stulecia. Czasami Bóg nadal pozwala ludziom robić rzeczy, które Mu się nie podobają, ale za pewną cenę, taką jak odbudowa Jerycha.

Pytanie: Czy w Joz 6,26 proroctwo to się spełniło?

Odp.: Jest to przykład proroctwa warunkowego. W tym przypadku warunek spełnił się wtedy i tylko wtedy, gdy Jerycho zostało odbudowane. Zgodnie z 1 Król. 16:34 Hiel z Betel odbudował Jerycho. Jego pierworodny syn Abiram oraz najmłodszy syn Segub zginęli.

Pytanie: Czy w Księdze Jozuego 7:1 zgrzeszył tylko Acham, czy też cały Izrael?

Odp.: Zgrzeszył tylko Achan i jego rodzina, ale klęska Izraela pokazuje, że inni również ponieśli konsekwencje grzechu Achana.

Grzech jednego człowieka i udział jego rodziny w nim zaszkodziły całemu narodowi. Izraelici nie zapomnieli o tej lekcji, że nie tylko Acham zginął za swój grzech (Jozue 22:20). Warto zastanowić się nad innymi przykładami, w których grzech jednego krzywdzi wielu. Jednak jeśli chodzi o Adama i Chrystusa, to choć grzech jednego krzywdzi wielu, sprawiedliwość Jednego zbawia każdegokto wierzy. Często postępowanie jednej osoby ma wpływ na wielu. Księga 1 Samuela 24 podaje kolejny przykład.

Pytanie: Czy w Joz 7:2-4 była to kara Boża, czy tylko błąd w ocenie ze strony przywódców Izraelitów?

Odp.: Te dwie rzeczy nie wykluczają się wzajemnie. Izraelici błędnie oszacowali liczbę żołnierzy zgromadzonych w Betel i Ai. Jednak Bóg może zwiększać lub zmniejszać naszą zdolność przewidywania i osądu, jak tylko zechce.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 7:5-15 inni musieli cierpieć za grzech Achana?

Odp.: Niestety, inni często cierpią z powodu grzechu jednej osoby na dwa sposoby.

1. Ponoszą karę (a właściwie konsekwencje), za którą nie są winni, tak jak dzisiejsze niemowlęta rodzą się uzależnione od kokainy, heroiny lub alkoholu, które zażywały ich matki.

2. Po prostu godzą się na grzechy tych, za którymi podążają, i dzielą zarówno winę, jak i karę za te grzechy.

Komentarz „Bible Knowledge Commentary: Stary Testament” zawiera jeszcze jedną interesującą uwagę: podobnie jak w przypadku grzechów Adama i Ewy oraz Dawida, Acham zobaczył, pożądł i zabrał. Francis Schaeffer wspomina, że rzeczy, które zabrał Acham, są tego samego rodzaju, co te, które ludzie zabraliby dzisiaj. Złoto i srebro to czysty materializm, a szata z Babilonu byłaby prawdopodobnie bardzo modna. Ziemia Obiecana nie wystarczała Achanowi; pragnął więcej, ponieważ nie był zadowolony z tego, co zapewnił mu Bóg. Czy zdarzają się w twoim życiu chwile, kiedy jesteś niezadowolony z Bożej opieki nad tobą?

Kolejnym tragicznym aspektem historii Achana jest to, że w bitwie pod Ai i we wszystkich kolejnych bitwach Izraelitom pozwolono zatrzymać cenne dobra! Gdyby tylko Achan poczekał, mógłby zgromadzić skarby wielu miast. Czy znasz sytuacje, w których straciłeś Boże błogosławieństwo, ponieważ nie chciałeś czekać i być posłusznym Bogu?

Pytanie: Dlaczego w Joz 7,6 Jozue tak bardzo martwił się, że w tej potyczce zginęło 36 mężczyzn z całej jego armii?

Odp.: Nie chodziło tu tyle o podbicie Ai – miasta, w którym przebywało 10 000 wojowników – ile o podbicie go bez wielkich strat wśród Izraelitów oraz o zrobienie tego szybko, zanim połączą siły armie pozostałych około 140 miast i miasteczek Kanaanu.

Co gorsza, wskazywało to, że Bóg w tym momencie im nie pomagał. Jeśli Bóg nie zamierzał im pomóc, Jozue nie był pewien zwycięstwa w Kanaanie.

P: Dlaczego w Księdze Jozuego 7:11-18 Bóg po prostu nie powiedział Jozuemu, kto zgrzeszył?

Odp.: Najwyraźniej Bóg przywiązuje taką samą wagę do procesu, w którym Izraelici sami dochodzą do prawdy, jak i do samego wyniku, jakim jest wskazanie właściwych osób. Oto, co się wydarzyło.

1. Cały lud został poświęcony.

2. Odstęp czasu (jeden dzień) dał Achanie i jego rodzinie możliwość zgłoszenia się z własnej inicjatywy.

3. Losowanie pokazało, że Bóg potrafi wykryć grzech.

Być może w ten sposób, w miarę jak postępowanie się przedłużało, podkreślano powagę sytuacji. Wyobraź sobie, że jesteś Achaniem. Jak byś się czuł, gdy losowano? Być może myślałeś, że uda ci się uniknąć kary, jeśli po prostu będziesz zachowywał się normalnie? Przyczyną tego długotrwałego procesu mogło być danie Achanowi szansy na pokutę, czego jednak nie uczynił. Bóg jest bardzo cierpliwy, ale pamiętaj, by pokutować, zanim nadejdzie zagłada.

Ciekawym kontrastem w stosunku do tego jest sytuacja, w której Jonatan został wybrany w losowaniu w 1 Księdze Samuela 14:37-45.

Pytanie: Czy w Księdze Jozuego 7:12 Acham i jego rodzina zostaliby oszczędzeni, gdyby sami wystąpili i przyznali się do winy?

Odp.: Pismo Święte tego nie mówi. Jednak gdy w Księdze Jozuego 7:12 mowa jest o zniszczeniu wszystkiego, co zostało przeznaczone na zagładę, nie odnosi się to do Achana. Jednak gdy ten, kto posiada rzeczy przeznaczone na zagładę, ma zostać wyłączony ze społeczności, jak nakazał Bóg w Księdze Jozuego 7:15, dla Achana było już wtedy za późno.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 7:18 Jozue kazał „swojej” rodzinie wystąpić?

Odp.: Słowo „swoją” odnosi się tutaj do Zimriego, a nie do Jozuego. Jozue pochodził z plemienia Efraima (Joz 24:30).

P: Co oznacza wyrażenie „oddajcie chwałę Panu” w Księdze Jozuego 7:19?

Odp.: Jest to uroczyste wezwanie do mówienia prawdy.

P: Dlaczego w Księdze Jozuego 7:24-26 Izraelici zabili również rodzinę Achana?

Odp.: Spójrz, gdzie zakopano te przedmioty. W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę siedem punktów.

1. Oni również usłyszeli to polecenie.

2. Oni również mieszkali w namiocie, w którym zostały one zakopane. Nie byłoby możliwe, aby zostały one zakopane w ziemi bez ich wiedzy.

3. Oni również nie zabrali głosu, gdy mieli taką możliwość.

4. Oni również ponieśli karę za grzech, na który się zgodzili. W kulturze amerykańskiej panuje przekonanie, że cokolwiek zrobi dziecko lub nastolatek, w większości przypadków można go zwolnić z surowej kary, jeśli ma mniej niż 18 lat. Jest to sprzeczne z tym, jak Bóg postrzega te sprawy, choć Bóg uznaje wiek odpowiedzialności, a Biblia mówi, że wykroczenie nie jest uznawane za grzech tam, gdzie nie ma prawa (Rzymian 4:15; 5:12).

5. Jozue nie podaje wieku tych dzieci.

6. Bóg nie obciąża dzieci winą za grzechy ich ojców (Ezechiel 18:4, 19–20; Powtórzonego Prawa 24:16). Mogą one jednak ponosić winę za to, że postępują zgodnie z wolą ojca, gdy wiedzą, że ojciec chce, by były nieposłuszne Bogu.

7. Chociaż dzieci nie ponoszą winy rodziców, Bóg „karze” ludzi poprzez to, że ich dzieci ponoszą konsekwencje grzechów ojców, jak pokazuje Księga Liczb 14:18.

Pytanie: Czy w Księdze Jozuego 8:1-35 to moc Boża, czy strategia Jozuego zapewniła zwycięstwo pod Ai?

Odp.: Te dwa czynniki nie wykluczają się wzajemnie. Strategia ta okazała się przydatna, pozwalając Izraelitom zdobyć Betel i Ai bez oporu obrońców, a spalenie tych miast zniechęciło wojowników kananejskich. Jednak nawet świetna strategia nie zadziała, jeśli żołnierze nie walczą dobrze, a Bóg prawdopodobnie pomógł izraelskim żołnierzom w skutecznej walce.

P: Jakie wnioski możemy wyciągnąć z bitwy pod Ai opisanej w Księdze Jozuego 8:1-35?

Odp.: Możemy wyciągnąć co najmniej dwie lekcje.

1. Nawet przewaga sił nie gwarantuje zwycięstwa chrześcijanom ani nikomu innemu, jeśli Bóg nie chce, aby ta strona wygrała.

2. Sukces zazwyczaj naraża przeciętnego człowieka na porażkę, chyba że jest on roztropny. Roztropność polega na dostrzeganiu wszystkich aspektów danej sprawy i spojrzeniu na nią z właściwej perspektywy.

P: Czy w Księdze Jozuego 8:17,25 i Księdze Rodzaju 12:8 archeolodzy odnaleźli miasto Ai?

Odp.: Nie, i jest ku temu dobry powód. Ai było małym miastem, które – jak podaje Księga Jozuego – zostało „całkowicie” zniszczone. Księga Jozuego 8:17,25 wskazuje, że w Betel i Ai łącznie mieszkało zaledwie 12 000 osób. W Księdze Jozuego 7:3 Izraelici oszacowali, że początkowo potrzebowali jedynie od 2 000 do 3 000 mężczyzn, aby ich pokonać. (W dzisiejszych bitwach najeźdźcy wolą mieć przewagę co najmniej 2:1).

W książce „735 Baffling Bible Questions Answered” (str. 89–90) napisano, że większość archeologów uważała, iż Ai zostało pogrzebane pod kopcem Et-Tell, mimo że ukształtowanie terenu nie pasuje do opisu biblijnego. Wykopaliska w Et-Tell wskazują na istnienie tam miasta, ale miasto to zostało zniszczone w 2200 r. p.n.e., czyli przed czasami Abrahama. Jednak inny kopiec w pobliżu, zwany Khirbet Nisya, jest prawdopodobnie miejscem, w którym znajdowało się Ai, i konieczne są dalsze wykopaliska.

Nie należy jednak zapominać, że ponieważ Ai było małym miastem i zostało „całkowicie zniszczone”, archeolodzy mogą nie znaleźć tam już nic.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 8:25 Jozue tak bardzo zależało na zwycięstwie pod Ai?

Odp.: Mogły być dwa powody: militarny i duchowy.

Sprawy wojskowe: Jozue martwił się zarówno o wysokie morale swojej armii, jak i o to, że długotrwałe oblężenie Ai da reszcie Kananejczyków szansę na zjednoczenie się.

Duchowość: Jednak jego największym zmartwieniem było prawdopodobnie to, że moc, która sprawiła, iż rozstąpiła się rzeka Jordan i runęły mury Jerycha, nie była już z nimi. Bóg nakazał im przejąć tę ziemię, ale było tam wiele silnych miast i bez tej mocy sami zostaliby zniszczeni. Zarówno lud, jak i Jozue zdawali sobie sprawę, że jeśli Bóg nie będzie z nimi, znajdą się w poważnych kłopotach. Czy kiedykolwiek miałeś trudności, próbując wypełniać wolę Bożą bez Bożej mocy, polegając wyłącznie na własnej?

P: Jak to możliwe, że w małym miasteczku takim jak Aj było „12 000” ludzi, o czym mowa w Joz 8,25?

Odp.: – Z dwóch powodów. W języku hebrajskim słowo „mężczyźni” mogło odnosić się do całej populacji, a ponadto w mieście prawdopodobnie przebywali tymczasowo dodatkowi żołnierze.

Pytanie: Czy w Księdze Jozuego 8:25 liczba „12 000” odnosi się wyłącznie do mężczyzn, czy do wszystkich mieszkańców?

Odp.: Słowa są jasne, ale znaczenie może być dwojakie. Być może w tym małym miasteczku zgromadziło się 12 000 żołnierzy płci męskiej z powodu posiłków nadesłanych przez innych Kananejczyków. Z drugiej strony w języku hebrajskim ludzie, zarówno mężczyźni, jak i kobiety, mogą być ogólnie określani jako „mężczyźni”.

P: Dlaczego w Księdze Jozuego 8:29 Jozue powiesił martwego króla Ai na drzewie?

Odp.: Zobacz odpowiedź do Księgi Jozuego 10:24.

P: Dlaczego w Księdze Jozuego 8:30 Jozue zbudował ołtarz na górze Ebal, skoro później, w 1 Król. 12:31 i 1 Król. 15:14, zabroniono budowania wyżyn?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę trzy kwestie.

Czas: Nawet jeśli ołtarz z Księgi Jozuego 8:30 naruszał zakazy zawarte w 1 Księdze Królewskiej, ołtarz Jozuego na górze Ebal został zbudowany przed wydaniem tych nakazów. Nie można ponosić odpowiedzialności za złamanie przyszłego nakazu, jeśli nie było się o nim świadomym. Zobacz List do Rzymian 4:15; 5:13.

Posłuszeństwo: Ołtarz na górze Ebal został zbudowany do użytku przed wprowadzeniem scentralizowanego kultu w Jerozolimie. 1 Królów pokazuje, że Bóg nie chciał, aby budowano jakiekolwiek nieautoryzowane ołtarze, a wcześniej Bóg zatwierdził ołtarz na górze Ebal.

Cel: Ołtarz na górze Ebal, podobnie jak Świątynia w Jerozolimie, został zbudowany w celu oddawania czci Bogu. 1 Księga Królewska 12:32 pokazuje, że Jeroboam zbudował wyżyny nie w celu oddawania czci Bogu, lecz w celu oddawania czci bożkom. Podobnie 1 Księga Królewska 15:14 wskazuje, że wyżyny te były wykorzystywane do oddawania czci Aszerze i innym bożkom.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 8:32-35 Izraelici wstrzymali się z podbojem i podjęli strategicznie bezsensowny ruch, udając się na północ i wschód, na górę Gerazim?

Odp.: Pokazuje nam to, że przygotowanie duchowe jest tu ważniejsze niż strategia wojskowa. Udali się na górę Gerazim, aby poddać się obrzezaniu i ponownie poświęcić się Panu. Chociaż góra Gerazim była oddalonym miejscem, które stanowiło dobre schronienie dla kobiet i dzieci, nie było to głównym powodem, ponieważ pozostawienie kobiet i dzieci po drugiej stronie Jordanu mogłoby zapewnić im jeszcze większe bezpieczeństwo.

P: Dlaczego w Księdze Jozuego 9:1-27 Bóg pobłogosławił Gibeonitów, mimo że nie tylko oszukali lud Boży, ale wręcz kłamali?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę trzy kwestie.

1. Skąd Gibeonici mieliby wiedzieć, że nie wolno kłamać? Gibeonici nie znali nauk przekazanych przez Mojżesza.

2. Nawet gdyby Gibeonici hipotetycznie znali nauki Mojżesza, niektórzy chrześcijanie (tacy jak R.C. Sproul) nauczają, że istnieją pewne okoliczności, takie jak sytuacje zagrażające życiu, w których wierzący powinni kłamać.

3. „Najlepszym” rozwiązaniem dla Gibeonitów mogłoby być uwierzenie w Boga i zaufanie Mu oraz powiedzenie Jozuemu całej prawdy, ponieważ wierzący nie powinni okłamywać się nawzajem (Efezjan 4:25), a także poleganie na Bogu, który objawi swoją wolę przywódcom Izraelitów. Jednak Bóg nie pociąga ludzi do odpowiedzialności za prawdę, której nie znają, jak pokazują List do Rzymian 4:15 i 5:12.

Pytanie: W Joz 9:1-27, w jaki sposób przywódcy Izraelitów mogli popełnić błąd, nie pytając Boga o Gibeonitów?

Odp.: Izraelici nie byli nieostrożni; przyszło im do głowy, że Gibeonici mogą ich oszukiwać (Jozue 9:7). Podobnie współcześni wierzący mają czasem skłonność do zwracania się do Boga w niektórych sprawach chętniej niż w innych. Zarówno dzisiaj, jak i w tamtych czasach, niestety zbyt łatwo jest wierzącym uznać, że dana sytuacja jest tak prosta, że nie potrzebują Bożej mądrości.

Oczywiście Bóg wiedział, że popełnią ten błąd. Bóg wykorzystał nawet ich błąd, aby oszczędzić Gibeonitów, którzy później mieli Mu służyć. Więcej informacji znajdziesz w omówieniu Księgi Powtórzonego Prawa 20:17.

P: Kim byli Gibeonici z Księgi Jozuego 9:3 i co się z nimi stało?

Odp.: Gibeon był ważnym miastem założonym około (czyli mniej więcej) 3100 r. p.n.e. Archeolodzy podają, że znajdowało się ono 20–25 mil (32–40 kilometrów) na zachód od Gilgal i 4000 stóp wyżej. W obrębie miasta znajdowało się wiele źródeł i stawów, dzięki czemu mogło ono wytrzymać długie oblężenie. Gibeon był stolicą ligi miast, w skład której wchodziły Kearot-Jearim, Kefira i Beerot. Łączna liczba mieszkańców miasta i okolic mogła wynosić około 50 000. Po tym, jak byli świadkami zniszczenia Jerycha i Ai, postanowili zawrzeć pokój z ludem Bożym.

Gibeonici byli znani jako dobrzy wojownicy (Jozue 10:2). Godne uwagi jest to, że całkowicie powierzyli swoje życie Jozuemu (Jozue 9:25). Ludziom pozbawionym własnej siły łatwo jest zaufać mocy Bożej; trudniej jest to uczynić tym, którzy są silni.

W kolejnych stuleciach Gibeonici prosperowali. Kiedy wygnańcy powrócili z Babilonu, niektórzy Gibeonici mogli powrócić jako strażnicy bram (Nehemiasza 7:45-56, 11:19, Ezdrasza 2:42-54). Najwyraźniej pełniąc służbę w Świątyni, niektórzy potomkowie Gibeonitów czerpali radość z oddawania czci Panu.

Czyż nie jest cudowne, że zbawienie Gibeonitów nastąpiło nawet dzięki błędowi Izraelitów? Bóg nie tylko wykorzystuje dobre rzeczy dla swojej chwały, ale potrafi również wykorzystać nawet nasze błędy!

Pytanie: Czy w Joz 9:8-19 Izraelici powinni byli dotrzymać słowa, skoro zostało ono złożone pod fałszywym pretekstem?

Odp.: Jeśli zawierasz umowę w imieniu Pana, nie modląc się o to, a druga strona posłużyła się oszustwem, czasami należy dotrzymać umowy, a czasami nie – w zależności od okoliczności. W tym przypadku Bóg oczekiwał od nich dotrzymania przymierza, jak pokazuje 2 Samuela 21:1-6.

P: Dlaczego w Księdze Jozuego 9:8-19 Izraelici oszczędzili Gibeonitów?

Odp.: Istnieją dwa powiązane ze sobą powody.

Ludzki: Skoro zawarli przymierze z Gibeonitami i przysięgali na Pana, musieli dotrzymać słowa.

Boski: Bóg z góry wiedział, że tak się stanie, i przeznaczył Gibeonitów do ocalenia w ten sposób.

Niektórym współczesnym ludziom może to wydawać się trudne do zrozumienia, ponieważ współczesna koncepcja „dotrzymywania słowa” nie jest dziś traktowana tak poważnie, jak w starożytności.

P: Czy w Księdze Jozuego 10:3 istnieją jakieś pozabiblijne, archeologiczne dowody na istnienie tych królów?

Odp.: Nie, nie ma. W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę trzy kwestie.

1. Biorąc pod uwagę nagłe zniszczenie ludności kananejskiej, nie pozostało wielu Kananejczyków, którzy mogliby pisać, a jeszcze mniej takich, którzy chcieliby pisać o tych haniebnie pokonanych królach

2. W rzeczywistości Kananejczycy nie pozostawili zbyt wielu zapisów dotyczących swoich królów z wcześniejszych pokoleń. W przeciwieństwie do dumnych Egipcjan, Sumerów i Hetytów, poza Biblią zachowało się niewiele imion kananejskich królów.

3. Można by się spodziewać, że lud podbijający zachowałby przynajmniej historyczne zapisy o podbitych królach, i właśnie tak się stało – w Księdze Jozuego.

Pytanie: Jak to się stało, że w Joz 10,11 wielkie kamienie spadły wyłącznie na armię kananejską?

Odp.: Odpowiedź składa się z dwóch części.

1. Wszechmogący Bóg może czynić, co zechce, a Jego celność przewyższa nawet najlepszego gracza w kręgle czy miotacza w baseballu.

2. Być może nie było potrzeby precyzyjnego celowania. Zarówno przed bitwą, jak i podczas ucieczki Kananejczyków, między obiema armiami była pewna odległość.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 10:12-13 Bóg postanowił dokonać cudu związanego ze słońcem i księżycem?

Odp.: Jedna z hipotez głosi, że skoro słońce i księżyc były głównymi bóstwami religii kananejskiej, to było właściwe, by Bóg posłużył się tymi symbolami w celu ich pokonania.

P: W Joz 10,12-13, w jaki sposób Bóg sprawił, że słońce stanęło w miejscu?

O: Istnieje odpowiedź krótka i odpowiedź długa. Krótka odpowiedź brzmi: Wszechmogący Bóg mógł to uczynić w dowolny sposób, a sposób działania nie ma znaczenia. Długa odpowiedź dodaje, że Bóg mógł zdecydować się na to poprzez zatrzymanie obrotu Ziemi, spowolnienie jej obrotu lub wykorzystanie efektu optycznego. Oto zalety i wady każdej z tych hipotez.

Zatrzymanie obrotu Ziemi: Bóg miałby moc, by to uczynić. Bóg powstrzymałby również katastrofalne skutki spowolnienia na lądzie, morzu i w powietrzu.

Spowolnienie obrotu Ziemi: Podobnie jak w pierwszej odpowiedzi. Jedyną zaletą tego rozwiązania jest to, że potrzeba cudu przeciwdziałającego efektowi bezwładności byłaby bardziej stopniowa, choć cud nadal byłby konieczny.

Efekt optyczny: Słońce nie musiało się „zatrzymać”; Bóg mógł stworzyć efekt optyczny, który nadal zapewniałby światło słoneczne przez ten dodatkowy czas. Nie musiałby to być efekt globalny, ale mógłby to być po prostu efekt lokalny w Kanaanie.

Brak słońca przez jeden dzień: Hebrajskie słowo opisujące to, co zrobiło słońce, jest niejasne. W książce „Hard Sayings of the Bible” (str. 186–188) napisano, że hebrajskie słowo „dom” może oznaczać, iż słońce po prostu „milczało” lub ukryło się na jeden dzień. Dobrze pasuje to do kontekstu, bo jak słońce mogłoby wydawać się stojące w miejscu na niebie, gdyby szalała wielka burza gradowa? Ponadto niższa temperatura sprzyjałaby armii izraelskiej po jej długim i szybkim marszu.

W związku z tym E.W. Maunders i Robert Dick Wilson opowiedzieli się za teorią, że słońce „zaprzestało wydzielać ciepło” na jeden dzień.

Ta odpowiedź oraz poprzednia są najbardziej prawdopodobne.

Fałszywy trop: Należy wspomnieć, że krążyły opowieści o programie komputerowym do obliczeń astronomicznych, który po cofnięciu się w czasie wykazał, że w czasach Jozuego brakowało jednego dnia. Jest to jednak wysoce nieprawdopodobne, ponieważ skoro w tamtych czasach nie istniały żadne zapisy astronomiczne do porównania, symulacja komputerowa nie miałaby możliwości stwierdzenia, czy dzień ten został utracony, czy też nie. Przypomina to próbę kalibracji czegoś przy braku skali. W książce „Hard Sayings of the Bible” (str. 186–188), w obszernej dyskusji na ten temat, wspomniano, że Charles Pickering z Obserwatorium Harvarda oraz profesor Totten z Yale byli najwyraźniej pomysłodawcami tej tezy.

Pytanie: Jakie były inne teorie dotyczące tego cudu z Księgi Jozuego 10:12?

Odp.: Oto dwie inne teorie.

1. Keil i Delitzsch spekulowali, że wydawało się, jakby słońce się zatrzymało, ponieważ pracę dwóch dni wykonano w ciągu jednego dnia. W końcu, gdyby słońce przestało się poruszać, jak mogliby zmierzyć, jak długo trwało to zatrzymanie?

2. Hugh J. Blair spekulował, że skoro pierwotny atak miał miejsce wczesnym rankiem, modlitwa Jozuego miała w rzeczywistości na celu opóźnienie zapadnięcia ciemności, aby umożliwić przeprowadzenie ataku z zaskoczenia, a Bóg odpowiedział wybiórczą burzą gradową.

P: Czy w Księdze Jozuego 10:12 odnotowano zatrzymanie słońca w jakichkolwiek innych kulturach?

Odp.: Nie. Należy zaznaczyć, że gdyby zatrzymanie się słońca było efektem optycznym lub gdyby hebrajski tekst sugerował, że słońce nie świeciło, mogłoby to być zjawisko ograniczone do Kanaanu. Z drugiej strony istnieje prostsze wyjaśnienie. Wiele ówczesnych kultur nie posiadało pisma, a większość z nich nie prowadziła obserwacji astronomicznych.

Nie odnotowały one wielu wydarzeń sprzed 1400 r. p.n.e. (czasów Jozuego). Przykładowo, na wyspie Thera na Morzu Egejskim miała miejsce ogromna eksplozja wulkaniczna, a nikt tego nie odnotował (z wyjątkiem być może egipskiej wzmianki i greckich legend o Atlantydzie tonącej w morzu). Oto, co odnotowali starożytni astronomowie.

Sumeryjczycy i Babilończycy posiadali bardzo starożytny katalog gwiazd sięgający 1200 r. p.n.e. Babilończycy już od 1800 r. p.n.e. używali sumeryjskich nazw gwiazd, co wskazuje, że interesowali się astronomią na długo przed tym okresem. Od 1800 r. p.n.e. Babilończycy śledzili zmiany pór roku w oparciu o ruch Słońca i Księżyca, aby wiedzieć, kiedy sadzić uprawy. Za panowania Nabopolassara (747–733 r. p.n.e.) Babilończycy odkryli, że zaćmienia Księżyca mają dziewiętnastoletni cykl. Jednak w czasach Jozuego panowała tam ciemna epoka. Kasytowie podbili Babilon w 1570 r. p.n.e., a Asyryjczycy pod wodzą Tikulti-Ninurty zajęli Babilon około 1225 r. p.n.e.

Fenicjanie potrafili nawigować, korzystając z „gwiazdy fenickiej” (gwiazdy polarnej), ale nie pozostawili po sobie zapisów astronomicznych.

W Egipcie znajduje się krąg kamieni astronomicznych z 3000 r. p.n.e. Egipcjanie ustawiali swoje piramidy zgodnie z pozycjami astronomicznymi. Nie zachowały się jednak żadne szczegółowe pisemne zapisy astronomiczne. Istnieje jednak jeden bardzo interesujący zapis dotyczący ciemności, pochodzący z okresu nieco późniejszego niż czasy Jozuego.

Indie: Mogło to mieć miejsce mniej więcej w czasie bitwy luźno opisanej w Bhagawad-gicie, choć bitwa ta mogła również odbyć się wcześniej. Uważa się również, że około 1390 r. p.n.e. w Takshasili Aryjczycy pokonali Zachodnich Nagów. Chodzi o to, że były to bardzo wczesne czasy podboju Indii przez Aryjczyków, kiedy zachowało się niewiele zapisów historycznych. Pierwsze znane nam indyjskie dzieła astronomiczne powstały około wieku przed Chrystusem.

Chiny: Chiny wkroczyły w epokę brązu, a dynastia Shang po raz pierwszy doszła do władzy w Chinach tuż po czasach Jozuego. Pierwsze odnotowane zaćmienie Słońca zostało zarejestrowane przez chińskich astronomów w 2136 r. p.n.e. Pozycje gwiazd zapisywano na kościach wróżebnych w latach 1339–1281 p.n.e. Poza tym zachowało się bardzo niewiele starożytnych chińskich zapisów astronomicznych. Trudno je zdobyć, ponieważ w 213 r. p.n.e. cesarz Shih Huang Ti nakazał spalenie wszystkich książek w imperium.

Minojczycy z Krety posługiwali się pismem i najwyraźniej zajmowali się astronomią, ale niewiele o nich wiemy, ponieważ ich cywilizacja uległa zniszczeniu około 1450 r. p.n.e., jeszcze przed czasami Jozuego.

Grecy mykeńscy, którzy podbili Minojczyków, byli wciąż bardzo barbarzyńscy.

Grecy doryccy podbili Morze Egejskie około 1200 r. p.n.e., ponad 200 lat po Jozuem. Pierwszym znanym greckim astronomem był Tales z Miletu (624–548 p.n.e.).

W Meksyku najwcześniejszymi znanymi astronomami byli Olmekowie (1200–400 r. p.n.e.), którzy prawdopodobnie wynaleźli rodzimy kalendarz mezoamerykański.

Podsumowując, rejestrowanie zjawisk astronomicznych nie istniało lub miało charakter sporadyczny. Wiemy, że na Bliskim Wschodzie zapanowała ciemność, gdy wybuchł wulkan Thera, a mimo to mamy tylko jedną możliwą wzmiankę na ten temat w pismach egipskich. Nie powinniśmy więc oczekiwać odniesień do dłuższego dnia w epoce, w której nie było zegarów.

Pytanie: Czym jest Księga Jaszera, o której mowa w Joz 10,13 i 2 Sm 1,18?

Odp.: W Księdze Jozuego 10:13 jest napisane, że więcej na ten temat znajduje się w Księdze Jaszer. Księga Jaszer nie występuje w Biblii; nie posiadamy dziś żadnych jej egzemplarzy, a według „New Bible Dictionary” wszelkie współczesne „egzemplarze” są fałszerstwami.

P: Dlaczego w Księdze Jozuego 10:23 i 11:3 Jebusyci (mieszkańcy Jerozolimy) walczyli zarówno w kampaniach na północy, jak i na południu?

Odp.: Jozue pokonał wszystkich pięciu królów południowych, ale nie zdołał zdobyć dwóch ich miast: Jerozolimy (lub Jebus) i Jarmut. W rezultacie Jebusyci z Jerozolimy mogli pomóc królom kananejskim z północy.

Jest tu ważna lekcja do wyciągnięcia. Czasami, gdy odnosimy zwycięstwo w jakiejś dziedzinie naszego życia, ale grzech nie został w niej całkowicie „wyeliminowany”, może on powrócić później, by ponownie nas zaatakować.

P: Dlaczego w Joz 10,24 Jozue jeszcze bardziej upokorzył pokonanych, nakazując izraelskim przywódcom postawić stopy na szyjach pojmanych królów kananejskich?

Odp.: W czasach Starego Testamentu Jozue prawdopodobnie uczynił to, aby zdemoralizować Kananejczyków, którzy o tym usłyszą, oraz wzbudzić pewność siebie w swojej armii. Królowie ci wiedzieli, że Bóg jest z Jozuem, a mimo to nadal z nim walczyli.

Jednak w czasach Nowego Testamentu standardy są inne. Nie powinniśmy mścić się na naszych wrogach, lecz kochać ich, jak powiedział Jezus w Ewangelii Łukasza 6:27-28 i Ewangelii Mateusza 5:43-44.

Pytanie: Skoro w Księdze Jozuego 10:26 królowie kananejczycy już nie żyli, dlaczego powieszono ich na drzewach?

Odp.: Prawdopodobnie z tego samego powodu, o którym mowa w poprzedniej odpowiedzi. Istnieje również dodatkowa, uzupełniająca możliwość.

Niektóre gaje drzew były uważane przez Kananejczyków za święte, a Jozue mógł w ten sposób pokazać, co sądzili o kultach bożków w tych gajach. Więcej informacji na temat świętych drzew można znaleźć w omówieniu Księgi Powtórzonego Prawa 12:3 i 16:21.

P: Dlaczego w Joz 10:28 Bóg nakazał Izraelitom zniszczyć wszystkich?

Odp.: Odpowiedź znajduje się w trzecim pytaniu dotyczącym Księgi Jozuego 6:21.

P: Czy w Księdze Jozuego 10:28-42 istnieją jakieś archeologiczne dowody zniszczenia tych miast?

Odp.: Tak. Oto dowody biblijne, a po nich potwierdzające je dowody archeologiczne.

Dowody biblijne: Księga Jozuego nie twierdzi, że zniszczono każde miasto kananejskie. Na południu wspomina jedynie o zniszczeniu Jerycha, Ai, Makkadeh, Libny, Lachisz, Eglonu, Hebronu i Debiru. Być może zniszczono również Betel. Zgodnie z Księgą Jozuego 10:20 na południu pozostało wiele ufortyfikowanych miast.

Na północy, zgodnie z Księgą Jozuego 11:13, nie spalono żadnego miasta poza Hazorem.

Dowody archeologiczne: Z książki „Pharaohs and Kings: A Biblical Quest” (Crown Publishers 1995), str. 306, pochodzą dowody na zniszczenie miast pod koniec środkowej epoki brązu IIB, przedstawione przez Davida M. Rohla, świeckiego archeologa. Na str. 299 podano, że rok 1410 p.n.e. mieści się w okresie środkowej epoki brązu IIB.

W Aradzie, Debirze, Jerychu, Lachisz i Hazorze na północy znaleziono dowody na ich zniszczenie. Nie ma pewności, czy Betel znajdowało się w miejscu dzisiejszego Beitin czy el-Bireh, ale miasto w Beitin zostało zniszczone. Nie ma pewności, czy Hebron znajdował się w miejscu dzisiejszego el-Khalil czy Tell el-Rumeideh, ale miasto, które istniało w el-Khalil, zostało zniszczone. W przypadku Hormy nie ma pewności, czy miasto to zostało wówczas zniszczone, czy też nie. Miasto Gibeon zostało opuszczone. Nie ma pewności, czy Ai znajdowało się w miejscu dzisiejszego et-Tell czy Khirbet Nisya, ale miasto w Khirbet Nisya zostało opuszczone, a miasto w et-Tell nie zostało zniszczone.

Ponieważ zniszczenie małego miasteczka Ai było tak całkowite, być może prawdziwej lokalizacji Ai prawdopodobnie nigdy nie uda się odnaleźć.

Niektórzy byli zdezorientowani, ponieważ inne miasta zostały zniszczone później przez Izraelitów i Egipcjan w czasach Sędziów, a ponadto istniała błędna teoria, że Wyjście miało miejsce około 1350 r. p.n.e. Hazor i Lachisz zostały ponownie zniszczone mniej więcej w tym czasie.

Pytanie: Co wiemy o Gezerze poza tym, co podaje Biblia, na podstawie Joz 10:33?

Odp.: Gezer było jednym z sześciu najważniejszych miast w Palestynie. W obrębie murów miejskich, obejmujących obszar 30 akrów, znajdowało się źródło. Około 1600 r. p.n.e. wzniesiono mur wewnętrzny o szerokości 50 stóp, który był największą kamienną budowlą w Palestynie. Posiadał on wał o wysokości 25 stóp, nachylony pod kątem 45 stopni. Z drugiej strony, w Gezerze znaleziono szczątki ofiarowanych niemowląt.

P: Jak w Joz 10:41 mogli pokonać kraj Goszen, skoro Goszen leży w Egipcie?

Odp.: Goszen w Egipcie to region delty Nilu. Było to inne Goszen – miasto położone w pobliżu kananejskiego miasta Debir. Goszen jest wymienione w Księdze Jozuego 15:51.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 11:1 królowie z północy nie pomogli królom z południa w walce?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia. Jednak patrząc na mapę, widać, że ci królowie pochodzili głównie z północnej części Kanaanu, podczas gdy poprzedni królowie pochodzili z południowej części Kanaanu. Brak koordynacji między północą a południem mógł wynikać z rywalizacji politycznej oraz z faktu, że Izraelici znajdujący się pomiędzy nimi mogli nie tylko uniemożliwić przemieszczanie się oddziałów kananejskich, ale także zakłócić komunikację między północą a południem. Ponadto kampania Jozuego przebiegała bardzo szybko, więc Kananejczycy mieli niewiele czasu na opracowanie przemyślanej strategii.

P: Czym kampania na północy różniła się od kampanii na południu, o czym mowa w Joz 11:1?

Odp.: Były trzy różnice.

1. Więcej królów zjednoczyło się, by walczyć przeciwko Izraelitom. Według Józefa Flawiusza północna armia kananejska składała się z 20 000 rydwanów, 100 000 kawalerii i 300 000 piechurów. Jego szacunki są jednak prawdopodobnie nieco zawyżone, chyba że zebrano niemal wszystkich kananejskich mężczyzn z całego regionu. Gdyby liczba ludności, która się zjednoczyła, wynosiła od 810 000 do 1,1 miliona, armia mogłaby liczyć łącznie 240 000 żołnierzy, chyba że walczyli również starcy i młodzi chłopcy.

2. Północni Kananejczycy mogli być bardziej zdeterminowani, widząc, jak Izraelici pokonali królów południowych.

3. Królestwa północne miały prawdopodobnie niższe morale, ponieważ królom południowym trudno było walczyć w obliczu burzy gradowej.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 11:3 Jabin z Hazoru zaprosił Hetytów do walki przeciwko Izraelitom, skoro Gibeonici zawarli traktat z Izraelitami w Księdze Jozuego 9:19?

Odp.: Odpowiedź znajduje się w Księdze Jozuego 11:19. Istniały różne miasta Hetytów, a tylko Hetyci z Gibeonu i okolic zawarli przymierze z Izraelitami.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 11:6,9 Jozue otrzymał konkretne polecenie, by przeciąć ścięgna koni i spalić rydwany?

Odp.: Przecięcie ścięgien koni oznacza przecięcie „ścięgna Achillesa”, łączącego mięśnie tylnej części podudzia ze stopą. Konie nadal by żyły, ale nie mogłyby biegać i byłyby bezużyteczne w walce. Księga Powtórzonego Prawa 17:16-17 pokazuje, że Bóg nie chciał, aby Izraelici posiadali wiele koni i rydwanów. Istnieją trzy punkty do rozważań.

1. Konie i rydwany są bardzo przydatne do walki na równinach, a większość Kanaanu była górzysta, więc poleganie na rydwanach i koniach podczas podboju nie byłoby rozsądne.

2. Niezależnie od tego, czy z naturalnego punktu widzenia mądre było poleganie na rydwanach i koniach, Bóg chciał, by Izraelici ufali Jemu, a nie swojej broni wojennej.

3. Rydwany i konie umożliwiają krajowi szybkie wyruszenie na wojnę przeciwko wrogom w odległych krainach. Bóg nigdy nie nakazał Izraelitom, by najeżdżali Egipt, Syrię, Asyrię ani żadne inne, bardziej odległe krainy.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 11:7 Jozue zaatakował północnych Kananejczyków nad wodami Merom?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia, ale możemy dostrzec kilka powodów.

1. Jozue zaskoczył ich. Armia północnych Kananejczyków wciąż się zbierała, a Jozue zaatakował ich nagle, zanim wszyscy ludzie zdążyli się zgromadzić i zorganizować.

2. W Księdze Jozuego 11:5 wspomniano, że mieli oni wiele rydwanów. W regionie górzystym, poprzecinanym strumieniami i małymi rzekami, przewaga rydwanów byłaby zminimalizowana.

Podobnie w naszej walce dla Boga czasami dla zwycięstwa ważne może być, abyśmy to my wybrali czas i miejsce.

Pytanie: Czy istnieją jakieś dowody archeologiczne potwierdzające zniszczenie Hazoru, o którym mowa w Księdze Jozuego 11:10?

Odp.: Według archeologów Hazor faktycznie został spalony trzykrotnie: w 1400 r. p.n.e., w 1300 r. p.n.e. przez faraona Setiego I oraz w 1230 r. p.n.e. Kto mógł spalić Hazor po raz ostatni (Sędziowie 14:2, 15, 16)? Do dziś zachował się list od I-eha-enu (Jabina?) z Hazoru do faraona z prośbą o pomoc w tym czasie. (nazwanego królem Ibni przez Davida M. Rohla, str. 317) Egipcjanie nie przybyli: najwyraźniej pięćdziesiąt lat wcześniej mieli już dość prób płynięcia pod prąd woli Bożej.

Pytanie: Jak to możliwe, że w Joz 11:10-11 Hazor, które Jozue całkowicie zniszczył i spalił, kilka pokoleń później zniewoliło Izrael (Sdz 4:3)?

Odp.: Niektórzy twierdzą, że jest to nieścisłość w Księdze Jozuego. Jednak 170 lat to wystarczająco długi okres, aby miasto zostało odbudowane. Archeologia faktycznie wskazuje, że miasto Hazor zostało spalone w 1400 r. p.n.e., w 1300 r. p.n.e. przez Egipcjan oraz w 1230 r. p.n.e. Niezależnie od stronniczości krytyków Biblii, archeologia przedstawia tę historię bardzo precyzyjnie. Więcej informacji na temat tego, jak Hazor zostało zniszczone przez Jozuego, a 170 lat później odbudowane przez Kananejczyków w celu uciskania Izraelitów, można znaleźć w poprzednim pytaniu.

P: Co wiemy o mieście Hazor na podstawie Joz 11:10?

Odp.: Archeolodzy twierdzą, że Hazor było największym miastem w całym Kanaanie, o powierzchni od 175 do 200 akrów i maksymalnej liczbie mieszkańców wynoszącej 40 000. Hazor miało nietypowy kształt. Znajdował się w nim wewnętrzny bastion o powierzchni około 14 akrów, a na drugim końcu miasta rozciągał się podwójny mur, z odległością 100 stóp między obiema ścianami. Miasto miało 1542 stóp (5 boisk piłkarskich) długości i 574 stóp szerokości w najszerszym miejscu. W czasach Księgi Sędziów 4 Hazor ponownie wzrósł do potęgi i uciskał Izraelitów, aż do momentu, gdy Barak wraz z Izraelitami pokonał ich.

Pytanie: Czy w Księdze Jozuego 11:18 Kanaan został podbity stopniowo, czy też szybko, jak mówi Księga Jozuego 10:42?

O: Początkowe podbicie Kanaanu było bardzo szybką kampanią wojenną. Jednak Izraelici zaprzestali nacisku na Kananejczyków, gdy zdobyli już wystarczającą ilość ziemi do życia, a dalsza część podboju przebiegała bardzo powoli. Ponadto Izraelitom trudniej było walczyć na równinach niż w górach, ponieważ Filistyni i inne ludy dysponowały rydwanami.

P: Dlaczego w Księdze Jozuego 11:20 Bóg zatwardził serca Kananejczyków?

O: Odpowiedź znajdziesz w omówieniu Księgi Wyjścia 7:22.

P: Kim byli Anakim (= Anakici) w Księdze Jozuego 11:21 i 14:15?

Odp.: Jest to powtórzenie odpowiedzi z Księgi Powtórzonego Prawa 1:28.

Anakici najwyraźniej twierdzili, że wywodzą się od mężczyzny imieniem Anak. Było to plemię, którego mężczyźni byli przerażającymi wojownikami, prawdopodobnie ze względu na swój wzrost i siłę. Ponieważ łuki nie były wówczas zbyt potężne, a duży zasięg i siła były cennymi cechami bojowymi dla ludzi walczących mieczami i maczugami, plemię to wydało na świat wielu budzących strach wojowników. Więcej informacji znajdziesz w omówieniu Księgi Powtórzonego Prawa 31:3.

P: W Joz 12:1-14 – kiedy pokonano tych królów?

Odp.: Wszyscy zostali pokonani przez Jozuego. Jednak wiele z tych miast zostało zdobytych dopiero znacznie później. Jeśli chodzi o to, które miasta zostały zdobyte, zobacz odpowiedź na następne pytanie.

P: Co wiemy o tych miastach na podstawie badań archeologicznych, o których mowa w Księdze Jozuego 12:1-14?

O: Dostępna jest tabela przedstawiająca poszczególne miasta lub regiony.

Pytanie: Dlaczego w Joz 13:1, Joz 23:1-2 i Joz 14:11 Bóg pozwala, by niektórzy z Jego posłusznych sług cierpieli z powodu starości, a inni nie?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę dwie kwestie.

1. W Księdze Jozuego 24:29 czytamy, że Jozue miał prawie 110 lat, podczas gdy Kaleb miał około 87 lat. W tym przypadku więc Jozue był znacznie starszy i bardziej cierpiał z powodu starości.

2. Ogólnie rzecz biorąc, Bóg prowadzi każde ze swoich dzieci tak, jak chce. Niektórzy oddają Mu chwałę, pozostając Mu wiernymi w obliczu ciężkich prób, inni oddają Mu chwałę poprzez starość, a jeszcze inni oddają chwałę Bogu na inne sposoby.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 13:6 Bóg obiecał wypędzić Sydończyków, skoro nigdy ich nie wypędzono?

Odp.: W Księdze Jozuego 13:6 Bóg powiedział, że sam ich wypędzi przed Izraelitami. Brzmi to nieco podobnie do bitwy pod Gibeonem opisanej w Księdze Jozuego 10:11, gdzie więcej Kananejczyków zginęło od gradowych kamieni niż z rąk Izraelitów. Różnica polega na tym, że Izraelici nigdy nie zadali sobie trudu, by zebrać się do walki z Sydończykami, a zatem Bóg nie wypędził Sydończyków „przed Izraelitami”.

P: Czy w Księdze Jozuego 13:9-12 wschodnia granica przebiegała w Transjordanii, czy też sięgała aż do rzeki Eufrat, jak mówią Księga Rodzaju 15:18 i Księga Powtórzonego Prawa 11:24?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę trzy kwestie.

Jozue 13:9-12 stanowiło opis ówczesnej sytuacji, zgodnie z którym wschodnia granica ich posiadłości w czasach Mojżesza i Jozuego znajdowała się w Transjordanii i została przydzielona dwóm i pół plemionom.

Księga Rodzaju 15:18 stanowiła bezwarunkową, przyszłą obietnicę proroczą. Potomkowie Abrahama mieli panować nad ziemią aż do rzeki Eufrat. Spełniło się to za panowania Dawida i Salomona, jak pokazuje 2 Księga Samuela 8:3.

Księga Powtórzonego Prawa 11:24 stanowiła warunkową, przyszłą obietnicę proroczą. Była ona uzależniona od tego, czy będą oni skrupulatnie przestrzegać wszystkich przykazań (Księga Powtórzonego Prawa 11:22). Mieli oni posiąść całą ziemię aż do rzeki Eufrat, jak głosi Księga Rodzaju 15:18. Jednak w kolejnych pokoleniach nie przestrzegali oni tych warunków, przynajmniej do czasów Dawida.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 13:22 Izraelici zabili Balaama, proroka Bożego, który mówił wyłącznie prawdę?

Odp.: Balaam mówił prawdę, aby zaszkodzić Izraelitom. Jeśli jakaś konkretna pokusa może komuś zaszkodzić, nie należy, nawet mówiąc prawdę, opowiadać wrogom tej osoby, jak ją skusić, tak jak uczynił to Balaam w Księdze Liczb 31:16. O błędzie Balaama wspominają również 2 List Piotra 2:15 i List Judy 11.

P: Czym jest Morze Chinneret w Księdze Jozuego 13:27?

Odp.: Jest to starożytna nazwa Morza Galilejskiego.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 14:2 większość plemion otrzymała swoje dziedzictwo w drodze losowania?

Odp.: Był to pomysł Jozuego, a nie Boga. Księga Jozuego nigdzie nie wspomina, że Bóg poparł ten pomysł, choć Bóg nigdy też nie wyraził swojego sprzeciwu.

P: Dlaczego w rozdziałach 15–19 Księgi Jozuego ziemia została podzielona na dwanaście części?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę trzy kwestie.

1. Było dwanaście plemion, ale jedno z nich, Lewici, składało się z kapłanów i nie otrzymało żadnego podziału ziemi. To daje jedenaście podziałów.

2. Zamiast tego dwaj synowie Józefa, Efraim i Manasses, otrzymali po jednej części. Zazwyczaj pierworodny syn otrzymywał podwójne dziedzictwo.

3. Jednak Józef nie był pierworodnym synem Jakuba – nim był Ruben. Jednak z przemowy Jakuba w Księdze Rodzaju 49:3-4 wynika, że Ruben nie otrzyma „prawa pierworództwa”, ponieważ w Księdze Rodzaju 35:22 spał z konkubiną Jakuba, Bilhą. Zamiast tego prawo to otrzyma Józef, który uratował całą rodzinę przed głodem. Być może właśnie to częściowo stało za tym, że Jakub pobłogosławił Efraima i Manassesa w Księdze Rodzaju 48:1-2.

P: Jaką lekcję możemy wyciągnąć z podziału ziemi opisanego w Księdze Jozuego 15–19?

Odp.: Możemy wyciągnąć z tego kilka wniosków.

1. Nie możemy przechodzić przez życie, zawsze pomijając szczegóły. Czasami musimy być bardzo szczegółowi. Na przykład, jeśli jesteś przełożonym przeprowadzającym oceny pracowników dla tych ciężko pracujących osób pod twoim kierownictwem, będą one oczekiwać, że zrobisz to z taką samą powagą i starannością, z jaką one pracują dla ciebie.

2. Często najlepiej sprawdza się, gdy osoby, których dana decyzja dotyczy, mają w niej decydujący głos. Kiedy amerykańscy koloniści wygłaszali hasło „żadnych podatków bez reprezentacji”, nie chodziło o to, by w ogóle nie płacić podatków. Chcieli raczej mieć wpływ na to, w jaki sposób są opodatkowani.

3. Sprawiedliwość i równość to nie to samo. Podział ziemi był „sprawiedliwy” w tym sensie, że uczestniczyły w nim wszystkie plemiona i wszystkie miały równe szanse na uzyskanie proporcjonalnie większej ilości ziemi na osobę. Nie był on jednak równy w tym sensie, że niektóre plemiona otrzymały więcej ziemi na osobę niż inne. Dzisiaj możesz zarabiać mniej niż inny pracownik tej samej firmy, który ma niemal identyczną wartość dla firmy. Nie narzekaj, że firma jest niesprawiedliwa. Oboje otrzymujecie wynagrodzenie, na które firma się zgodziła. Możesz jednak naprawić tę niesprawiedliwą sytuację, rozmawiając ze swoim przełożonym lub szukając zatrudnienia gdzie indziej. Pamiętaj jednak, że kiedy postrzegasz sytuację jako niesprawiedliwą, możliwe jest, że to ty się mylisz.

4. Nawet ludzie pobożni mogą popełniać błędy i rozdzielać rzeczy niesprawiedliwie.

Pytanie: Czy w Joz 15:13 Arba był ojcem Anakitów, czy tylko wielkim mężem wśród Anakitów, jak mówi Joz 14:15?

Odp.: Nie mamy żadnych niezależnych wzmianek o Arbie, ale nie ma przeszkód, by Arba był zarówno jednym, jak i drugim.

Pytanie: Czy w Księdze Jozuego 15:17 i Księdze Sędziów 1:12-13 Otoniel postąpił słusznie, poślubiając córkę młodszego brata swojego ojca?

Odp.: Było to zgodne z prawem małżeńskim Starego Testamentu. Mężczyzna nie mógł poślubić żony brata swojego ojca, ale mógł poślubić córkę brata swojego ojca. Więcej informacji znajdziesz w omówieniu Księgi Kapłańskiej 18:1-17.

Pytanie: Czy w Księdze Jozuego 15:18-19 i Księdze Sędziów 1:14-15 żona Otniela postąpiła słusznie, prosząc również o źródła wody?

Odp.: Była spostrzegawcza, prosząc o to, ponieważ w tamtej krainie to właśnie woda była kluczowym zasobem. Biblia nie mówi, czy to było sprawiedliwe, że otrzymała również źródła wody.

P: Czy w Księdze Jozuego 15:24 Bealot to to samo, co Baalat-Beer w Księdze Jozuego 19:8?

Odp.: Komentarz biblijny „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 3, str. 329–330, wskazuje, że mogły to być te same miejsca. Należy zauważyć, że przydział plemienia Symeona sięgał tylko do Baalath Beer, ale nie obejmował tego miasta.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 15:33 jest mowa o 29 miastach i wioskach, skoro lista wymienia 36?

Odp.: Najprawdopodobniej jest to błąd kopisty. Najpierw dwie nieprawidłowe odpowiedzi, a następnie więcej informacji na temat prawidłowej odpowiedzi.

Niektóre z nich to wioski, które nie są wliczone do liczby miast (nieprawidłowa odpowiedź): Taki schemat – najpierw wymienia się miasta, a potem podaje ich sumę – pojawia się około 30 razy w Księdze Jozuego. W 28,5 z tych przypadków liczby idealnie się zgadzają. (Wyjątkiem jest Joz 15,22, gdzie liczby się zgadzają, jeśli Gederothaim jest synonimem Gederah.) Stwierdzenie, że liczba ta odnosi się wyłącznie do miast, a nie do odległych wsi, jest więc prawdopodobnie nieprawidłowe, ponieważ dlaczego ta lista miałaby różnić się od pozostałych 29?

Miasta przyznane wspólnie plemieniu Symeona nie zostały uwzględnione (nieprawidłowa odpowiedź): Siedem miast należało do plemienia Symeona. Przydział plemienia Symeona znajdował się w całości na terytorium Judy, a plemiona Judy i Symeona połączyły się później. 17 miast plemienia Symeona wymienionych w Księdze Jozuego 19:2-8. Spośród nich 11 znajduje się na liście Judy dotyczącej Negewu. Są to: Na liście Judy wspólnymi miastami są Ain, Balah (=Baalah), Beer-Szebba, El-Todad, Ezem, Hazar-Szu’al, Horma, Molada, Lebaot (=Bet-Lebaot), Rimmon, Ziklag. Należy zauważyć, że 36 – 11 nie równa się 29. Ponadto dwa miasta plemienia Symeona leżą wspólnie z plemieniem Judy na zachodnich przedgórzach: Aszan i Eter, jednak suma miast na zachodnich przedgórzach się zgadza. Należy również zauważyć, że cztery miasta plemienia Symeona nie figurują nigdzie na liście Judy: Betul, Bet-Markabot, Hazar-Susa, Szaruhen. Komentarz biblijny „The Believer’s Bible Commentary” (str. 251) oraz „The Bible Knowledge Commentary: Old Testament” (str. 359) podzielają ten pogląd, wskazując jako siedem wspólnych miast: Beer-Szebę, El-Todad, Ezem, Hazar-Sual, Hormę, Moladę i Ziklag.

Błąd kopisty w tekście masoreckim (prawidłowa odpowiedź): Zarówno tekst masorecki, jak i Septuaginta podają, że było 29 miast, ale tekst masorecki wymienia tylko 30 miast. (Być może zawierał on jedno dodanie lub również błąd kopisty).

W „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 3, str. 330, wspomniano również, że może to być błąd kopisty, albo też dodano kilka wsi, których nie powinno tam być.

Niestety nie mam dostępu do zwojów znad Morza Martwego i nie wiem, co zawierają.

Na marginesie, w „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 3, str. 329–330, napisano, że skoro słowo „Hazor” oznacza otaczające go tereny rolnicze, to Hazor i Ithnan mogą po prostu oznaczać tereny rolnicze Ithnan (Septuaginta wydaje się łączyć te nazwy w jedną). Podano tam również, że nazwa Biziothiah w Księdze Sędziów 15:28 jest przez niektórych poprawiana na (ubenoteha), co oznacza „i okoliczne wioski”, ale zaznaczono, że jest to mało prawdopodobne. Tak jednak podaje Septuaginta.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 16:1 Józef, syn Jakuba, otrzymał dwie części (jedną dla Efraima i jedną dla Manassesa), podczas gdy wszyscy inni synowie Jakuba otrzymali tylko po jednej części?

Odp.: Zazwyczaj pierworodny otrzymywał podwójną część w porównaniu z pozostałymi synami. Józef nie był biologicznie pierworodnym synem Jakuba. Prawdopodobnie ze względu na to, że uratował rodzinę Jakuba, Józef otrzymał prawo pierworództwa. Jakub wyraźnie stwierdził w Księdze Rodzaju 48:5, że zarówno Efraim, jak i Manasses mają być zaliczani do jego potomstwa. Ruben, biologiczny pierworodny, utracił to prawo, gdy zbezcześcił łoże ojca, jak opisano w Księdze Rodzaju 49:3-4.

Pytanie: Czy w Księdze Jozuego 17:3 i Księdze Liczb 36:2-12 córki Zelofchada miały rację, wywołując tyle „kłopotów”?

Odp.: Chociaż Pismo Święte tego nie stwierdza, zarówno okoliczności, jak i fakt, że Bóg uwzględnił ich prośbę, wskazują, że postąpiły słusznie. Domaganie się tego, co sprawiedliwe, nie stanowi kłopotu ani dla Boga, ani dla sprawiedliwych ludzi.

Pytanie: Skoro w Księdze Jozuego 17:12-13 i Księdze Sędziów 1:27-30,33 nie udało im się wypędzić Kananejczyków, to w jaki sposób mogli zmusić ich do pracy przymusowej?

Odp.: Odpowiedź znajduje się w Księdze Sędziów 1:28. Początkowo nie byli w stanie pokonać Kananejczyków. Jednak po pewnym czasie Izraelici mieli wprawdzie siłę, ale nie mieli woli, by zniszczyć Kananejczyków, i zawarli tę umowę z osłabionymi Kananejczykami.

P: Dlaczego w Księdze Jozuego 18:6 losowali ziemię?

Odp.: Losowali, ponieważ Jozue im to nakazał. Z jednej strony Biblia milczy na temat tego, czy Bóg to aprobował, czy nie. Z drugiej strony nie była to zła metoda, ponieważ dawała każdemu zaangażowanemu plemieniu równe szanse.

Dzisiaj rzucanie monetą lub inne pseudolosowe metody są dopuszczalne dla chrześcijan przy podejmowaniu arbitralnych decyzji, gdy nie jest wymagana przemyślana decyzja. Jednak, podobnie jak w Księdze Jozuego, nie możemy twierdzić, że za każdym razem, gdy podejmujemy decyzję poprzez rzut monetą, oznacza to, że jest to koniecznie najlepsza decyzja, jakiej pragnął Bóg.

Pytanie: Czy w Księdze Jozuego 18:8-10 podział ziemi był sprawiedliwy?

Odp.: Był całkowicie sprawiedliwy, ale nie w 100% równy. Był sprawiedliwy, ponieważ

1. Plemiona same dokonały pomiarów.

2. Plemiona same ustaliły, jak duża będzie każda porcja.

3. Losowali, kto otrzyma którą część.

4. Zdawały sobie sprawę, że plemię Judy i synowie Józefa liczyli więcej ludzi, więc przydzieliły większe części plemionom o większej liczbie ludności.

Można jednak argumentować, że nie było to całkowicie sprawiedliwe, ponieważ podczas pomiarów najwyraźniej uznali, że ziemia palestyńska ma bardziej prostokątny kształt niż w rzeczywistości. W związku z tym plemiona północne otrzymały mniej ziemi.

Z drugiej strony północne obszary nie musiały zmagać się z Filistynami i miały więcej opadów, więc być może było to sprawiedliwe.

Sytuacja ta przypomina sytuację, w której siedmiu chłopców losowo wybiera, kto otrzyma siedem woreczków z kulkami. Nie wiedzą oni dokładnie, ile kulek znajduje się w każdym woreczku, ale wszyscy sądzą, że w woreczkach jest mniej więcej tyle samo kulek. Gdyby okazało się, że w jednym woreczku jest więcej kulek, byłoby to sprawiedliwe, ponieważ każdy chłopiec miał taką samą szansę na trafienie właśnie tego woreczka.

P: Czy w Joz 18:28 Jerozolima znajdowała się na terytorium pokolenia Beniamina, czy też Judy, jak podaje Joz 15:8?

Odp.: Znajdowała się na granicy oddzielającej te dwa plemiona.

Pytanie: Czy w Księdze Jozuego 19:2-7 miasta te znajdowały się w pokoleniu Symeona, czy też w pokoleniu Judy, jak podaje Księga Jozuego 15:26-32, 36, 42?

Odp.: Pierwotnie znajdowały się one w Judy, ale później zostały przekazane plemieniu Symeona. Stało się to jednak kwestią bez znaczenia, gdy Judy i Symeon połączyły się. W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę sześć punktów.

1. Księga Jozuego 15 pokazuje, że miasta te stanowiły część przydziału Judy. (Na przykład w „The New International Dictionary of the Bible” (s. 327) napisano: „Werset Joz 15:42 odnosi się prawdopodobnie do tego samego obszaru, który w Joz 19:7,9 został przydzielony pokoleniu Symeona”).

2. Księga Jozuego 19:9 wskazuje, że plemię Symeona otrzymało swój przydział z terenu przynależącego do Judy, ponieważ napisano tam, że część Judy była większa niż im potrzeba.

3. O podziale ziemi decydowali pobożni mężowie, ale nawet pobożni ludzie mogą popełniać błędy.

4. Kiedy zdali sobie sprawę, że Juda otrzymała zbyt dużą część w stosunku do liczby ludności, naprawili swój błąd.

5. Zwróćmy uwagę na postawy przedstawione w tym fragmencie. Lud Judy nie narzekał, że odebrano mu ziemię. Pozostali nie kwestionowali motywów Judy, gdy po raz pierwszy odkryli ten błąd.

6. Chociaż przywódcy popełnili błąd i naprawili go, przydzielając plemieniu Symeona terytorium w obrębie Judy, Bóg już wcześniej wiedział, że ten błąd zostanie popełniony i że nastąpi jego naprawienie. Ich błąd i jego naprawienie wypełniły proroctwo zawarte w 49:7, że plemię Symeona zostanie rozproszone po Izraelu.

Pytanie: Gdzie w Księdze Jozuego 19:47 znajduje się miasto „Leszem”?

Odp.: Było to dość duże miasto, choć badania archeologiczne wskazują, że było mniejsze od Hazoru. Nazywano je również „Laisz” i znajdowało się w najbardziej północnej części Kanaanu.

P: Czy w Joz 19:47 Danici podbili Leshem właśnie tutaj, czy też w Sędziów 18:27-29?

Odp.: Oba fragmenty opisują to samo wydarzenie. Ten fragment Księgi Jozuego opowiada o tym, co zrobili Danici później, po czasach Jozuego.

P: Czy w Księdze Jozuego 19:47 mowa jest o tym, że Księga Jozuego została napisana po podboju Leszem przez Danitów?

Odp.: Tak. Chociaż sama księga nie podaje wyraźnie, kiedy została napisana, Księga Jozuego 19:47 wskazuje, że została ona spisana po podboju Leszem przez Danitów.

P: W jaki sposób prawo dotyczące arcykapłana, o którym mowa w Księdze Jozuego 20, przypominało Chrystusa?

Odp.: Osoba, która uciekła do miasta schronienia z powodu nieumyślnego zabójstwa, stawała się wolna po śmierci arcykapłana. Być może Bóg ustanowił to „osobliwe” prawo częściowo jako zapowiedź przebaczenia naszych grzechów, gdy nasz arcykapłan, Jezus Chrystus, umarł na krzyżu za nasze grzechy.

P: Czy w rozdziale 21 Księgi Jozuego, skoro duchowni otrzymują pieniądze od innych i służą Bogu, dziesięcina powinna być automatycznie potrącana z ich wynagrodzenia?

O: Nie. Po pierwsze, chrześcijanie nie są ograniczeni do dawania tylko dziesięciu procent, więc skąd mieliby wiedzieć, ile należy potrącić? Jest to jednak kwestia drugorzędna w porównaniu z 2 Listem do Koryntian 9, który mówi, że mamy dawać z radością, a nie pod przymusem. Nasze dawanie jest wyrazem naszego posłuszeństwa Bogu, a automatyczne potrącanie dziesięciny byłoby sprzeczne z 2 Listem do Koryntian 9 i pozbawiłoby duchownego możliwości samodzielnego wyboru posłuszeństwa Bogu.

P: Czy Księga Jozuego 21:43-45 wskazuje, że wszystkie Boże obietnice dane Izraelowi zostały już wtedy spełnione?

Odp.: Nie, ponieważ większość proroków pojawiła się po Jozue.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 22:10-12 Izraelici byli bliscy wybuchu wojny domowej?

Odp.: Odpowiedź znajduje się w Księdze Jozuego 22:16-18. Dziewięć i pół plemion błędnie sądziło, że plemiona zza Jordanu budują ołtarz bałwochwalczy. Byli gotowi wypowiedzieć wojnę swoim braciom, by nie dopuścić do tego, by popadli w bałwochwalstwo.

Czy dzisiaj bylibyśmy gotowi przeciwstawić się chrześcijanom, którzy angażują się w bałwochwalstwo, zamiast z rezygnacją i w milczeniu godzić się na ich zdradę wiary w Boga?

P: Czym była nieprawość Peoru, o której mowa w Księdze Jozuego 22:17?

Odp.: Było to straszne wydarzenie opisane w Księdze Liczb 25:1-9, kiedy to moabskie kobiety uprawiały seks z izraelskimi mężczyznami, aby odwrócić od nich łaskę Boga. Bóg sprawił, że 24 000 Izraelitów zginęło w wyniku zarazy.

Pytanie: Czy w Księdze Jozuego 23:12-16 i Księdze Powtórzonego Prawa 31:16-17 Bóg dał Izraelitom Ziemię Obiecaną warunkowo, czy bezwarunkowo, jak pokazują Księga Rodzaju 12-15, 26 i 46?

Odp.: Ziemia należała do nich bezwarunkowo, ale ich posiadanie tej ziemi było uzależnione od ich posłuszeństwa Bogu.

Pytanie: Czym różnili się Amoryci od Kananejczyków, jak opisano w Księdze Jozuego 24:8,18?

Odp.: Prawie wszyscy Kananejczycy byli Amorytami (z wyjątkiem Chiwitów i Hetytów). Jednak Amoryci mieszkali również poza Kanaanem, w Syrii i północnej Mezopotamii.

P: Czym były szerszenie, które wypędziły Kananejczyków, o których mowa w Joz 24:12?

Odp.: Nie były to zwykłe owady, lecz metafora aniołów niszczycielskich. Tak jak gniazdo szerszeni skutecznie zniechęca człowieka do przebywania w danym miejscu, tak aniołowie ci pomogli Izraelitom w wypędzeniu Kananejczyków.

P: Dlaczego w Księdze Jozuego 24:14,23 nakazano Izraelitom odłożyć swoje bożki?

Odp.: Nie chodziło tu o to, że w tym czasie popadli w bałwochwalstwo, ale Jozue zwracał się tutaj zarówno do obecnego pokolenia, jak i do przyszłych pokoleń. Niestety, już w ciągu jednego lub dwóch pokoleń po Jozue jego rada nie została zastosowana.

P: Czy w Księdze Jozuego 24:21-24 ludzie mają wolną wolę, by dokonywać wyborów, tak jak najwyraźniej uczynili to tutaj Izraelici?

Odp.: Zagorzali kalwiniści twierdzą, że nie. Inni ekstremiści uważają, że mamy całkowitą wolność. Większość chrześcijan zgadza się, że mamy wolną wolę, o ile termin ten jest właściwie rozumiany. Oto, co mówi R.C. Sproul.

„Nie widzę żadnego problemu w pogodzeniu suwerenności Boga z wolną wolą człowieka, o ile rozumiemy biblijną koncepcję wolności. … Nie jesteśmy absolutnie wolni. … Mam moc, zdolność i wolność, by robić to, co mogę zrobić, ale moja wolność nigdy nie może przeważać nad mocą ani autorytetem Boga. Moja wolność jest zawsze ograniczona przez wyższą wolność Boga. To, co stanowi sprzeczność, to suwerenność Boga i autonomia człowieka. Autonomia oznacza, że człowiek może robić, co tylko zechce, nie martwiąc się o sąd z góry. Oczywiście te dwie rzeczy są nie do pogodzenia i nie wierzymy, że człowiek jest autonomiczny. Mówimy, że jest wolny, ale jego wolność ma swoje granice, a granice te wyznacza suwerenność Boga. Oto prosta analogia: w moim domu mam większą wolność niż mój syn. Oboje mamy wolność, ale moja jest większa”.

Myślę, że zdecydowana większość chrześcijan, zarówno kalwinistów, jak i innych, zgodziłaby się z tym.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Jozuego 24:26 lud zawarł przymierze w Sichem, czy też sanktuarium znajdowało się w Silo, jak podają Księga Jozuego 18:1; 1 Księga Samuela 1:3; 3:21 i 4:3?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę dwie kwestie.

1. W czasach Jozuego (około 1400 r. p.n.e.) wszystkie plemiona zawarły przymierze i postawiły w Sichem wielki kamień jako pomnik. To miejsce zgromadzeń musiało być duże, aby pomieścić cały lud. Biblia nie wspomina, by składano tam ofiary ani by znajdowała się tam Arka Przymierza.

2. Jak pokazują inne wersety, Silo było miejscem, w którym znajdowała się Arka Przymierza, oraz miejscem, w którym lud składał ofiary przed zdobyciem Jerozolimy przez Dawida.

Pytanie: Jakie są najwcześniejsze zachowane do dziś rękopisy Księgi Jozuego?

Odp.: Zwoje znad Morza Martwego: (ok. 1 r. p.n.e.) 2 odrębne kopie.

4Q47 (=4QJosh(a)) – 22 fragmenty z Księgi Jozuego, rozdziały 5–10. Tekst ten jest zbliżony do tekstu masoreckiego, a nie do Septuaginty, z wyjątkiem fragmentów 5:2–7; 8:10–18; 8:34–35. Zachowane wersety to: 5:2-7; 6:5-10; 7:12-17; 8:3-14, 18?, 34-35; 10:2-5, 8-11.

4Q48 (=4QJosh(b)) – pięć fragmentów Księgi Jozuego 2–4 i 17. Zachowane wersety to: 2:11–12; 3:15–17; 4:1–3; 17:1–5, 11–15

Wersja samarytańska Księgi Jozuego

W Masadzie znaleziono egzemplarz Księgi Jozuego, którego datę powstania ustalono na lata 169–93 p.n.e. za pomocą datowania radiowęglowego metodą spektrometrii masowej. Jest to parafrazą rozdziałów 23–24 Księgi Jozuego.

Ogółem w Zwojach znad Morza Martwego i w Masadzie zachowało się 58,5 z 648 wersetów Księgi Jozuego (9,0 %)

Joz 2:11-12; 3:15-17; 4:1-3; 5:X,2-7; 6:5-10; 7:12–17; 8:3–14,18?,34–35; 10:2–5,8–11; 17:1–5,11–15, parafrazę rozdziałów 23–24.

Grecka Septuaginta [LXX] była tłumaczeniem całego Starego Testamentu na język grecki. Kodeks Colberto Sarravianus (IV–V w. n.e.) zawiera Księgę Rodzaju aż po Księgę Rut. Tekst masorecki i wersja Księgi Jozuego zawarta w Septuagincie znacznie się od siebie różnią.

Kodeks Watykański [B] (325–350 r. n.e.) zawiera całą Księgę Jozuego

Sinaiticus (340–350 r. n.e.) zawiera Księgę Jozuego od 12:2 do 14:4

Kodeks Aleksandryjski [A] (ok. 450 r. n.e.) zawiera całą Księgę Jozuego.

Kodeks Waszyngtoński (IV/V w.) zawiera Księgę Jozuego.

Pytanie: Którzy z wczesnych pisarzy odwoływali się do Księgi Jozuego?

Odp.: Pisarze sprzed soboru nicejskiego, którzy odwoływali się lub nawiązywali do wersetów z Księgi Jozuego, to:

Filon z Aleksandrii (20/15 r. p.n.e. – 50 r. n.e.) odniósł się do Księgi Jozuego 1:5: „Nie opuszczę cię ani nie porzucę”. W dziele „O pomieszaniu języków” 32 (164), str. 249.

Klemens Rzymski (96–98 n.e.) nawiązuje do Księgi Jozuego, opowiadając historię Rachab w kontekście wysłania szpiegów przez Jozuego. 1 List Klemensa, rozdz. 12, tom 1, str. 8

Justyn Męczennik (ok. 138–165 r. n.e.) odwołuje się do Księgi Jozuego 5:13 oraz 6:1,2 w „Księdze Jozuego”. „Dialog z Tryfonem Żydem”, rozdz. 62, s. 228

Justyn Męczennik (ok. 138–165 r. n.e.) nawiązuje do anioła, który ukazał się Jozue, synowi Nuna. „Dialog z Tryfonem Żydem”, rozdz. 61, s. 227.

Meleto/Melito z Sardes (170–177/180 r. n.e.) wymienił Księgę Jozuego wśród ksiąg Starego Testamentu w swoim liście do Onesimusa. „O Paschę”, str. 72. Zachowane w „Historii kościelnej” Euzebiusza, księga 4, rozdz. 26.

Ireneusz z Lyonu (182–188 r. n.e.) mówi o pięciu królach amorickich, których Jozue zamknął w jaskini, jako o „Pismach Świętych”. Ireneusz, „Przeciw herezjom”, księga 2, rozdz. 24.4, str. 395

Klemens Aleksandryjski mówi: „Jak opowiada Księga Jozuego”, a później: „jak wspomina Księga Sędziów” – „Stromata” (193–202 r. n.e.), księga 1, rozdz. 21, s. 325

Tertulian (198–220 r. n.e.) odwołuje się do Księgi Jozuego, syna Nuna 6:1–20 oraz upadku Jerycha. „Odpowiedź Żydom”, rozdz. 4, s. 155

Hipolit (222–235/6 r. n.e.) omawia czas, kiedy Jozue, syn Nuna, walczył z Amorytami. „Fragment komentarza do proroka Izajasza”, rozdz. 1, s. 176

Orygenes (225–254 r. n.e.) napisał całe dzieło poświęcone „Homiliom o Jozuem”. Wymienia tam imię Jezusa [Jozue].

Cyprian z Kartaginy (ok. 246–258 r. n.e.): „W Księdze Izajasza… w Psalmie 117… Również w Księdze Zachariasza… Również w Księdze Powtórzonego Prawa:… Również w Jezusie [Jozue], synu Nave’a”. Traktaty Cypriana, Traktat 12, sekcja 2, rozdz. 16, s. 512

Cyprian (ok. 246–258 n.e.) cytuje Księgę Jozuego 5:2: „Również u Jezusa, syna Nave’a: »I rzekł Pan do Jezusa: Zrób sobie małe noże z kamienia, bardzo ostre, i przystąp do obrzezania synów Izraela po raz drugi«”. Traktaty Cypriana, Traktat 12, sekcja 1, rozdz. 8, s. 510

Grzegorz Cudotwórca (240–265 r. n.e.) nawiązuje do Księgi Jozuego 7 w „Listach kanonicznych”, kanon 3, str. 19.

Laktancjusz (ok. 303–ok. 325 r. n.e.) przytacza Księgę Jozuego 5:2 jako słowa Jozuego, syna Nuna.

Po soborze nicejskim:

Atanazy (367 r. n.e.) wymienia księgi Starego Testamentu w Liście wielkanocnym 39, rozdz. 4, s. 552.

Augustyn z Hippony (338–430 r. n.e.) wspomina o Jozuem w dziele „O państwie Bożym”, księga 18, rozdział 12, str. 366

Cyryl z Jerozolimy (ok. 349–386 r. n.e.) cytuje Księgę Jozuego 3:1 jako słowa Jezusa [Jozuego], syna Nave [Nuna], w wykładzie 10.11, str. 60

Pacian z Barcelony (342–379/392 r. n.e.) nawiązuje do Księgi Jozuego 7 w Liście 3, rozdz. 20.1, str. 61

Epifaniusz z Salaminy (360–403 r. n.e.) wymienia księgi Starego Testamentu, w tym Księgę Jozuego. „Panarion”

Jan Chryzostom (zm. 407 r. n.e.) nawiązuje do Księgi Jozuego 9, przypisując ją Jozuemu, w Komentarzu do Dziejów Apostolskich, homilia 13, str. 86

Sulpicius/Sulpitius Severus (historyk) (363–420 r. n.e.) nawiązuje do Księgi Jozuego w dziele „Historia”, tom 1, rozdziały 22–23, str. 81–82

Są też inne przykłady.

Pytanie: Jakie są różnice w tłumaczeniu Księgi Jozuego między tekstem hebrajskim a grecką Septuagintą?

Odp.: Oto kilka różnic w tłumaczeniu. Aby zaprezentować przykładowe różnice między tekstem masoreckim a grecką Septuagintą, w tej części skupiono się na rozdziałach 18 i 19.

Joz 2:14 „wy (liczba mnoga) powiedzcie” w odniesieniu do Rachab i jej rodziny (tekst masorecki) w porównaniu z „ty (liczba pojedyncza) powiedz” w odniesieniu wyłącznie do Rachab (inne rękopisy hebrajskie)

Joz 3:3 „kapłani, którzy są Lewitami” (tekst masorecki) w porównaniu z „kapłani i Lewici” (LXX)

Joz 3:16 „w [miasteczku] Adam w okolicy/regionie Zarethan” (Kethiv) w porównaniu z „z [miasteczka] Adam w okolicy/regionie Zarethan” (Qere) w porównaniu z „z każdego odległego miejsca, aż po okolice/region Kariathiarim”

Joz 5:1a „aż przeszliśmy” (masoretyczny) vs. „aż oni przeszli” (Qere, LXX)

Joz 5:1b „nie było w nich ducha” (Kethiv) kontra „straciła im się odwaga” (Qere, niektóre rękopisy masoreckie, LXX, syryjski, targumy, Wulgata)

Joz 6:1 „była szczelnie zamknięta” (masoretycki) vs. „była szczelnie zamknięta i ufortyfikowana” (LXX)

Joz 7:1, 17, 18 „Zabdi” (masoretycki) kontra „Zimri” (Septuaginta i 1 Kronik 2:6)

Joz 7:2 „Bet-Awen” (masoretycki) w porównaniu z brakiem tej nazwy (LXX)

Joz 7:17 „każdy z osobna” (tekst masorecki, LXX) w porównaniu z „rodzina po rodzinie” (niektóre rękopisy hebrajskie, syryjski)

Joz 8:11b-16 występuje w tekście masoreckim, brakuje w Septuagincie i zwoju z Morza Martwego 4Q47.

Joz 9:1 „Jebusyci” (tekst masorecki) a „Jebusyci i Girgaszyci” (LXX)

Joz 9:4 „udali się jako delegacja z obładowanymi osłami” (tekst masorecki) a „Przygotowali prowiant i obładowali swoje osły” (Septuaginta, Wulgata, syryjski)

Joz 10:28 „zniszczyli ich” (tekst masorecki, większość rękopisów hebrajskich) a „zniszczyli je” (wiele rękopisów hebrajskich, niektóre rękopisy Septuaginty, niektóre targumy)

Joz 13:26 „Lidebir” (miasto w Transjordanii) (tekst masorecki) a „Debir” (miasto w Kanaanie) (LXX, syryjski, Wulgata)

Joz 15:18 „nalegała na niego” (tekst masorecki, niektóre rękopisy Septuaginty) a „nalegał na nią” (inne rękopisy Septuaginty)

Joz 15:60 „Kirjat-Baal, czyli Kirjat-Jearim, i Rabba – dwa miasta wraz z ich wioskami”. (tekst masorecki) a „Teko, Efrata, to jest Betlejem, oraz Fagor, Aetan, Kulon, Tatam, Tobes, Karem, Galem, Teter i Manocho: jedenaście miast wraz z ich wioskami” (Septuaginta)

Joz 16:2 „Betel do Luz” (hebrajski) w porównaniu z „Betel Luza” w Septuagincie.

Joz 18:1 „ziemia została podbita przed nimi” w porównaniu z „ziemia została podbita przez nich”

Joz 18:3 „zawodzić” w porównaniu z „być leniwym”

Joz 18:3 „Jehowa, Bóg waszych ojców” w porównaniu z „Pan, nasz Bóg”

Joz 18:4 „I wyślę ich” w porównaniu z (brak tekstu)

Joz 18:4 „a potem przyjdźcie do mnie” w porównaniu z „I przyszli do niego:”

Joz 18:5 „I podzielą ją na siedem części” vs. „a on [Jozue] podzielił im siedem części”

Joz 18:18 „zbocze / strona przeciwna do Araby” (masoretycki) a „za Bet-Araba na północ” (LXX)

Joz 18:28 „Jebusyta” (masoretycki) vs. „Jebus” (LXX, syryjski, Wulgata)

Joz 18:28 „Kiriat” (tekst masorecki) a „Kiriat-Jearim” (LXX)

Joz 19:2-8, 11-15, 18-22, 24-30, 33-38, 41-46 – niektóre nazwy są różne. Należy się tego spodziewać, ponieważ wiele z tych kananejskich miast nie miało bezpośredniego odpowiednika w języku greckim.

Joz 19:28 „Ebron” (większość rękopisów hebrajskich, targumy, Wulgata) a „Abdon” (Septuaginta, niektóre rękopisy hebrajskie oraz Joz 21:30).

Joz 19:34 „Aszer na zachodzie, a Juda i Jordan” w porównaniu z „Aser przyłączy się do niego od zachodu, a Jordan od wschodu”. Septuaginta.

Joz 19:51 „dziedzictwa” a „podziały”

Joz 19:51 „brama” a „bramy”

Joz 21:36-37 wersety te występują (LXX, Wulgata) vs. wersety te nie występują (tekst masorecki, targumy Daniela, hebrajski Stary Testament Bomberga z lat 1524–1525)

Joz 22:33-34 [brakuje] (tekst masorecki) a „i półplemię Manassesa” (LXX)

Joz 22:34 „nazwali ołtarz” (tekst masorecki, LXX) a „nazwali ołtarz Świadkiem” (por. syryjski)

Joz 24:23 „synowie Gada” (tekst masorecki) a „synowie Gada i połowa plemienia Manassesa” (LXX)

Bibliografia dotycząca tego pytania: tłumaczenie hebrajskie pochodzi z „Literal Translation” Jaya P. Greena, a tłumaczenie Septuaginty – z przekładu Sir Lancelota C.L. Brentona pt. „The Septuagint: Greek and English”. Wykorzystano również „The Expositor's Bible Commentary” oraz przypisy w Bibliach NASB, NIV, NKJV i NRSV.

O ile nie zaznaczono inaczej, cytaty z Pisma Świętego pochodzą z Biblii Berean Standard Bible (BSB), która znajduje się w domenie publicznej. https://berean.bible/

www.biblequery.org