< Pytanie biblijne dotyczące Tory

Pytanie: Jak dokładnie wymawia się słowo „Tora” i co ono oznacza?

Odp.: Słownik Merriam-Webster podaje wymowę TOR-ah z długim „o”, schwa na „a” i akcentem na pierwszej sylabie. Tora składa się z pierwszych pięciu ksiąg Biblii, od Księgi Rodzaju do Księgi Powtórzonego Prawa.

Słowo „Tora” często tłumaczy się jako „Prawo”. Ma ono jednak szersze znaczenie niż tylko „Prawo”, a lepszym tłumaczeniem jest „nauka”. Na przykład Klemens Aleksandryjski w dziele „Stromata” (193–202 r. n.e.), tom 1, rozdział 28, str. 340, podzielił Torę na cztery tematy: a) historyczny, b) prawny/etyczny, c) ofiarny/nauki fizyczne oraz d) teologiczny/wizja.

Można ją również podzielić według innych kryteriów.

Pytanie: Dlaczego ludzie uważają, że Mojżesz napisał pięć pierwszych ksiąg (zwanych Torą)?

Odp.: Istnieją co najmniej trzy powody.

1. Jezus odnosił się do nich jako do dzieła Mojżesza w Ewangelii według św. Marka 1:44; 10:3-5; 12:26; Ewangelii według św. Łukasza 16:29, 31; 20:37; Ewangelii według św. Jana 3:14; 5:46; 6:32; 7:19; 7:23.

2. Inni uznawali Torę za spisana przez Mojżesza. Ewangelia Mateusza 22:24; Ewangelia Łukasza 2:22; 5:14; 20:28; 24:27,44; Jana 1:17; 1:45; 8:5; 9:28; Dzieje Apostolskie 3:22; 6:11,14; 13:39; 15:1,5; 15:21; 21:21; 26:22; 28:23; 1 List do Koryntian 9:9.

3. Mojżesz mógł spisać to wszystko samodzielnie (miał na to 47 lat) lub mógł zlecić sekretarzowi spisanie części lub całości. Sekretarz mógł dodać pewne fragmenty, takie jak rozdział o śmierci Mojżesza, ale niezależnie od tego, w jaki sposób zostały one spisane, Bóg przekazał te księgi za pośrednictwem Mojżesza.

P: Czy Mojżesz napisał każde słowo Tory?

Odp.: Prawdopodobnie nie. Ale to nie ma znaczenia, ponieważ to Bogu, a nie Mojżeszowi, ufamy, że dał nam i zachował to, co chce, abyśmy czytali. Księga Wyjścia 6:26-27; 16:33-36 mogły zostać napisane przez Mojżesza, gdyby zdecydował się on spisać te fragmenty w trzeciej osobie, tak jak w Księdze Powtórzonego Prawa 31:9,24. Mojżesz był prorokiem, ale opisywanie własnej śmierci w Księdze Powtórzonego Prawa 34:5-12 byłoby czymś niezwykłym. Żaden z tych trzech przykładów nie wskazuje jednak na to, by cokolwiek zostało napisane później niż za czasów Mojżesza.

Pytanie: Ogólnie rzecz biorąc, w jaki sposób pierwsze pięć ksiąg mogło być autorstwa Mojżesza, skoro ludzie [rzekomo] nie potrafili wtedy pisać?

Odp.: W połowie XIX wieku wielu liberalnych, tak zwanych chrześcijańskich nauczycieli głosiło, że Biblia powstała w wyniku wielowiekowej tradycji ustnej, ponieważ w czasach Mojżesza ludzie nie potrafili pisać. Od tamtej pory odkryto zapisy datowane na 1800 lat przed Mojżeszem. Odkryto około 30 000 tabliczek sumeryjskich, w tym 4 000 w mieście Uruk, datowanych na 3000 r. p.n.e., oraz ponad 20 000 tabliczek w ważnym mieście Mari. W mieście Ebla (2500–2200 r. p.n.e.) odkryto od 14 000 do 15 000 inskrypcji na glinianych tabliczkach, w tym jedną, w której pojawia się imię Abrahama. W czasach Mojżesza nawet niewolnicy potrafili czytać i pisać. Oczywiście Mojżesz wychowywał się na egipskim dworze i otrzymał gruntowne wykształcenie (zob. Dzieje Apostolskie 7:22).

Nawet zwykły niewolnik mógł się uczyć, po prostu czytając wszystkie inskrypcje na ścianach różnych świątyń i grobowców. Można by powiedzieć, że ludzie, którzy wciąż trzymają się teorii tradycji ustnej, również powinni odczytać napis na ścianie. Więcej na ten temat można znaleźć w „Encyklopedii trudności biblijnych” (Encyclopedia of Bible Difficulties), str. 51–54. Więcej informacji na temat Ebla można znaleźć w magazynie „National Geographic” z grudnia 1978 r., str. 731–759.

Pytanie: Czy znasz odpowiedź na następujące pytanie: Ilu Izraelitów Bóg zabił za nieposłuszeństwo i bunt podczas wędrówki przez pustynię?

Odp.: Istnieją dwa różne sposoby odpowiedzi na to pytanie.

a) Prawie wszyscy Izraelici, którzy wyszli z Egiptu, zginęli na pustyni z powodu nieposłuszeństwa. Wielu z nich zmarło śmiercią naturalną ze starości, ale Bóg powiedział, że nikt z tych, którzy wyszli z Egiptu, nie dotrze do Ziemi Obiecanej, z wyjątkiem Jozuego, Kaleba i tych, którzy nie osiągnęli jeszcze wieku odpowiedzialności. (Ponadto niektórzy inni nie zostali zabici za nieposłuszeństwo, ale zginęli w wyniku ataku Amalekitów, o którym mowa w Księdze Wyjścia 17:8–13.)

b) Jeśli jednak chcesz poznać liczbę osób, które zostały bezpośrednio zabite przez Boga (w tym przez plagę) z powodu nieposłuszeństwa:
b1) Księga Wyjścia 32:35 mówi, że wielu zginęło w wyniku plagi po tym, jak uczynili złotego cielca, nie podając jednak konkretnej liczby.

b2) Księga Kapłańska 10:1-3: Dwaj synowie Aarona, Nadab i Abihu, zostali zabici za złożenie niedozwolonej ofiary ogniowej.
b3) Księga Liczb 11:33-34 wspomina o ciężkiej pladze, ale nie podaje żadnych liczb.

b4) Księga Liczb 14:37-38: Osoby, które rozpowszechniały złe wieści o Kanaanie, zostały dotknięte plagą i zmarły.

b5) Księga Liczb 16: Korach, Datan, Abiram i ich rodziny zostali pochłonięci przez ziemię.

b6) Księga Liczb 20:22-28: Aaron zmarł, ponieważ wraz z Mojżeszem zbuntował się nad wodami Meriba. (Według Księgi Liczb 33:39 Aaron miał wówczas 123 lata, ale zmarł na wyraźne polecenie Boga).

b7) Księga Liczb 21:6-8: Wielu ludzi zginęło od ukąszeń jadowitych węży po tym, jak wypowiadali się przeciwko Bogu.

b8) Księga Liczb 25:8-9: Zaraza, która wybuchła po tym, jak Izraelici oddali cześć Baalowi z Peoru, zabiła 24 000 osób.

b9) Wreszcie Mojżesz otrzymał polecenie, by udać się na górę Nebo w Moabie, położoną naprzeciw Kanaanu, gdzie Bóg oznajmił mu, że odbierze mu życie. Bóg kazał mu tam pójść, aby pokazać mu widok na tę ziemię, mimo że Mojżesz nie mógł do niej wejść. Mojżesz udał się więc tam, by obejrzeć ziemię, a następnie umrzeć zgodnie z Bożym rozkazem (Księga Powtórzonego Prawa 32:48-52; 34:1-5).

c) Miały miejsce również egzekucje.

c1) Około 3 000 Izraelitów zostało zabitych za bałwochwalstwo po oddaniu czci złotemu cielcowi, o czym mowa w Księdze Wyjścia 32:28.
c2) W Księdze Kapłańskiej 24:10-16 ukamienowano bluźniercę.
c3) Liczb 15:32-36: Ten, kto zbierał drewno w szabat, został ukamienowany.

c4) Księga Liczb 25:4-8: Izraelici, którzy oddali cześć Baalowi z Peoru, zostali zabici.

Należy również zauważyć, że w drugim spisie ludności w Księdze Liczb 26 ogólna liczba jest nieco mniejsza niż w pierwszym spisie przeprowadzonym prawie 40 lat wcześniej. Tak więc ich wędrówka po pustyni trwająca prawie 40 lat wcale nie zwiększyła ich liczebności.

Z innych fragmentów Tory, a także z późniejszych tekstów, dowiadujemy się, że Bóg jest miłosierny i kochający, ale powyższe fragmenty pokazują, że Bóg jest również surowy i pełen gniewu. Te zgony mogły zostać przemilczane i zagubione w historii, ale zostały tu celowo odnotowane i myślę, że stało się tak dlatego, że Bóg chciał coś podkreślić. Chociaż Bóg może być łaskawy i miłosierny, nie należy traktować Jego łaski i miłosierdzia jako coś oczywistego. Nie buntujcie się przeciwko Bogu, ponieważ Bóg jest zarówno najbardziej gniewną, jak i najbardziej kochającą Istotą we wszechświecie.

Obyście doświadczyli Bożej łaski i miłosierdzia, a nie Jego gniewu.

Pytanie: Czy istnieją jakieś dowody historyczne na istnienie „heksateuchu”, czyli zbioru składającego się z Tory oraz samej Księgi Jozuego?

Odp.: Nie ma żadnych. Oto trzy dowody przeciwne:

1. Samarytanie uznawali za Pismo Święte wyłącznie Torę (pięć pierwszych ksiąg).

2. Saduceusze również uznawali te same pięć ksiąg za posiadające pełny autorytet Pisma Świętego.

3. Ortodoksyjni Żydzi uznawali ten sam Stary Testament co protestanci, ale dzielili go na trzy części: Torę, Księgi Proroków i Księgi Pisane.

P: Czym jest teoria JEPD, jakie są argumenty na jej poparcie i dlaczego jest błędna?

Odp.: Teoria JEPD, czyli hipoteza dokumentarna, jest obecnie nauczana na wielu uniwersyteckich kursach biblijnych. Została ona opracowana w XIX wieku przez Juliusa Wellhausena i innych, kiedy to uczeni uważali, że w czasach Mojżesza niewielu potrafiło pisać. Twierdzi ona, że pierwsze pięć ksiąg Biblii (a także Księga Jozuego) stanowiło tradycję ustną spisaną wiele wieków po Mojżeszu przez co najmniej czterech lub pięciu różnych autorów.

Źródło jehowistyczne (ok. 850 r. p.n.e.) dla fragmentów, w których używane jest imię Boże, takich jak Księga Rodzaju 2:4–3:3.

Źródło elohistyczne (ok. 750 r. p.n.e.), w którym słowo „Elohim” jest używane na określenie Boga, np. w Księdze Rodzaju 1–2:3; 7:2–3.

Źródło kapłańskie (ok. 450 r. p.n.e.) dla wersetów dotyczących świątyni, takich jak Księga Kapłańska i Rdz 6:19-20.

Źródło deuteronomistyczne (ok. 622 r. p.n.e.) w przypadku większości Księgi Powtórzonego Prawa.

Źródło świętości (ok. 575 r. p.n.e.) dotyczące Księgi Kapłańskiej 17–26 stanowi odmianę teorii JEPD.

Ogólnie rzecz biorąc, teoria JEPD głosiła, że Biblia przedstawia samą siebie w sposób nieprawdziwy, a Tora została zredagowana do obecnej postaci około 200 r. p.n.e. Posiadamy jednak kopię Księgi Wyjścia i Księgi Kapłańskiej z Zwojów znad Morza Martwego, datowaną na około 250 r. p.n.e.

…Co powiedzieli autorzy Biblii

Mojżesz spisał to, co powiedział Pan w Księdze Wyjścia 24:4-7 i Księdze Wyjścia 34:27.

W Księdze Jozuego 1:7-8 Pan mówił o tym, by pilnie przestrzegać całego prawa, które Mojżesz przekazał mu w Księdze Prawa. Zobacz także Księga Jozuego 8:31-34; 23:6.

W czasach Jozjasza, w 2 Kronikach 34:14 wspomniano, że znaleziono Księgę Prawa, którą przekazał Mojżesz.

Jezus i autorzy Ewangelii wspominają, że Prawo zostało przekazane przez Mojżesza w Ewangelii według św. Marka 7:10; 10:3-5; 12:26; Ewangelii według św. Łukasza 2:22; 5:14; 16:29-31; 20:28,37; 24:27,44; Jana 1:45; 5:45-47; 7:19,23; 8:5; 9:29.

Apostoł Paweł odwołuje się do pism Mojżesza w Liście do Rzymian 10:5; 1 Liście do Koryntian 9:9 oraz 2 Liście do Koryntian 3:15.

Inne księgi Nowego Testamentu, w których wspomina się o Mojżeszu, to Dzieje Apostolskie 3:22; 6:14; 13:39; 15:1,21; 26:22; 28:23; List do Hebrajczyków 9:19; Apokalipsa św. Jana 15:3.

Inne wersety, które w książce „Evidence That Demands a Verdict”, tom 2, str. 95–98, wymieniono jako wskazujące, że Tora została napisana przez Mojżesza i/lub w jego czasach, to: Księga Powtórzonego Prawa 31:9, 24–26; Księga Wyjścia 17:14; Księga Liczb 33:2; 1 Księga Królewska 2:3; 2 Księga Królewska 14:6; 23:25; 1 Kronik 22:13; 2 Kronik 5:10; 23:18; 25:4; 30:16; 33:8; 35:12; Ezdrasza 3:2; 6:18; 7:6; Nehemiasza 1:7,8; 8:1,14; 9:14; 10:29; 13:1; Daniela 9:11,13; Malachiasza 4:4.

Księga Izajasza 59:21 obiecuje: „«A co do Mnie, oto Moje przymierze z nimi» – mówi Pan. «Mój Duch nie odejdzie od was, a słowa, które włożyłem w wasze usta, nie odejdą z waszych ust ani z ust waszych dzieci i wnuków, odtąd i na wieki» – mówi Pan.” (BSB)

Być może Mojżesz sam spisał całą Torę na pergaminie, skoro miał na to ponad 40 lat. Alternatywnie mógł zlecić to skrybom. Kilka słów mogło zostać później poprawionych, a Mojżesz prawdopodobnie nie napisał o własnej śmierci. Poza tymi wyjątkami jednak autorzy Biblii, wszyscy żydowscy nauczyciele (Filon, Józef Flawiusz itp.), wczesnochrześcijańscy pisarze oraz ci, którzy dziś ufają Biblii, wierzą, że:

a) Tora (Prawo) została spisana za czasów Mojżesza,

b) przez Mojżesza lub przez skrybów pod jego kierownictwem,

c) jako wiarygodne przekazanie Słowa Bożego.

Teoria JEPD zaprzecza wszystkim trzem punktom.

…Kryteria oceny

Kiedy ludzie twierdzą, że coś jest prawdziwe lub fałszywe, powinni przedstawić kryteria, na podstawie których dokonują takiej oceny. Ogólnie rzecz biorąc, gdy dokument twierdzi, że został napisany przez kogoś w określonym okresie, należy przyznać mu prawo do wątpliwości, chyba że istnieją istotne powody, by sądzić inaczej. Nie jest obiektywne stosowanie jednego standardu w odniesieniu do historii świeckiej, a bardziej sceptycznego standardu w odniesieniu do historii tworzonej przez osoby religijne.

Poniżej przedstawiono argumenty za i przeciw teorii JEPD, a po każdym argumencie na jej korzyść znajduje się kontrargument (oznaczony jako „Odpowiedź”). „Teren” pola bitwy uległ znacznej zmianie od czasu wprowadzenia teorii JEPD, a każde najmniejsze uderzenie kilofa archeologa stopniowo burzy mur szacunku, jakim cieszyła się ta XIX-wieczna teoria.

…Argumenty na rzecz teorii JEPD oparte na koncepcji wielu autorów

Różnica w imionach boskich używanych w odniesieniu do Boga: imię Elohim pojawia się 35 razy w pierwszych 34 wersetach, a Jahwe-Elohim – 20 razy w kolejnych 45 wersetach.

Odpowiedź: Nie jest to do końca trafne, ponieważ samo imię „Elohim” pojawia się trzy razy w Księdze Rodzaju 3:1–5 podczas rozmowy węża z Ewą. Jednak użycie jednego terminu zamiast drugiego było zamierzone. Wyrażało to najpierw uniwersalną, transcendentną naturę Boga, a następnie Jego bardziej osobiste aspekty. Podobna sytuacja ma miejsce w muzułmańskim Koranie. Termin „Allah” dominuje w późniejszych surach medyńskich, podczas gdy we wcześniejszych surach mekkańskich często używa się słowa „Pan”, a „Allah” pojawia się rzadko. Podobnie w pierwszym rozdziale Listu do Hebrajczyków nigdy nie pojawiają się słowa „Jezus” ani „Chrystus”, a jedynie pięć razy słowo „Syn”. Jednak w Liście do Hebrajczyków 2:1–3:3 słowo „Jezus” pojawia się cztery razy. Mimo to nikt nie wątpi w jedność Listu do Hebrajczyków. Również w Ewangelii św. Jana 1:1–16 nigdy nie pojawiają się słowa „Jezus” ani „Chrystus”, a jedynie „Słowo” lub „Syn” – sześć razy. Jednak nikt nie uważa, że fragment ten został napisany przez innego autora.

Na marginesie, Księga Jonasza aż do Jonasza 3:4 używa wyłącznie imienia Bożego (z wyjątkiem wypowiedzi marynarzy). Od tego momentu narracja używa również terminu „Elohim” w odniesieniu do prawdziwego Boga.

Rzekome anachronizmy: W Księdze Wyjścia 6:2-3 Bóg mówi, że nie objawił się Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi pod imieniem Jahwe. Imię to pojawia się 197 razy przed fragmentem z Księgi Wyjścia 6:2-3.

Odpowiedź: Stwierdzenie „Kolumb wylądował w Ameryce” nie jest anachronizmem i nie należy zapominać, że Księga Rodzaju została spisana dopiero za czasów Mojżesza. Ponadto nie jest tam powiedziane, że imię to nigdy wcześniej nie zostało objawione, a jedynie, że nie zostało ujawnione tym trzem osobom. Oczywiście większość dialogów to prawdopodobnie parafrazy.

Podwójne opisy odrębnych wydarzeń: Rdz 1 i Rdz 2. Rdz 4:17-24 i Rdz 4:25-5:32. Rdz 12:19-20 i Rdz 26:7-11. Rdz 15 i Rdz 17.

Odpowiedź: Podobieństwo nie oznacza powtórzenia. Na przykład 1 rozdział Księgi Rodzaju opisuje stworzenie świata, a 2 rozdział – stworzenie człowieka w Ogrodzie Edenu. W Księdze Rodzaju 12:19-20 Abraham przedstawił swoją żonę jako swoją siostrę. Gdyby syn podziwiał swojego ojca, a ojciec postąpił w ten sposób i nigdy nie powiedział synowi, że to złe, syn z większym prawdopodobieństwem postąpiłby tak samo. Izaak postąpił tak samo w Księdze Rodzaju 26:7-11.

Powtórzenia podsumowań lub zastrzeżeń: Rdz 6,19-20 i Rdz 7,2-3; Rdz 12,1-5 i Rdz 12,4b-9; Rdz 32,22-32 i Rdz 35,9-10.

Odpowiedź: Starożytna literatura również często zawierała streszczenia.

Rzekome sprzeczności: Rdz 1,12.26 i Rdz 2,5-7. Rdz 1,24.27 i Rdz 2,7.19.

Odpowiedź: Bóg stworzył rośliny przed człowiekiem, ale rośliny polne (uprawy) pojawiły się po człowieku w Księdze Rodzaju 2:5-7. Księga Rodzaju 2:7,19 pokazuje, że zwierzęta zostały już stworzone, a nie że zostały stworzone dopiero wtedy. Księga Rodzaju 2:19 mówi: „Wtedy Pan Bóg ukształtował z ziemi wszystkie dzikie zwierzęta i wszystkie ptaki powietrzne” (NIV).

Występują różne style pisania.

Odpowiedź: Ta sama osoba może stosować różne style pisania w zależności od tematu oraz w różnych okresach swojego życia. Na przykład C.S. Lewis pisał opowiadania dla dzieci, fantastykę naukową i teksty teologiczne, a jego style różnią się między sobą bardziej niż style występujące w Torze.

…Argumenty dotyczące okresów historycznych przeciwko teorii JEPD

Kto mógłby znać te szczegóły dotyczące okresów historycznych? W XIX wieku krytycy Biblii mogli wskazać wiele szczegółów z Tory, które nie miały poparcia w źródłach pozabiblijnych. Przykłady obejmowały miasta hetyckie w Palestynie, Sodomę i Gomorę, imiona takie jak Abram i Arioch oraz wymienione ludy. W XX wieku znaleziono dowody potwierdzające większość z nich, w tym 51 z 68 wymienionych ludów i 13 z 16 miast. Na przykład zachowało się ponad 20 000 tabliczek z miasta Mari (2800–1760 p.n.e.). Wśród nich znajdują się imiona Noe, Abram, Laban i Jakub.

Kto mógłby znać szczegóły dotyczące starożytnego Egiptu? Nawet dzisiejsi krytycy Biblii popełniają czasem błąd, twierdząc na przykład, że Egipt musiał mieć zamknięte granice lub że nie ma dowodów na obecność Hebrajczyków. Jednak archeolodzy odkryli ślady azjatyckich owiec długoogonowych w Goszen, które po raz pierwszy pojawiły się właśnie w tym okresie. Listy niewolników w Egipcie z okresu około 1809–1743 r. p.n.e. wyraźnie wymieniają niewolników z plemion Issachara i Aszera. Odkryto dużą willę, która mogła być domem Józefa. Odnaleziono azjatyckie imiona występujące wyłącznie w tym okresie, takie jak Sifra.

W przypadku litery „J”: Księga Rodzaju 1 jawi się jako kontrast, niemal jakby miała obalić epos o Gilgameszu, który po raz pierwszy został spisany około 2100 r. p.n.e. (choć ostateczną formę uzyskał dopiero w latach 1200–1000 p.n.e.).

W przypadku litery „E”: Księga Rodzaju 2 wykazuje pewne podobieństwa do sumeryjskiego poematu o Dilmunie, napisanego około 2400 r. p.n.e. Jeśli dwa dzieła literackie wykazują podobieństwa, sugeruje to podobny okres historyczny.

W przypadku „P”: Według badacza Josepha P. Free’a nie ma obecnie żadnego uzasadnionego powodu, by datować lewickie prawa ofiarne na późniejszy okres, ponieważ podobieństwa pojawiają się w materiałach ugarickich z XIV wieku p.n.e.

W odniesieniu do „D”: Zarys Księgi Powtórzonego Prawa jest bardzo podobny do traktatów suzerenityjnych sprzed 1000 r. p.n.e.

…Argumenty na rzecz jedności tekstu przeciwko teorii JEPD

Zgodnie z liberalnym „Interpreter’s One-Volume Commentary” dziewięćdziesiąt jeden wersetów przypisuje się różnym „autorom”.

Księga Rodzaju 2:4; 7:16,17; 8:2,3,13; 10:1; 12:4; 13:11,12; 16:1; 19:30; 21:1,2,6; 25:11,26; 31:18; 32:13; 33:18; 35:22; 37:25,28; 41:46; 42:28; 45:1,5; 46:1; 47:5,6,27; 48:9,10; 49:1,28

Księga Wyjścia 1:20; 2:23; 3:4; 4:20; 7:15, 17, 20, 21; 8:15; 9:23, 24, 35; 10:1, 13, 15; 12:27; 13:3; 14:9,19,20,21,27; 15:21,22,25; 16:13,15; 17:1,2,7; 19:2,3,9,11,13; 24:12, 15, 18; 25:18; 31:18; 32:8, 34, 35; 33:5, 19; 34:1, 11, 14

Księga Liczb 13:17,26; 14:1; 16:1,2,26,27; 20:22.

(Księga Powtórzonego Prawa jest w całości uznawana za „D”.)

Ile właściwie wersetów należałoby przeciąć w połowie zgodnie z tą teorią, zanim przestałaby ona być uzasadniona? Dziewięćdziesiąt jeden wersetów to zbyt wiele, a jednak właśnie tyle zostałoby przeciętych.

Oto tłumaczenie rzeczywistego tekstu papirusu z Brooklynu (1809–1743 p.n.e.), w którym wspomniani są Issachar, Aszer i Sifra, zaczerpnięte z książki „Pharaohs and Kings: A Biblical Quest” autorstwa Davida M. Rohla (Crown Publishers, 1995), str. 276–277.

„(b) W wierszach 13, 14, 16, 22 i 67 występują warianty nazwy plemienia »Issachar« – imienia piątego syna Lei i Jakuba;

(c) W wierszu 23 pojawia się nazwa klanu „Aszer”, nazwanego na cześć swojego imiennego przodka, drugiego syna Zilpy i Jakuba.

(d) I wreszcie w pozycji 21 czytamy „Sifra”,

P: Czy Bóg rzetelnie zachował Torę?

Odp.: Tak. Zarówno Pismo Święte, jak i archeologia wskazują, że w naszych dzisiejszych egzemplarzach nie ma żadnych znaczących zmian. Oto cztery powody:

1. Bóg obiecał zachować swoje słowo w Księdze Izajasza 55:10-11; 59:21; 1 Liście Piotra 1:24-25; Ewangelii Mateusza 24:35.

2. Jezus i Nowy Testament potwierdzili pisma Starego Testamentu w Ewangelii Mateusza 19:4; 22:32, 37, 39; 23:35; Ewangelii Marka 10:3-6; Ewangelii Łukasza 2:23-24; 4:4; 11:51; 20:37; 24:27, 44.

3. Dowody archeologiczne: Septuaginta, tłumaczenie Tory na język grecki, powstała około 250 r. p.n.e. Zwoje znad Morza Martwego pochodzą z okresu od około 250 r. p.n.e. do czasów po Chrystusie i możemy je porównać z naszymi dzisiejszymi Bibliami. Targumy aramejskie to tłumaczenia sporządzone mniej więcej w czasach Jezusa. Zwoje znad Morza Martwego to około 95 000 fragmentów pochodzących z około 867 rękopisów Starego Testamentu i innych pism. Według „The NIV Study Bible” (str. 1432) około jedna trzecia Zwojów znad Morza Martwego to rękopisy Starego Testamentu.

4. Potwierdzenie ze strony pisarzy wczesnego Kościoła, w tym Ignacego i Polikarpa, którzy byli uczniami apostoła Jana.

Pytanie: Jakie dowody z Koranu wskazują muzułmanom, że Biblia pochodzi pierwotnie od Boga?

Odp.: Muzułmanie, z którymi rozmawiałem, chętnie przyznają, że Biblia została pierwotnie dana przez Boga, ale oto powody, zaczerpnięte z ich własnego Koranu, dla których powinni w to wierzyć.

1. Koran wymienia wielu proroków i ludzi pobożnych, których można znaleźć również w Biblii.

Należą do nich Noe, Abraham, Izaak, Jakub, Hiob, Mojżesz, Dawid, Salomon, Eliasz, Elizeusz, Jonasz, Jan Chrzciciel, Jezus i jego apostołowie.

Sura 6:84-85 „Daliśmy mu [Abrahamowi] Izaaka i Jakuba; wszystkich (trzech) poprowadziliśmy na właściwą drogę; a przed nim poprowadziliśmy Noego, a spośród jego potomstwa – Dawida, Salomona, Hioba, Józefa, Mojżesza i Aarona; tak wynagradzamy tych, którzy czynią dobro; a także Zachariasza, Jana [Chrzciciela], Jezusa i Eliasza [Elijasza] – wszyscy oni należą do grona sprawiedliwych”.

Sura 32:23 „Zaprawdę, dawno temu daliśmy Księgę Mojżeszowi. Nie wątp więc, że do ciebie dotrze; i uczyniliśmy ją przewodnikiem dla synów Izraela.”

Sura 6:91 „Nie oceniają oni Allaha sprawiedliwie, gdy mówią: «Allah nie zsyła nic człowiekowi (w drodze objawienia)». Powiedz: «Kto zatem zesłał Księgę, którą przyniósł Mojżesz? – światło i przewodnictwo dla ludzi;...»”

2. Koran mówi, że Allah przekazał Swoje słowa tym prorokom

Sura 4:150-151 „Ci, którzy zaprzeczają istnieniu Allaha i Jego posłańców oraz pragną dokonać rozróżnienia między Allahem a Jego posłańcami, mówiąc: «Wierzymy w niektórych, ale odrzucamy innych», i pragną obrać drogę pośrednią, (151) są w rzeczywistości niewiernymi;...”

Sura 3:48 mówi: „A Allah nauczy go [Jezusa] Księgi i Mądrości, Tory i Ewangelii”.

Sura 29:46 wskazuje, że należy wierzyć w Biblię: „...«Wierzymy w objawienie, które zstąpiło na nas, i w to, które zstąpiło na was...»”

Pytanie: Jakie dowody na to, że Tora jest dziś wiarygodnie zachowana, znajdują się w Koranie dla muzułmanów?

Odp.: Z mojego doświadczenia wynika, że wielu muzułmanów nie ma jasności co do tego, czego na ten temat naucza ich własny Koran. Oto cztery punkty wraz z wyjaśnieniem każdego z nich.

1. Koran nigdy nie mówi, że Biblia została zafałszowana,

2. Mówi natomiast, że Allah zachowuje swoje słowo,

3. Jezus potwierdził prawdziwość Biblii w swoich czasach, a

4. Dowody archeologiczne sięgają czasów Jezusa.

1. Koran nigdy nie stwierdza, że Biblia została zafałszowana.

Sura 2:75 mówi, że niektórzy ludzie, być może Żydzi z Medyny, świadomie wypaczyli słowo Boże po tym, jak je zrozumieli. Nie mówi się tam jednak, że zafałszowali Pismo Święte – ani swoje własne, ani całe światowe. Ponadto nie mogliby świadomie wypaczyć słowa Bożego, gdyby nie posiadali go nadal. Zobacz także Surę 3:78.

2. Koran mówi, że Allah zachowuje swoje słowo.

Sura 5:46 mówi: „A śladami ich [proroków] wysłaliśmy Jezusa, syna Marii, potwierdzającego Torę, która przyszła przed nim; wysłaliśmy mu Ewangelię; w niej było przewodnictwo i światło. I potwierdzenie Tory, która przyszła przed nim: przewodnictwo i napomnienie dla tych, którzy boją się Allaha”. Jezus musiał posiadać autentyczną Torę, aby ją potwierdzić.

Dalej jest napisane. Sura 5:47 mówi: „Niech Lud Ewangelii osądza według tego, co Bóg objawił w niej...” Jeśli Lud Ewangelii ma osądzać według tego, co Bóg objawił w Ewangelii, to jak Ewangelia, według której mają osądzać, może nie być tą Ewangelią, według której Bóg nakazał im osądzać?

Sura 5:48 mówi: „Do ciebie [w tym do Ludu Ewangelii] zesłaliśmy Pismo w prawdzie, potwierdzające Pismo, które przyszło przed nim, i strzegące go w bezpieczeństwie: więc osądzaj między nimi według tego, co objawił Allah, i nie podążaj za ich próżnymi pragnieniami, odbiegającymi od prawdy, która do ciebie przyszła...” Zobacz także Surę 5:66, 68, 70.

Zwróć uwagę, że Allah a) potwierdził Pismo, które przyszło przed nim, oraz b) strzegł go w bezpieczeństwie. Drogi muzułmaninie, czy wierzysz w to, co mówi Koran o Bogu strzegącym Pisma Ludu Księgi?

Sura 15:9-10 mówi: „Z pewnością zesłaliśmy Przesłanie; i z pewnością będziemy je chronić [przed zniekształceniem]. Wysyłaliśmy posłańców przed tobą wśród dawnych wspólnot”. Sura 15:9 nie mówi, że chroniono tylko „Koran”, ale „przesłanie”.

W surze 10:94 jest napisane, że wątpiący powinni zapytać tych, którzy czytali „Księgę” jeszcze przed Mahometem.

3. Potwierdzenie Tory przez Jezusa w Jego czasach.

Sura 3:48 mówi: „A Allah nauczy go [Jezusa] Księgi i Mądrości, Tory i Ewangelii”.

W Koranie, w surze 5:46, czytamy: „I śladami ich [proroków] wysłaliśmy Jezusa, syna Marii, potwierdzającego Torę, która przyszła przed nim; wysłaliśmy mu Ewangelię; w niej było przewodnictwo i światło. I potwierdzenie Tory, która przyszła przed nim: przewodnictwo i napomnienie dla tych, którzy boją się Allaha”.

Jeśli Jezus potwierdził Torę, która była zachowana w Jego czasach, niebezpieczne jest odrzucanie tego, co Jezus potwierdził.

W Koranie, sura 3:50, czytamy: „(Ja [Jezus] przyszedłem do was), aby potwierdzić Torę, która była przede mną. ... Przyszedłem do was ze znakiem od waszego Pana. Bójcie się więc Allaha i bądźcie mi posłuszni”. Ludziom niezwykle trudno jest sprostać następującym wymaganiom:

1. Boić się Boga, a jednocześnie uważać, że nie jest On w stanie lub nie chce zachować objawienia, któremu są posłuszni Jego wyznawcy.

2. Być posłusznym Jezusowi, a jednocześnie odrzucać zarówno Jego słowa, jak i Torę, którą On potwierdził.

4. Dowody archeologiczne dotyczące Starego Testamentu

Archeologia pokazuje, że Biblia, którą znał Jezus, została zachowana.